Arrest van het Gerecht (Derde kamer) van 1 oktober 2025

i) Artikel 4, lid 1, onder a), en artikel 5 van verordening 2018/1725

49 Artikel 4, lid 1, onder a), van verordening 2018/1725 bepaalt dat persoonsgegevens moeten worden verwerkt op een wijze die ten aanzien van de betrokkene rechtmatig, behoorlijk en transparant is.

50 Artikel 5, lid 1, onder a) en b), van verordening 2018/1725 bepaalt in dit verband dat de verwerking alleen rechtmatig is indien en voor zover de verwerking noodzakelijk is voor de vervulling van een taak in het algemeen belang of in het kader van de uitoefening van het openbaar gezag dat aan de instelling of het orgaan van de Unie is verleend, of om te voldoen aan een wettelijke verplichting die op de verwerkingsverantwoordelijke rust. Volgens overweging 20 van die verordening dienen de persoonsgegevens toereikend en ter zake dienend te zijn en beperkt te blijven tot wat noodzakelijk is voor de doeleinden waarvoor zij worden verwerkt.

51 Verder volgt uit de rechtspraak dat een instelling of orgaan van de Unie persberichten kan publiceren of anderszins met het publiek kan communiceren, zelfs bij gebreke van een tekst die die instelling of dat orgaan daartoe uitdrukkelijk machtigt. Het feit dat de overheid het publiek informeert over haar werkzaamheden, met name door de publicatie van persberichten, kan immers worden beschouwd als een nevenactiviteit van haar voornaamste administratieve activiteit (arrest van 12 september 2007, Nikolaou/Commissie, T‑259/03, niet gepubliceerd, EU:T:2007:254, punt 218 ).

52 Hieruit volgt dat de voorlichting van het publiek over de werkzaamheden van OLAF, met name door de publicatie van persberichten, een taak in het algemeen belang of in het kader van de uitoefening van het openbaar gezag vormt dat aan dat orgaan is verleend in de zin van artikel 5, lid 1, onder a), van verordening 2018/1725.

53 Aan deze vaststelling wordt niet afgedaan door verzoeksters argumenten.

54 Het is juist dat het Gerecht in punt 175 van het arrest van 6 juni 2019, Dalli/Commissie (T‑399/17, niet gepubliceerd, EU:T:2019:384 ), met betrekking tot een persconferentie van de directeur-generaal van OLAF heeft geoordeeld dat deze persoon er „belang” bij had „het publiek zo nauwkeurig mogelijk in te lichten over de acties die worden ondernomen in verband met eventuele onregelmatigheden of fraude”. Anders dan verzoekster betoogt, kan het gebruik van het woord „belang” in plaats van het woord „bevoegdheid” echter niet aldus worden uitgelegd dat het verstrekken van informatie aan het publiek sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon niet meer onder de bevoegdheid van OLAF valt. Het gebruik van de term „belang” verwees in de context van dat arrest namelijk niet naar de bevoegdheid van OLAF om het publiek via persberichten te informeren, maar naar de afweging die moest worden gemaakt tussen de belangen van de verzoekende partij en die van OLAF bij de verstrekking van bepaalde informatie tijdens de betrokken persconferentie.

55 Ook is het juist dat artikel 5, lid 2, van verordening 2018/1725 bepaalt dat de rechtsgrond voor de in lid 1, onder a) en b), van dat artikel bedoelde verwerking „in het Unierecht [wordt] vastgesteld”.

56 Het in artikel 5, lid 1, onder a), van verordening 2018/1725 neergelegde vereiste moet echter worden gelezen in het licht van overweging 22 van die verordening, waaruit blijkt dat de verwerking van persoonsgegevens voor de vervulling van de taken die door de instellingen of organen van de Unie in het algemeen belang worden verricht, de verwerking omvat van de voor het beheer en de werking van die instellingen en organen benodigde persoonsgegevens. Gelet op artikel 15, lid 1, VWEU en het beginsel van openheid waaraan de instellingen en organen van de Unie zich moeten houden, maakt het feit dat een overheidsorgaan het publiek informeert over zijn werkzaamheden, met name door de publicatie van persberichten, deel uit van de werking van de instellingen en organen van de Unie.

57 Derhalve kan niet worden geoordeeld dat OLAF zijn bevoegdheden heeft overschreden door een persbericht te publiceren. Dit laat echter de vraag onverlet of OLAF bij de opstelling van het persbericht zijn verplichtingen is nagekomen, met name wat de verwerking van persoonsgegevens betreft (arrest van 12 september 2007, Nikolaou/Commissie, T‑259/03, niet gepubliceerd, EU:T:2007:254, punt 219 ).

58 Nagegaan moet dus worden of de publicatie van verzoeksters leeftijd, nationaliteit en geslacht, van het feit dat haar vader werkzaam was bij de betrokken Griekse universiteit, en van het bedrag van de subsidie een verwerking van persoonsgegevens vormt die valt onder de vervulling van een taak in het algemeen belang in de zin van artikel 5, lid 1, onder a), van verordening 2018/1725.

59 Dergelijke informatie maakt het niet alleen mogelijk om verzoekster te identificeren, maar is bovendien, met uitzondering van het bedrag van de toegekende subsidie, niet noodzakelijk om informatie te verstrekken over de feiten die haar naar aanleiding van het onderzoek van OLAF worden verweten. De leeftijd, het geslacht, de nationaliteit en de verwantschap van verzoekster met iemand anders hebben immers geen invloed gehad op de betrokken feiten en de vermelding daarvan valt geenszins onder de opdracht om het publiek te informeren over de werkzaamheden van OLAF.

