Arrest van het Hof (Vierde kamer) van 19 september 2024

1) Argumenten van partijen

52 Met het eerste onderdeel van hun eerste middelen betogen rekwiranten dat het Gerecht tot de slotsom had moeten komen dat de goedkeuringsprocedure niet kon worden geopend aangezien het in punt 81 van het bestreden arrest had vastgesteld dat Fininvest en, via die vennootschap, S. Berlusconi gezamenlijk zeggenschap uitoefenden over Banca Mediolanum door middel van een aandeelhoudersovereenkomst met Fin. Prog. Italia.

53 Met het tweede onderdeel van hun eerste middelen voeren rekwiranten aan dat het Gerecht, door te oordelen dat de deelneming van Fininvest van 30,16 % in Banca Mediolanum door het besluit van Banca d’Italia van 7 oktober 2014 was teruggebracht tot een deelneming van 9,99 % en na het arrest van de Consiglio di Stato van 3 maart 2016 opnieuw een gekwalificeerde deelneming was geworden, in het bestreden arrest blijk heeft gegeven van een onjuiste opvatting van de feiten en van verschillende onjuiste rechtsopvattingen.

54 Ten eerste wordt betoogd dat het Gerecht in punt 72 van het bestreden arrest ten onrechte heeft geoordeeld dat het besluit van Banca d’Italia van 7 oktober 2014 de gekwalificeerde deelneming van 30,16 % van Fininvest in Banca Mediolanum tot 9,99 % had teruggebracht. Die gekwalificeerde deelneming van 30,16 % bleef een gekwalificeerde deelneming, ook al was zij tijdelijk het voorwerp van een bevel tot verkoop en van een daarmee gepaard gaand verbod op de uitoefening van de stemrechten.

55 Wat het bevel tot verkoop betreft, is het duidelijk dat zolang die verkoop niet had plaatsgevonden, de omvang van de gekwalificeerde deelneming van Fininvest door dat bevel niet werd gewijzigd. Die verkoop heeft ook nooit plaatsgevonden.

56 Wat de stemrechten betreft, heeft de beperking ervan geen invloed gehad op het bezit van een gekwalificeerde deelneming in Banca Mediolanum door rekwiranten.

57 Ten tweede wordt aangevoerd dat die eerste fout het Gerecht ertoe heeft gebracht om in punt 73 van het bestreden arrest een tweede fout te maken. Ofschoon Fininvest na het besluit van Banca d’Italia van 7 oktober 2014 en tot het tijdstip van de fusie door absorptie van Mediolanum door Baca Mediolanum een gekwalificeerde deelneming van 30,16 % in Mediolanum bezat, kon Fininvest volgens rekwiranten na die fusie immers geen rechtstreekse houder worden van slechts 9,99 % van de aandelen van Banca Mediolanum. Fininvest bleef integendeel houder van dezelfde gekwalificeerde deelneming van 30,16 % die zij voorheen bezat en nooit had overgedragen.

58 Ten derde wordt gesteld dat het Gerecht zich in punt 76 van het bestreden arrest ook heeft vergist door te oordelen dat Fininvest ten gevolge van het arrest van de Consiglio di Stato van 3 maart 2016 een gekwalificeerde deelneming van 30,16 % in Banca Mediolanum had teruggekregen, aangezien het besluit van Banca d’Italia van 7 oktober 2014 de gekwalificeerde deelneming van Fininvest van 30,16 % niet heeft omgezet in een niet-gekwalificeerde deelneming van 9,99 % en deze deelneming door die fusie ongewijzigd is gebleven. Dat arrest heeft geen invloed gehad op de omvang van de deelneming. Een beslissing waarbij een onwettig besluit nietig wordt verklaard kan hoe dan ook geen toe-eigening inhouden. Het arrest van de Consiglio di Stato van 3 maart 2016 heeft dus geen rechten in het leven geroepen, maar slechts het bevel tot verkoop nietig verklaard.

59 Met het derde onderdeel van hun eerste middelen betogen rekwiranten dat het Gerecht op onrechtmatige wijze zijn eigen motivering in de plaats heeft gesteld van die van de auteur van het litigieuze besluit, zoals blijkt uit de hierna uiteengezette argumenten.

