Arrest van het Hof van 30 november 1972.

I — De feiten en het procesverloop

Overwegende dat de aan het geding ten grondslag liggende feiten en het procesverloop kunnen worden samengevat als volgt:

Artikel 9 van verordening nr. 120/67/EEG van de Raad van 13 juni 1967 (PB nr. 117) opent de mogelijkheid dat onder andere voor in de Gemeenschap geoogste zachte tarwe en rogge die aan het einde van het verkoopseizoen in voorraad zijn, een compenserende vergoeding wordt verleend. Hiertoe is in artikel 3 van verordening (EEG) nr. 602/68 van de Commissie van 16 mei 1968 (PB nr. L 114) de volgende regeling getroffen:

„Om voor de compenserende vergoeding, die verleend wordt door de bevoegde autoriteit van de Lid-Staat op welks gebied de voorraden zich bevinden, in aanmerking te komen, moet de aanvrager:

• per op uiterlijk 7 juni 1968 verzonden aangetekende brief, telex of telegram aan de genoemde bevoegde autoriteit zijn voornemen kenbaar hebben gemaakt, dat hij eventueel voor een compenserende vergoeding in aanmerking wenst te komen, onder vermelding van elk van de in artikel 1 genoemde granen, die op 31 mei 1968 zijn eigendom waren en onder opgave van de depothouder en de opslagplaats, waar deze voorraden gecontroleerd kunnen worden;

• per op uiterlijk 5 augustus 1968 verzonden aangetekende brief, telex of telegram een aanvraag tot het verlenen van een compenserende vergoeding bij dezelfde bevoegde autoriteit hebben ingediend onder opgave van de voornoemde voorraden granen, die op 31 juli 1968 zijn eigendom waren. Deze aanvraag moet tenminste de in de bijlage genoemde gegevens en verklaringen bevatten.”

Luidens artikel 5, lid 1, van bovengenoemde verordening oefent de bevoegde autoriteit van de Lid-Staten de noodzakelijke controles op de voorraden uit. Lid 2 van dit artikel bepaalt voorts: „De bevoegde autoriteit van de Lid-Staten stelt alle noodzakelijke aanvullende maatregelen vast om rekening te houden met bijzondere omstandigheden op zijn gebied en stelt met name de tijdstippen vast, waarop de voorraden en de mutaties hierin aan een controle zullen worden onderworpen.”

Op 22 mei 1968 en 19 juli 1968 verschenen officiële mededelingen van de Bundesminister für Ernährung, Landwirtschaft und Forsten, waarin deze regeling werd uiteengezet en een uitvoeringsbesluit (Rechtsverordnung) werd aangekondigd. Dit besluit, dat werd vastgesteld op 3 augustus 1968 en bekendgemaakt op 6 augustus 1968 (Bundesanzeiger 1968, nr. 144), bepaalde dat de aanvraag op een bepaald formulier moest worden gedaan en kon worden gedeponeerd tot en met 12 augustus 1968, voor zover de aanvragen althans tijdig per telex of telegram waren ingediend.

Bij brief van 6 juni 1968 had verzoekster in het hoofdgeding, een maalbedrijf, het „Niedersachsische Landesverwaltungs-amt” haar voornemen kenbaar gemaakt dat zij eventueel voor een compenserende vergoeding in aanmerking wenste te komen. Bij brief van 31 juli 1968 verstrekte zij genoemd bureau de maandopgave van de graanvoorraden der maalbedrijven. Op 7 augustus 1968 diende zij haar aanvragen om compenserende vergoeding in; deze aanvragen kwamen op 9 augustus 1968 bij de bevoegde autoriteit binnen.

Verweerster in het hoofdgeding wees deze aanvragen echter bij beschikking van 15 november 1968 af, omdat zij niet binnen de in artikel 3 van verordening (EEG) nr. 602/68 gestelde termijn waren ingediend.

Het Verwaltungsgericht wees de door verzoekster ingestelde vordering tot nietigverklaring van deze afwijzende beschikking en tot verlening van de compenserende vergoeding toe. In appel werd echter bij arrest van 1 maart 1971 deze uitspraak vernietigd en het beroep verworpen, met name op grond dat de betrokken onderneming haar verzoek na de in de EEG-verordening voorgeschreven termijn had ingediend en dat haar maandopgave van 31 juli 1968 niet kan worden beschouwd als een aanvraag van de vergoeding.