60 Bovendien erkent de Commissie impliciet – door te stellen dat zonder de informatie in het litigieuze persbericht de kans kleiner zou zijn geweest dat de inhoud van dat bericht door de media werd opgepikt – dat de vermelding van de in punt 59 hierboven genoemde gegevens, die betrekking hebben op verzoeksters privéleven en alleen van anekdotisch belang zijn, als zodanig niet bedoeld is om het publiek te informeren over de rol die OLAF speelt bij fraudebestrijding. Overigens blijkt uit de verschillende in de media verschenen artikelen dat de vermelding van deze informatie alleen de aandacht van de media heeft getrokken wat de context waarin de vermeende fraude zich heeft voorgedaan en de persoon van verzoekster betreft. De vermelding van die informatie heeft niet geleid tot media-aandacht voor de onderzoeken van OLAF en meer bepaald voor het belang van toegang tot bankgegevens in de strijd tegen fraude, een aspect dat de directeur van OLAF juist wilde benadrukken.

61 De publicatie van die gegevens vormt dus een onrechtmatige verwerking in de zin van artikel 4, lid 1, onder a), en artikel 5, lid 1, onder a), van verordening 2018/1725.

62 Wat het bedrag van de aan het project toegekende subsidie betreft is er sprake van objectieve informatie die het publiek op nuttige wijze informeert over de hoogte van de betrokken bedragen van de Uniebegroting. Anders dan verzoekster stelt, misleidt de vermelding van dit bedrag aan het begin van het litigieuze persbericht de lezer daarenboven niet over de omvang van de „fraude”. Integendeel, uit dat persbericht blijkt vrij duidelijk dat het bedrag van de subsidie weliswaar 1,1 miljoen EUR bedroeg, maar dat ERCEA in de aanbevelingen van OLAF werd verzocht om ongeveer 190 000 EUR – dat wil zeggen „het gedeelte van de subsidie dat aan internationale onderzoekers zou zijn betaald” – terug te vorderen.

ii) Artikel 4, lid 1, onder b), en artikel 6 van verordening 2018/1725

63 Artikel 4, lid 1, onder b), van verordening 2018/1725 bepaalt dat persoonsgegevens voor welbepaalde, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigde doeleinden worden verzameld en vervolgens niet verder op een met die doeleinden onverenigbare wijze mogen worden verwerkt.

64 Deze bepaling moet worden gelezen in het licht van overweging 25 van die verordening. In deze overweging staat te lezen dat de verwerking van persoonsgegevens voor andere doeleinden dan die waarvoor de persoonsgegevens aanvankelijk zijn verzameld, enkel mag worden toegestaan indien de verwerking verenigbaar is met de doeleinden waarvoor de persoonsgegevens aanvankelijk zijn verzameld. In dat geval is er geen andere afzonderlijke rechtsgrond vereist dan die op grond waarvan de verzameling van persoonsgegevens werd toegestaan. De verdere verwerking met het oog op archivering in het algemeen belang, wetenschappelijk of historisch onderzoek of statistische doeleinden moet als een met de aanvankelijke doeleinden verenigbare rechtmatige verwerking worden beschouwd.

65 Voorts wordt in deze overweging verduidelijkt dat de verwerkingsverantwoordelijke, om na te gaan of een doel van verdere verwerking verenigbaar is met het doel waarvoor de persoonsgegevens aanvankelijk zijn verzameld, na te hebben voldaan aan alle voorschriften inzake rechtmatigheid van de oorspronkelijke verwerking, rekening moet houden met de in artikel 6, onder a) tot en met e), van verordening 2018/1725 genoemde criteria.

66 Artikel 6 van verordening 2018/1725 heeft als opschrift „Verwerking voor een ander verenigbaar doel” en bepaalt onder a) tot en met e) in essentie dat wanneer de verwerking voor een ander doel dan dat waarvoor de persoonsgegevens zijn verzameld niet berust op een Unierechtelijke bepaling die in een democratische samenleving een noodzakelijke en evenredige maatregel vormt ter waarborging van de in artikel 25, lid 1, van verordening 2018/1725 bedoelde doelstellingen, er moet worden nagegaan of deze verwerking verenigbaar is met het doel waarvoor de persoonsgegevens zijn verzameld, waarbij met name rekening moet worden gehouden met ieder verband tussen dat doel en het doel van de voorgenomen verdere verwerking, het kader waarin de persoonsgegevens zijn verzameld, met name wat de verhouding tussen de betrokkenen en de verwerkingsverantwoordelijke betreft, de aard van de persoonsgegevens, met name of de verwerking betrekking heeft op persoonsgegevens over strafrechtelijke veroordelingen en strafbare feiten, de gevolgen van de voorgenomen verdere verwerking voor de betrokkenen en het bestaan van passende waarborgen, waaronder eventueel pseudonimisering.

67 In casu zijn de persoonsgegevens van verzoekster in het kader van het door OLAF uitgevoerde onderzoek verzameld voor een welbepaald doel dat overeenkomt met de taak van OLAF om fraude te bestrijden. Zij zijn niet verzameld met het oog op de publicatie van het litigieuze persbericht, dat weliswaar een verwant, maar een ander doel dient, namelijk het informeren van het publiek over de werkzaamheden van OLAF.