60 Met het vierde onderdeel van hun eerste middelen betogen rekwiranten dat het Gerecht artikel 4, lid 3, van de GTM-verordening, artikel 19 van decreto legislativo n. 385 – Testo unico delle leggi in materia bancaria e creditizia (besluit met kracht van wet nr. 385 houdende de gecoördineerde tekst van de wetten op het bank‑ en kredietwezen) van 1 september 1993 (gewoon supplement bij GURI nr. 230 van 30 september 1993), zoals gewijzigd bij decreto legislativo n. 72 (besluit met kracht van wet nr. 72) van 12 mei 2015 (hierna: „TUB”), en het in artikel 4, lid 3, VEU neergelegde algemene beginsel van loyale samenwerking heeft geschonden door het bestaan van een „uitdrukkelijke verwijzing” naar het nationale recht uit te sluiten en bijgevolg de toepassing van het Italiaanse recht voor de uitlegging van het begrip „verwerving van een gekwalificeerde deelneming” af te wijzen.

61 Die onjuiste rechtsopvatting tast het bestreden arrest aan want indien het Gerecht het Italiaanse recht had toegepast, had het „de wijziging van de juridische structuur” van een deelneming niet kunnen aanmerken als een toe-eigening.

62 Aangezien de ECB in het litigieuze besluit uitdrukkelijk had vastgesteld dat het Italiaanse recht de rechtsgrondslag vormde voor de definitie van het begrip „verwerving van een gekwalificeerde deelneming”, heeft het Gerecht bovendien zijn eigen motivering in de plaats gesteld van die van de auteur van het litigieuze besluit en het beginsel van hoor en wederhoor op dit punt geschonden.

63 Volgens het vijfde onderdeel van hun eerste middelen vindt de uitlegging van het begrip „verwerving van een gekwalificeerde deelneming” in die zin dat het „de wijziging van de juridische structuur van een deelneming” omvat, geen steun in de tekst van de CRD IV-richtlijn, de tekst van de GTM-verordening, de omgangstaal of de doelstellingen van de betrokken wettelijke regeling. De CRD IV-richtlijn en de GTM-verordening hebben immers een voorafgaande beoordeling ingevoerd van de geschiktheid van eenieder die voornemens is een deelneming in een kredietinstelling te verwerven. Eventuele „wijzigingen van de juridische structuur” van een reeds gehouden deelneming impliceren – zoals in casu – geen verandering van eigenaar van die deelneming.

64 Bovendien is het door het Gerecht ontwikkelde begrip „wijziging van de juridische structuur” van een deelneming in strijd met het rechtszekerheidsbeginsel, aangezien dit begrip geen enkele in het Unierecht omschreven betekenis heeft en volgens het Gerecht niet kan worden uitgelegd aan de hand van het recht van de lidstaten.

65 Ten slotte is het door het Gerecht gehanteerde begrip „verwerving van een gekwalificeerde deelneming” niet hetzelfde als dat van het litigieuze besluit, zodat partijen niet de gelegenheid hebben gehad om daarover in debat te gaan.

66 Met het zesde onderdeel van hun eerste middelen betogen rekwiranten dat het Gerecht artikel 22 van de CRD IV-richtlijn en artikel 22 TUB heeft geschonden door te oordelen dat Fininvest een gekwalificeerde, goedkeuringsplichtige deelneming had verworven omdat haar gekwalificeerde middellijke deelneming in Banca Mediolanum rechtstreeks was geworden.

67 De regelgeving inzake het prudentieel toezicht op banken kent immers noch op het niveau van het Unierecht (overeenkomstig artikel 22, lid 1, van de CRD IV-richtlijn), noch op het niveau van het nationale recht (overeenkomstig artikel 22 TUB) belang toe aan het in het bestreden arrest gemaakte onderscheid tussen een rechtstreekse en een middellijke gekwalificeerde deelneming, aangezien met die regeling wordt beoogd de uiteindelijke houder van een gekwalificeerde deelneming te achterhalen, los van de aanwezigheid van tussenpersonen.

68 Bovendien is het door het Gerecht gemaakte onderscheid tussen rechtstreekse en middellijke deelneming wat S. Berlusconi betreft volledig irrelevant. Hij heeft immers zowel voor als na de fusie en het arrest van de Consiglio di Stato van 3 maart 2016 een middellijke deelneming in Banca Mediolanum behouden, aldus rekwiranten.

69 De ECB is van mening dat het eerste onderdeel van de eerste middelen ongegrond is. Het Gerecht heeft in punt 81 van het bestreden arrest enkel een contextueel element in herinnering gebracht.