De betrokken vennootschap ging hiervan in cassatie bij het Bundesverwaltungsgericht dat op 21 april 1972 besloot het geding te schorsen en krachtens artikel 177 van het EEG-Verdrag de volgende vragen aan het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen voor te leggen:

„Is de in artikel 3, tweede gedachten-streepje, eerste zin, van verordening (EEG) nr. 602/68 der Commissie van 16 mei 1968 (PB nr. L 114, blz. 13) genoemde termijn, volgens welke de aanvrager uiterlijk op 5 augustus 1968 de aanvraag moest indienen, te beschouwen als een fatale termijn welke bij overschrijding steeds verval van de aanspraak op compenserende vergoeding meebrengt, of

mag een aanvraag die drie dagen na afloop van de termijn is verzonden en een dag nadien is binnengekomen, nog in aanmerking worden genomen, indien ondanks de te late indiening van de aanvraag op grond van de bijzondere omstandigheden van het geval kan worden uitgesloten dat ten onrechte aanspraak op compenserende vergoeding wordt gemaakt en de behandeling bij de autoriteiten niet op bijzondere moeilijkheden stuit? Is het voor de vraag of een te laat ingediende aanvraag al dan niet kan worden geaccepteerd, van belang of bij de vertraging sprake is van schuld?”

De verwijzingsbeschikking is op 13 juni 1972 ingekomen ter griffie van het Hof. De verwijzende rechter merkt in de overwegingen van zijn beschikking op dat de onderhavige termijn wel zeer krap is gemeten, wanneer men bedenkt dat de op 31 juli 1968 aanwezige voorraden vóór 5 augustus, waarin nog een weekeinde viel, moesten worden medegedeeld.

Mocht het Hof van oordeel zijn dat het bij deze termijn niet slechts om een uitvoeringsmaatregel, maar om een eigenlijke vervaltermijn gaat, dan moet nog worden onderzocht in welke gevallen een overschrijding daarvan zou kunnen worden toegelaten. In dit verband merkt de Duitse rechter op:

„Niet omstreden is dat verzoeksters aanspraak ten gronde niet in twijfel kan worden getrokken en dat de aanvraag op het voorgeschreven formulier 4 dagen na afloop van de aanmeldingstermijn is binnengekomen, waarbij door verweerster voor de indiening van de formulieren een termijn tot en met 12 augustus 1968 was gegund, die verzoekster in acht heeft genomen. Derhalve kan worden aangenomen dat verweerster op het moment dat verzoeksters aanvraag binnenkwam de overige aanvragen nog niet had behandeld.”

De firma Wasaknäcke Knäckebrotfabrik, ten deze vertegenwoordigd door M. Luther, E. Jahn, W. Hofer en W. Happ, en de Commissie van de Europese Gemeenschappen, ten deze vertegenwoordigd door haar juridisch adviseur P. Kalbe, hebben overeenkomstig artikel 20 van het Protocol betreffende het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Economische Gemeenschap schriftelijke opmerkingen ingediend.

Het Hof heeft, op rapport van de Rechter-Rapporteur en gehoord de Advocaat-Generaal, besloten zonder instructie tot de mondelinge behandeling over te gaan. Ter terechtzitting van 19 oktober 1972 hebben de firma Wasaknacke Knackebrotfabrik en de Commissie mondelinge opmerkingen gemaakt. De Advocaat-Generaal heeft ter terechtzitting van 8 november 1972 conclusie genomen.

II — Opmerkingen krachtens artikel 20 van het Statuut van het Hof van Justitie

Overwegende dat de krachtens artikel 20 van het Statuut ingediende opmerkingen kunnen worden samengevat als volgt:

Ten aanzien van de kosten

5 Overwegende dat de kosten, door de Commissie van de Europese Gemeenschappen wegens indiening harer opmerkingen bij het Hof gemaakt, niet voor vergoeding in aanmerking kunnen komen en dat de procedure ten aanzien van partijen in het hoofdgeding als een aldaar gerezen incident is te beschouwen, zodat de nationale rechterlijke instantie over de kosten heeft te beslissen;