68 Overeenkomstig de in de omgangstaal gebruikelijke betekenis van de term „verder” vormt elke verwerking van persoonsgegevens die volgt op de aanvankelijke verwerking – opgevat als het aanvankelijk verzamelen van die gegevens – een „verdere” verwerking van die gegevens, ongeacht het doel van die verdere verwerking (arrest van 20 oktober 2022, Digi, C‑77/21, EU:C:2022:805, punt 31 ). De publicatie van het litigieuze persbericht moet derhalve worden beschouwd als een verdere verwerking in de zin van artikel 4, lid 1, onder b), van verordening 2018/1725, zodat moet worden nagegaan of deze verwerking verenigbaar is met de doeleinden waarvoor de persoonsgegevens aanvankelijk zijn verzameld.

69 In dit verband voert verzoekster in wezen aan dat OLAF artikel 6 van verordening 2018/1725 heeft geschonden door geen rekening te houden met de „strafrechtelijke” aard van de persoonsgegevens.

70 Om te beginnen moet erop worden gewezen dat er bij de publicatie van het litigieuze persbericht geen sprake is van verwerking van persoonsgegevens voor een doel waarvoor verzoekster toestemming heeft gegeven voor het verzamelen van haar gegevens, of voor een op het Unierecht gebaseerd doel dat in een democratische samenleving een noodzakelijke en evenredige maatregel is ter waarborging van de in artikel 25, lid 1, van verordening 2018/1725 genoemde doelstellingen.

71 Vervolgens bestaat er tussen de doeleinden waarvoor de persoonsgegevens zijn verzameld en de doeleinden van de verdere verwerking een verband in de zin van artikel 6, onder a), van die verordening. Zoals hierboven is opgemerkt, vormt de publicatie van het persbericht van OLAF immers een nevenactiviteit van de hoofdactiviteit van dat orgaan.

72 Gelet op dit accessoire karakter kan in het licht van artikel 6, onder b), van verordening 2018/1725 ook worden geoordeeld dat de context waarin de persoonsgegevens van verzoekster zijn verzameld een zekere nabijheid vertoont met de context waarin zij vervolgens zijn verwerkt, met name wat de verhouding tussen verzoekster en de verwerkingsverantwoordelijke, OLAF, betreft.

73 Evenwel kan niet worden aangenomen dat OLAF in de zin van artikel 6, onder c), van verordening 2018/1725 rekening heeft gehouden met de aard van de persoonsgegevens, met name omdat deze de identificatie van verzoekster in verband met vermeende strafbare feiten mogelijk maken.

74 Evenzo heeft OLAF, gelet op de tegen verzoekster geuite beschuldigingen en op wat er in de artikelen stond die na de publicatie van het litigieuze persbericht zijn verschenen, onvoldoende rekening gehouden met de mogelijke gevolgen van de verdere verwerking voor verzoekster in de zin van artikel 6, onder d), van verordening 2018/1725.

75 Ten slotte volgt uit het arrest in hogere voorziening dat OLAF onvoldoende rekening heeft gehouden met het bestaan van passende waarborgen in de zin van artikel 6, onder e), van verordening 2018/1725. Hoewel OLAF verzoeksters identiteit niet heeft onthuld, kon het publiek haar namelijk identificeren aan de hand van de verwerking van de persoonsgegevens in het litigieuze persbericht.

76 Gelet op een en ander moet worden geoordeeld dat OLAF, door het litigieuze persbericht te publiceren, verzoeksters persoonsgegevens onrechtmatig heeft verwerkt in strijd met artikel 4, lid 1, onder a), en artikel 5, lid 1, onder a), van verordening 2018/1725 en deze gegevens verder heeft verwerkt in strijd met artikel 4, lid 1, onder b), en artikel 6, onder c) tot en met e), van die verordening.

i) Schending van het beginsel van het vermoeden van onschuld en van het vertrouwelijke karakter van de onderzoeken

83 Verzoekster betoogt dat OLAF haar recht op het vermoeden van onschuld als bedoeld in artikel 48, lid 1, van het Handvest en artikel 9, lid 1, van verordening nr. 883/2013 op flagrante wijze heeft geschonden. OLAF heeft een persbericht verspreid dat, ten eerste, persoonsgegevens bevat aan de hand waarvan zij kan worden geïdentificeerd en, ten tweede, op partijdige wijze is geformuleerd, omissies en onjuiste feiten bevat die in strijd zijn met de conclusies van zijn eindverslag, en een verkeerde voorstelling van die feiten geeft om verzoekster in de ogen van het publiek schuldig te doen lijken aan fraude jegens alle onderzoekers, terwijl het onderzoek op nationaal niveau nog niet was afgerond.

84 Voorts voert zij aan dat artikel 10, lid 5, van verordening nr. 883/2013 aan particulieren rechten toekent, aangezien het om een dwingende bepaling gaat op grond waarvan OLAF bepaalde verplichtingen moet nakomen zodat de wettelijke rechten van de betrokkenen worden geëerbiedigd overeenkomstig overweging 25 van die verordening.