70 In antwoord op het tweede onderdeel van de eerste middelen betoogt de ECB dat rekwiranten na het besluit van Banca d’Italia van 7 oktober 2014 hoe dan ook geen gekwalificeerde deelneming bezaten en dat zij die gekwalificeerde deelneming hebben verworven door de fusie en het arrest van de Consiglio di Stato van 3 maart 2016. Bovendien vormde de deelneming van rekwiranten in Mediolanum op grond van het toepasselijke nationale recht geen middellijke gekwalificeerde deelneming in Banca Mediolanum aangezien Mediolanum niet onder de uitsluitende zeggenschap van rekwiranten stond.

71 Wat het derde onderdeel van de eerste middelen betreft, heeft het Gerecht zijn eigen motivering niet in de plaats gesteld van die van de auteur van het litigieuze besluit. Het enige verschil tussen het standpunt van de ECB en dat van het Gerecht is de beschrijving van de context die geen invloed heeft op de ratio decidendi.

72 Ook het vierde onderdeel van de eerste middelen is ongegrond. Op basis van zowel een tekstuele als een contextuele uitlegging heeft het begrip „verwerving” in het Unierecht immers noodzakelijkerwijs een autonome betekenis, net zoals het samengestelde begrip „verwerving van gekwalificeerde deelnemingen”. Ook indien het Gerecht de Italiaanse wetgeving had toegepast, zou het hoe dan ook hebben vastgesteld dat rekwiranten een gekwalificeerde deelneming hadden verworven.

73 In antwoord op het vijfde onderdeel van de eerste middelen voert de ECB aan dat het Gerecht heeft uitgelegd dat Mediolanum na de fusie niet langer tussen rekwiranten en Banca Mediolanum stond en dat „de mate van indirecte zeggenschap over die deelneming” dus was gewijzigd. Door de wijziging van de „juridische structuur” van de deelneming te vermelden, heeft het Gerecht dan ook een onderscheid willen maken tussen de verhouding tussen rekwiranten en Banca Mediolanum via Mediolanum enerzijds, en hun relatie na de absorptie van Mediolanum door Banca Mediolanum anderzijds.

74 Het zesde onderdeel van de eerste middelen kan volgens de ECB ook niet slagen, omdat het berust op de onjuiste aanname dat S. Berlusconi steeds een middellijke gekwalificeerde deelneming in Banca Mediolanum heeft behouden.

75 De Europese Commissie is van mening dat het eerste onderdeel van de eerste middelen, waarmee rekwiranten stellen dat het Gerecht terecht heeft geoordeeld dat S. Berlusconi en Fininvest reeds vóór de fusie gezamenlijke zeggenschap uitoefenden over Banca Mediolanum dankzij een aandeelhoudersovereenkomst, moet worden afgewezen omdat het geen kritiek op het bestreden arrest betreft. Deze omstandigheid is hoe dan ook irrelevant voor de beantwoording van de vraag of de fusie aanleiding heeft gegeven tot een nieuwe deelneming waarvoor kennisgeving verplicht is. Van belang is dat de deelneming van Fininvest en S. Berlusconi in Banca Mediolanum nooit eerder ter beoordeling aan de toezichthoudende autoriteit is voorgelegd, zoals blijkt uit bijlage 5 bij het bestreden besluit.

76 De in het tweede onderdeel van de eerste middelen uiteengezette grieven zijn zonder voorwerp aangezien zij betrekking hebben op overwegingen waarop het dictum van het bestreden arrest niet is gebaseerd. Die grieven zijn bovendien niet relevant. Subsidiair, mocht het Hof vaststellen dat er sprake is van een onjuiste opvatting van de feiten, dan kan het beslissen om het bestreden arrest te vernietigen voor zover het Gerecht heeft geoordeeld dat de middellijke deelneming van rekwiranten in Banca Mediolanum na het besluit van Banca d’Italia van 7 oktober 2014 geen gekwalificeerde deelneming meer was, en om uitspraak te doen op het beroep in eerste aanleg en om het eerste middel van dit beroep af te wijzen op grond dat Fininvest en S. Berlusconi na de fusie en het arrest van de Consiglio di Stato van 3 maart 2016 voor het eerst een rechtstreekse deelneming in Banca Mediolanum hadden.

77 Het derde onderdeel van de eerste middelen, volgens hetwelk het Gerecht zijn motivering met betrekking tot de uitlegging van het begrip „verwerving van een gekwalificeerde deelneming” in de plaats heeft gesteld van die van het litigieuze besluit, mist feitelijke grondslag.