85 De Commissie betoogt in wezen dat OLAF de conclusies van zijn eindverslag geenszins verkeerd heeft voorgesteld, aangezien het de vastgestelde feiten beknopt en nauwkeurig heeft uiteengezet, zonder een juridische kwalificatie te geven en zonder een oordeel te vellen over de schuld of de onschuld van verzoekster. Daarnaast is bij het litigieuze persbericht een gedetailleerde beschrijving gevoegd van de taak van OLAF, waarin duidelijk wordt aangegeven dat deze erin bestaat fraudegevallen te onderzoeken en vervolgens aanbevelingen te doen aan de bevoegde nationale autoriteiten, zodat zij zich over de schuld van de betrokkene kunnen uitspreken. De schending van het beginsel van het vermoeden van onschuld is dus niet aangetoond.

ii) Voldoende gekwalificeerde schending

118 Om te bepalen of de schending van artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 5, van verordening nr. 883/2013 een voldoende gekwalificeerde schending vormt, moet worden bepaald over welke beoordelingsmarge de instellingen beschikken.

119 In dit verband betoogt verzoekster dat OLAF over geen enkele beoordelingsmarge beschikt. Omgekeerd voert de Commissie aan dat OLAF over een zekere beoordelingsmarge beschikt. Zij baseert zich hiervoor op punt 129 van het arrest van 4 oktober 2006, Tillack/Commissie (T‑193/04, EU:T:2006:292 ), waarin het Gerecht heeft geoordeeld dat er, gelet op de autonomie die aan OLAF is verleend door verordening (EG) nr. 1073/1999 van het Europees Parlement en de Raad van 25 mei 1999 betreffende onderzoeken door [OLAF] (PB 1999, L 136, blz. 1), die destijds van toepassing was, en de doelstelling van algemeen belang bestaande in het verstrekken van informatie aan het publiek door middel van persberichten, in aanmerking moest worden genomen dat OLAF over een beoordelingsmarge beschikte met betrekking tot de opportuniteit en de inhoud van persberichten over zijn onderzoeksactiviteiten.

120 OLAF beschikt derhalve weliswaar over een zekere beoordelingsmarge met betrekking tot de opportuniteit en de inhoud van de persberichten, maar deze beoordelingsmarge wordt beperkt door de naleving van de grondrechten van de betrokkenen. Zoals het Gerecht reeds heeft geoordeeld, heeft de Commissie dus geen enkele beoordelingsmarge waar het gaat om de op haar rustende verplichting om het vermoeden van onschuld te eerbiedigen (arrest van 8 juli 2008, Franchet en Byk/Commissie, T‑48/05, EU:T:2008:257, punten 219 en 314 ). Ook al zou OLAF over een beoordelingsmarge beschikken, dan nog moet in ieder geval worden vastgesteld dat het gebruik van het woord „fraude” in het litigieuze persbericht een ernstige en kennelijke schending van artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 5, van verordening nr. 883/2013 vormt.

121 Ten eerste zijn deze bepalingen niet onduidelijk en doen zij geen uitleggings- of beoordelingsprobleem rijzen. Ten tweede kan deze fout niet als verschoonbaar worden beschouwd. Het gaat immers om een kwalificatie van de aan verzoekster verweten feiten die verder gaat dan de enkele feitelijke beschrijving van de conclusies in het eindverslag van OLAF en die deel uitmaakt van de communicatiestrategie van dat orgaan, welke niet getuigt van de terughoudendheid die van een orgaan van de Unie mag worden verwacht.

122 Bijgevolg vormt het gebruik van het woord „fraude” in het litigieuze persbericht een voldoende gekwalificeerde schending van het in artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 5, van verordening nr. 883/2013 neergelegde beginsel van het vermoeden van onschuld en kan de Unie overeenkomstig artikel 340, tweede alinea, VWEU aansprakelijk worden gesteld voor die schending.

i) Schending van het beginsel van behoorlijk bestuur

126 Om te beginnen zij erop gewezen dat het beginsel van behoorlijk bestuur als zodanig geen rechten toekent aan particulieren, behalve wanneer het de uitdrukking vormt van specifieke rechten zoals het recht van eenieder op een onpartijdige en billijke behandeling van zijn zaak binnen een redelijke termijn, het recht te worden gehoord, het recht van toegang tot het dossier en het recht op motivering van beslissingen in de zin van artikel 41 van het Handvest (zie arrest van 4 oktober 2006, Tillack/Commissie, T‑193/04, EU:T:2006:292, punt 127 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Dit geldt ook voor de zorgvuldigheidsplicht, die inherent is aan het beginsel van behoorlijk bestuur en de bevoegde instelling verplicht om alle relevante gegevens van de zaak zorgvuldig en onpartijdig te onderzoeken [arresten van 16 december 2008, Masdar (UK)/Commissie, C‑47/07 P, EU:C:2008:726, punt 91 , en  6 juni 2019, Dalli/Commissie, T‑399/17, niet gepubliceerd, EU:T:2019:384, punt 200 ].

127 De zorgvuldigheidsplicht is algemeen van toepassing op het handelen van de overheid in haar betrekkingen met het publiek. Zij houdt in dat de overheid met zorg en omzichtigheid moet handelen [arresten van 16 december 2008, Masdar (UK)/Commissie, C‑47/07 P, EU:C:2008:726, punten 92 en 93 , en  30 april 2019, UPF/Commissie, T‑747/17, EU:T:2019:271, punt 160 ].

128 Voorts zij eraan herinnerd dat artikel 10, lid 5, van verordening nr. 883/2013 bepaalt dat de directeur-generaal van OLAF ervoor zorgt dat het verstrekken van informatie aan het publiek op neutrale en onpartijdige wijze gebeurt en dat de openbaarmaking van die informatie geschiedt met inachtneming van het vertrouwelijke karakter van onderzoeken en in overeenstemming is met de in artikel 9, lid 1, van deze verordening neergelegde beginselen, waaronder het objectief en onpartijdig verrichten van het onderzoek.

129 Ten eerste voorziet artikel 10, lid 5, van verordening nr. 883/2013 in de verplichting om het publiek op neutrale en onpartijdige wijze te informeren, hetgeen in verband kan worden gebracht met de in de punten 126 en 127 hierboven bedoelde zorgvuldigheidsplicht. Ten tweede verwijst die bepaling naar de verplichting tot onpartijdigheid van OLAF in het kader van het onderzoek. Die verplichting tot onpartijdigheid is in het onderhavige beroep niet aan de orde, aangezien dit beroep betrekking heeft op de mogelijke niet-contractuele aansprakelijkheid van de Unie door de publicatie van het litigieuze persbericht, en niet door het door OLAF verrichte onderzoek.

130 Bovendien waarborgt artikel 10, lid 5, van verordening nr. 883/2013 dat het vertrouwelijke karakter van de onderzoeken wordt geëerbiedigd. In dit verband is geoordeeld dat de vertrouwelijkheidsplicht ook rechten toekent aan de particulieren die door een onderzoek van OLAF worden geraakt, die immers mogen verwachten dat de hen betreffende onderzoeken met eerbiediging van hun fundamentele rechten worden behandeld. Op dezelfde wijze zijn particulieren gerechtigd zich te beroepen op het beginsel van behoorlijk bestuur, in zoverre zij daaraan het recht op vertrouwelijke behandeling van hun zaak ontlenen (arrest van 8 juli 2008, Franchet en Byk/Commissie, T‑48/05, EU:T:2008:257, punt 218 ).

131 In het licht van deze overwegingen moeten de door verzoekster aangevoerde argumenten worden onderzocht.

132 In de eerste plaats voert verzoekster in wezen aan dat er sprake is van schending van de zorgvuldigheidsplicht van OLAF doordat leugenachtige informatie openbaar is gemaakt.

133 Ten eerste betoogt zij dat in de derde alinea van het litigieuze persbericht melding is gemaakt van het feit dat de geopende bankrekeningen „meerdere houders” hadden, zonder dat daarin gespecificeerd is dat de betrokken onderzoekers zelf medehouders van die rekeningen waren.

134 Het volstaat vast te stellen dat in dat persbericht ook is vermeld dat „geen enkele van [de onderzoekers met wie contact is opgenomen] [...] op de hoogte [was] van de op hun naam geopende bankrekeningen” en dat de onderzoekers „medehouders” van die rekeningen waren. Dit argument kan dus niet slagen.

135 Ten tweede verwijt verzoekster OLAF in de vierde alinea van het litigieuze persbericht verstaan te hebben gegeven dat zij het goede verloop van het onderzoek heeft proberen te belemmeren, met name door contact op te nemen met onderzoekers die aan het project hadden deelgenomen.

136 Op dit punt zij verwezen naar punt 85 van het arrest in hogere voorziening, waarin het Hof verzoeksters argument heeft afgewezen waarmee zij wilde doen vaststellen dat het Gerecht de conclusies van het eindverslag van OLAF had verdraaid door te oordelen dat uit dat verslag bleek dat OLAF tijdens zijn onderzoek had vastgesteld dat verzoekster herhaaldelijk contact had opgenomen met bepaalde onderzoekers, alsook dat het deze handelingen als een belemmering van zijn onderzoek had beschouwd. Bijgevolg moet dit argument van de hand worden gewezen.

137 Ten derde voert verzoekster aan dat de conclusies van het eindverslag van OLAF met betrekking tot de antwoorden van de onderzoekers die aan het project hadden deelgenomen, niet overeenstemmen met de werkelijkheid en door nieuwe gegevens worden tegengesproken. Dit argument moet worden afgewezen om soortgelijke redenen als die welke in de punten 103 tot en met 107 hierboven zijn genoemd.

138 Ten vierde verwijt verzoekster OLAF dat het in de vijfde alinea van het litigieuze persbericht heeft aangegeven dat geen enkele onderzoeker wist dat zijn naam aan het project was verbonden en ook niet op de hoogte was gesteld van het feit dat er een bankrekening op zijn naam was geopend. Volgens haar zijn ook de uitlatingen van de directeur van OLAF in de zesde alinea van dit persbericht, namelijk dat „de namen van onderzoekers te goeder trouw zijn gebruikt in het kader van de poging tot fraude”, onwaar. Het eindverslag van OLAF geeft namelijk duidelijk aan dat „tien onderzoekers [...] hebben bevestigd dat zij aan het project hebben deelgenomen”.

139 In dit verband zij erop gewezen dat het Hof in het arrest in hogere voorziening heeft geoordeeld dat het Gerecht de conclusies van het eindverslag van OLAF onjuist had opgevat door te oordelen dat OLAF in de vijfde alinea van het litigieuze persbericht geen onjuiste informatie openbaar had gemaakt.

140 Vastgesteld moet dus worden dat OLAF niet met zorg en omzichtigheid heeft gehandeld door in de vijfde alinea van het litigieuze persbericht te schrijven dat „[g]een enkele van deze onderzoekers wist dat zijn naam aan het project was verbonden en [...] ook niet op de hoogte [was] gesteld van het feit dat er een bankrekening op zijn naam was geopend of dat er betalingen hadden plaatsgevonden”. Uit punt 2.2.3.2 van het eindverslag van OLAF blijkt namelijk dat de tien onderzoekers die hebben gereageerd, hebben „bevestigd dat zij aan het project [hadden] deelgenomen” en dat alleen „sommige onderzoekers noch de door [de betrokken Griekse universiteit] op hun naam gedeclareerde uitgaven hebben bevestigd, noch hebben bevestigd dat zij over een Griekse bankrekening beschikten”.

141 Overigens zij opgemerkt dat in de samenvatting van het eindverslag van OLAF niet wordt verwezen naar de vraag of de onderzoekers wisten dat hun naam aan het project was verbonden. Aangegeven wordt daarentegen dat „[h]et onderzoek heeft aangetoond dat sommige onderzoekers niet op de hoogte waren van het bestaan van de gezamenlijke bankrekeningen en van de vergoeding waarvan [de betrokken Griekse universiteit] namens hen betaling van ERCEA had geëist”. OLAF heeft dus in zijn bericht de feiten bewust overdreven, mede op basis van de samenvatting van het verslag, die niet noodzakelijkerwijs alle nuances van dat verslag bevat.

142 Hieruit volgt dat OLAF zijn zorgvuldigheidsplicht niet is nagekomen door in de vijfde alinea van het litigieuze persbericht onjuiste informatie openbaar te maken.

143 In de tweede plaats betoogt verzoekster dat OLAF in strijd met artikel 10, lid 5, van verordening nr. 883/2013 vertrouwelijke gegevens van het onderzoek openbaar heeft gemaakt. In het litigieuze persbericht is namelijk de vertrouwelijke informatie openbaar gemaakt dat er vermeende pogingen waren gedaan om het onderzoek te dwarsbomen. Bovendien worden in de laatste alinea van dat bericht aanbevelingen genoemd die OLAF aan de nationale autoriteiten heeft gedaan en die vertrouwelijk hadden moeten blijven.

144 Wat betreft de in de vierde alinea van het litigieuze persbericht vermelde handelingen die het goede verloop van het onderzoek belemmeren, volgt uit punt 85 van het arrest in hogere voorziening dat het Gerecht geen blijk heeft gegeven van een onjuiste opvatting door te oordelen dat uit het eindverslag van OLAF bleek dat verzoekster tijdens het onderzoek herhaaldelijk contact had opgenomen met bepaalde onderzoekers en dat OLAF deze handelingen als een belemmering voor zijn onderzoek had beschouwd. Aldus heeft OLAF op neutrale wijze melding gemaakt van de tijdens zijn onderzoek vastgestelde feiten die in zijn eindverslag zijn opgenomen. Dit argument kan dan ook niet worden aanvaard.

145 Wat betreft de vermelding van de aanbevelingen die OLAF aan de nationale autoriteiten heeft gedaan, moet worden verduidelijkt dat de vermeende schending van het vertrouwelijke karakter van de onderzoeken hier wordt onderzocht voor zover zij wordt aangevoerd in samenhang met het door artikel 41 van het Handvest gewaarborgde beginsel van behoorlijk bestuur en niet in verband met het beginsel van het vermoeden van onschuld, aangezien die grief met name in punt 92 hierboven reeds is onderzocht.

146 In dit specifieke kader moet worden geoordeeld dat het in artikel 10, lid 5, van verordening nr. 883/2013 neergelegde verbod om afbreuk te doen aan de vertrouwelijkheid van onderzoeken door de openbaarmaking van informatie aan het publiek, alleen wordt geschonden wanneer die openbaarmaking het verloop van het door OLAF uitgevoerde onderzoek aantast.

147 In casu blijkt uit de punten 7 tot en met 11 hierboven dat het onderzoek van OLAF was beëindigd, dat het eindverslag was opgesteld en dat de aanbevelingen aan de bevoegde nationale autoriteiten waren gedaan vóór de publicatie van het litigieuze persbericht. Bijgevolg kan de vermelding van deze aanbevelingen in dat persbericht niet worden geacht het goede verloop van het onderzoek aan te tasten.

148 Derhalve moet dit argument worden verworpen.

149 In de derde plaats voert verzoekster aan dat OLAF, door in het persbericht alleen belastende informatie over haar te vermelden, niet de nodige neutraliteit en objectiviteit aan de dag heeft gelegd die krachtens het recht op behoorlijk bestuur en artikel 10, lid 5, van verordening nr. 883/2013 vereist zijn.

150 In dit verband verwijt verzoekster OLAF in de tweede zin van de vijfde alinea van het litigieuze persbericht te hebben vermeld dat zij contant geld had opgenomen of „aanzienlijke bedragen naar haar persoonlijke rekening [had] overgemaakt”. Zij verwijt OLAF dat het met name heeft nagelaten om in zijn eindverslag te vermelden dat het had erkend dat er een aanzienlijk bedrag was overgemaakt naar de door de onderzoekers opgegeven bankrekeningen en dat andere bedragen op de rekeningen van de onderzoekers waren blijven staan.

151 Onder verwijzing naar de door de directeur van OLAF in de zesde alinea van het litigieuze persbericht gedane uitlatingen volgens welke „de namen van onderzoekers te goeder trouw zijn gebruikt in het kader van de poging tot fraude”, voert verzoekster eveneens aan dat middels het litigieuze persbericht partijdige informatie aan het publiek is verstrekt om haar schuldig te doen lijken.

152 De Commissie betoogt dat het litigieuze persbericht noch de samenvatting is van het eindrapport van het onderzoek, noch een document dat het standpunt van de betrokken partijen moet weergeven. Verzoekster geeft bovendien niet duidelijk aan welke informatie in haar voordeel spreekt en in het persbericht had moeten worden opgenomen. De Commissie is dan ook van mening dat OLAF zijn verplichting tot onpartijdigheid, zowel subjectief als objectief, niet ernstig en kennelijk heeft geschonden.

153 Wat de vermelding van opnames of overmakingen „van aanzienlijke bedragen naar haar persoonlijke rekening” in de tweede zin van de vijfde alinea van het litigieuze persbericht betreft, moet worden geoordeeld dat het hier gaat om een neutrale vermelding van feitelijke informatie die overeenkomt met de conclusies waartoe OLAF in zijn eindverslag is gekomen.

154 Bovendien kan, zoals de Commissie benadrukt, uit verordening nr. 883/2013 geen enkele op OLAF rustende verplichting worden afgeleid om in het persbericht informatie op te nemen die in het voordeel van verzoekster spreekt. Derhalve kan het ontbreken van een verklaring voor bepaalde door verzoekster verrichte opnames en overschrijvingen niet worden beschouwd als een aanwijzing dat OLAF zijn zorgvuldigheidsplicht niet is nagekomen.

155 Zoals in punt 128 hierboven is vermeld, legt artikel 10, lid 5, van die verordening de directeur-generaal van OLAF echter de verplichting op om op neutrale en onpartijdige wijze informatie aan het publiek te verstrekken.

156 Het gebruik van de term „fraude” vormt een schending van deze verplichting tot neutraliteit en onpartijdigheid. Anders dan de Commissie betoogt, gaat het bij deze term namelijk niet om louter een feitelijke voorstelling van de elementen van het onderzoek, maar om een juridische kwalificatie van de feiten die bij de lezer van het litigieuze persbericht de indruk wekt dat de betrokkene schuldig is.

157 Om soortgelijke redenen als die welke in punt 111 hierboven zijn uiteengezet, is het in dit verband irrelevant dat bij het litigieuze persbericht een beschrijving van de onderzoekstaken van OLAF is gevoegd waarin erop wordt gewezen dat het aan de bevoegde nationale autoriteiten is om zich uit te spreken over verzoeksters schuld, of dat in het litigieuze persbericht niet wordt vermeld welk soort procedure – strafrechtelijk, bestuursrechtelijk of anders – aan de nationale autoriteiten wordt aanbevolen.

158 Derhalve moet worden aangenomen dat OLAF de in artikel 10, lid 5, van verordening nr. 883/2013 neergelegde en door artikel 41, lid 1, van het Handvest gewaarborgde verplichting tot neutraliteit en onpartijdigheid niet is nagekomen.

159 Gelet op een en ander moet worden geoordeeld dat OLAF de zorgvuldigheidsplicht en de verplichting tot neutraliteit en onpartijdigheid, zoals gewaarborgd door artikel 41 van het Handvest, heeft geschonden door het litigieuze persbericht te publiceren.

ii) Voldoende gekwalificeerde schending

160 Om te bepalen of de schending van de op OLAF rustende zorgvuldigheidsplicht en de verplichting tot neutraliteit en onpartijdigheid als bedoeld in artikel 10, lid 5, van verordening nr. 883/2013 – die beide worden gewaarborgd door artikel 41, lid 1, van het Handvest – een voldoende gekwalificeerde schending vormt, moet worden bepaald over welke beoordelingsmarge dit orgaan beschikt.

161 In dit verband beschikken de organen van de Unie volgens verzoekster over geen enkele of hooguit een zeer beperkte beoordelingsmarge, zodat de enkele schending van het recht op behoorlijk bestuur voldoende is om het bestaan van een voldoende gekwalificeerde schending aan te tonen. Wanneer OLAF onjuiste en leugenachtige informatie openbaar maakt, maar deze desondanks als bevindingen voorstelt, kan er niet van worden uitgegaan dat het gebruikmaakt van zijn beoordelingsmarge.

162 De Commissie benadrukt dat de schending van de zorgvuldigheidsplicht niet automatisch leidt tot een onrechtmatige gedraging die tot aansprakelijkheid van de Unie kan leiden. Daartoe moet een ernstige en kennelijke overschrijding van de grenzen van de beoordelingsbevoegdheid van het betrokken overheidsorgaan worden aangetoond, rekening houdend met de context en met alle aspecten die de betrokken situatie kenmerken.

163 De Commissie voegt hier in haar opmerkingen naar aanleiding van de terugverwijzing aan toe dat de onnauwkeurige formulering van de vijfde alinea van het litigieuze persbericht niet kan worden gelijkgesteld met een overschrijding van de grenzen van de beoordelingsbevoegdheid, aangezien die fout verschoonbaar is. De onnauwkeurige formulering had weinig invloed op de correcte algemene weergave van alle andere, belangrijkere feiten in het litigieuze persbericht, hetgeen het Gerecht definitief heeft bevestigd.

164 In herinnering zij gebracht dat, om vast te stellen dat er sprake is van een voldoende gekwalificeerde schending van de zorgvuldigheidsplicht door de overheid, er dient te worden aangetoond dat zij, door niet met de vereiste zorg en omzichtigheid te handelen, ernstig en kennelijk de grenzen heeft miskend die in het kader van de uitoefening van haar bevoegdheden aan haar beoordelingsbevoegdheid zijn gesteld. Hiertoe moet, gelet op die context, rekening worden gehouden met alle elementen die de betrokken situatie kenmerken, waaronder met name de vraag of het gebrek aan zorgvuldigheid van de overheid kennelijk van aard is, of dat gebrek verschoonbaar is of niet, en voorts of de conclusies die zij aan het verrichte onderzoek heeft verbonden, niet-passend en onredelijk zijn (zie arrest van 4 april 2017, Ombudsman/Staelen, C‑337/15 P, EU:C:2017:256, punt 41 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

165 In casu worden, los van de beoordelingsmarge waarover OLAF bij het opstellen van persberichten beschikt, de grenzen van die beoordelingsmarge noodzakelijkerwijs overschreden wanneer dat orgaan informatie publiceert die niet alleen onvolledig of onnauwkeurig, maar ook kennelijk onjuist is. Gelet op het kennelijke gebrek aan zorgvuldigheid kan deze schending niet als verschoonbaar worden beschouwd.

166 Hieruit volgt dat de feitelijke fout in de vijfde alinea van het litigieuze persbericht een voldoende gekwalificeerde schending vormt van de op OLAF rustende zorgvuldigheidsplicht, waarvoor dit orgaan overeenkomstig artikel 340, tweede alinea, VWEU aansprakelijk kan worden gesteld.

167 Dat geldt ook voor het gebruik van het woord „fraude” in het litigieuze persbericht.

168 De Commissie voert in dit verband aan dat OLAF over een zekere beoordelingsmarge beschikt. Zij baseert zich hiervoor op punt 129 van het arrest van 4 oktober 2006, Tillack/Commissie (T‑193/04, EU:T:2006:292 ), waarin het Gerecht heeft geoordeeld dat er, gelet op de autonomie die aan OLAF is verleend door verordening nr. 1073/1999 en de doelstelling van algemeen belang bestaande in het verstrekken van informatie aan het publiek door middel van persberichten, in aanmerking moet worden genomen dat OLAF over een beoordelingsmarge beschikt met betrekking tot de opportuniteit en de inhoud van persberichten over zijn onderzoeksactiviteiten.

169 OLAF beschikt weliswaar over een zekere beoordelingsmarge met betrekking tot de opportuniteit en de inhoud van de persberichten, maar deze marge wordt beperkt door de naleving van de grondrechten van de betrokkenen (zie naar analogie arrest van 8 juli 2008, Franchet en Byk/Commissie, T‑48/05, EU:T:2008:257, punten 219 en 314 ).

170 Ook al zou OLAF over een beoordelingsmarge beschikken, dan nog moet in ieder geval worden vastgesteld dat het gebruik van het woord „fraude” in het litigieuze persbericht een ernstige en kennelijke schending vormt van de verplichting tot neutraliteit en onpartijdigheid zoals bedoeld in artikel 10, lid 5, van verordening nr. 883/2013 en gewaarborgd door artikel 41, lid 1, van het Handvest.

171 Ten eerste zijn deze bepalingen niet onduidelijk en doen zij geen uitleggings- of beoordelingsprobleem rijzen. Ten tweede kan deze fout niet als verschoonbaar worden beschouwd. Het gebruik van deze term gaat immers verder dan louter de feitelijke beschrijving van het optreden van OLAF en verder dan de conclusies in het eindverslag van dat orgaan. Met deze term worden de aan verzoekster verweten feiten gekwalificeerd. Het gaat hier dus niet om louter een onoplettendheid of schrijffout.

172 Bijgevolg vormt het gebruik van het woord „fraude” in het litigieuze persbericht een voldoende gekwalificeerde schending van de op OLAF rustende verplichting tot neutraliteit en onpartijdigheid, en kan dit orgaan overeenkomstig artikel 340, tweede alinea, VWEU aansprakelijk worden gesteld voor die schending.

173 Uit een en ander volgt ten eerste dat OLAF verzoeksters persoonsgegevens onrechtmatig heeft verwerkt door het litigieuze persbericht te publiceren en aldus op voldoende gekwalificeerde wijze inbreuk heeft gemaakt op artikel 4, lid 1, onder a) en b), artikel 5, lid 1, onder a), en artikel 6, onder c) tot en met e), van verordening 2018/1725. Ten tweede heeft OLAF ook het in artikel 9, lid 1, van verordening nr. 883/2013 gewaarborgde beginsel van het vermoeden van onschuld en artikel 10, lid 5, van deze verordening op voldoende gekwalificeerde wijze geschonden. Ten derde heeft OLAF zijn zorgvuldigheidsplicht en zijn verplichting tot neutraliteit en onpartijdigheid als bedoeld in artikel 10, lid 5, van verordening nr. 883/2013, die beide worden gewaarborgd door artikel 41, lid 1, van het Handvest, op voldoende gekwalificeerde wijze geschonden.