78 Het vierde onderdeel van de eerste middelen combineert volgens de Commissie twee duidelijk verschillende vragen. De eerste is die van het recht dat de ECB diende toe te passen, namelijk krachtens artikel 4, lid 3, van de GTM-verordening „alle toepasselijke Uniewetgeving […], en wanneer het daarbij gaat om richtlijnen, de nationale wetgeving waarbij die richtlijnen zijn omgezet”. De tweede is die van de uitlegging van het begrip „verwerving van een gekwalificeerde deelneming” in de zin van artikel 15 van de GTM-verordening.

79 Volgens de in punt 44 van het bestreden arrest in herinnering gebrachte vaste rechtspraak moeten de bewoordingen van een Unierechtelijke bepaling die niet uitdrukkelijk naar het recht van de lidstaten verwijst, in de gehele Unie autonoom en uniform worden uitgelegd. Reeds bij eenvoudige lezing van de hierboven aangehaalde bepalingen van de GTM-verordening en de CRD IV-richtlijn wordt – aldus de Commissie – bevestigd wat correct is opgemerkt in punt 45 van het bestreden arrest, namelijk dat die bepalingen geen enkele verwijzing naar het recht van de lidstaten bevatten. Hieruit volgt dat het begrip „verwerving van een gekwalificeerde deelneming” een autonoom Unierechtelijk begrip is dat op het grondgebied van alle lidstaten uniform moet worden uitgelegd.

80 Wat de onjuiste uitlegging van het begrip „verwerving van een gekwalificeerde deelneming” door het Gerecht betreft, richten de grieven van rekwiranten zich op misleidende wijze op het gebruik door het Gerecht van de uitdrukking „wijziging van de juridische structuur”. Zoals blijkt uit een objectieve lezing van de punten 78 tot en met 81 van het bestreden arrest, heeft de redenering van het Gerecht – die gestructureerder en nauwkeuriger is dan wordt beweerd – specifiek betrekking op de omzetting van een middellijke gekwalificeerde deelneming in een rechtstreekse gekwalificeerde deelneming. De grief dat de door het Gerecht gegeven uitlegging in strijd is met het rechtszekerheidsbeginsel is dus ongegrond.

81 Hooguit kan worden aangenomen dat, met inachtneming van het evenredigheidsbeginsel, intragroepstransacties binnen de groep van een bestaande aandeelhouder die niet leiden tot een werkelijke of wezenlijke wijziging van het directe of eindaandeelhouderschap van de financiële instelling, worden vrijgesteld van de kennisgevingsverplichting en het toezicht door de toezichthoudende autoriteit, maar alleen op voorwaarde dat reeds eerder een beoordeling is verricht. De gemeenschappelijke richtsnoeren van de Europese toezichthoudende autoriteiten van 2008 (CEBS/2008/214, CEIOPS 3L 3 19/08 en CESR/08 543b) zijn ook in die zin opgesteld. In casu was de deelneming van Fininvest en S. Berlusconi in Banca Mediolanum nooit het voorwerp van een beoordeling.

82 Met het zesde onderdeel van de eerste middelen leveren rekwiranten volgens de Commissie kritiek op het onderscheid tussen rechtstreekse en middellijke deelneming door aan te voeren dat dit geen invloed heeft op het bestaan van een gekwalificeerde deelneming.

83 Het is juist dat de Europese en Italiaanse regelingen voorzien in toezicht op verwervingen van zowel rechtstreekse als middellijke gekwalificeerde deelnemingen. Dit betekent echter niet dat de aard en de uitvoeringsvoorwaarden van de deelneming irrelevant zijn. Overeenkomstig artikel 23, lid 1, van de CRD IV-richtlijn moet bij de beoordeling immers onder meer rekening worden gehouden met de waarschijnlijke invloed van de kandidaat-verwerver en de financiële soliditeit van de voorgenomen verwerving, en die criteria kunnen worden beïnvloed door de aard en de juridische structuur van de deelneming.

84 Het feit dat de deelneming van S. Berlusconi middellijk is gebleven is evenmin relevant. De aard en de juridische structuur van die deelneming is toch gewijzigd doordat de deelneming van Fininvest een rechtstreekse deelneming is geworden, aldus de Commissie.

2) Beoordeling door het Hof

85 Vooraf zij eraan herinnerd dat de CRD IV-richtlijn, die het prudentieel toezicht op kredietinstellingen en beleggingsondernemingen regelt, met name voorziet in het toezicht op de verwerving van gekwalificeerde deelnemingen in kredietinstellingen.

86 In artikel 4, lid 1, punt 36, van verordening nr. 575/2013, waarnaar artikel 3, lid 1, punt 33, van de CRD IV-richtlijn verwijst, wordt een „gekwalificeerde deelneming” gedefinieerd als „het in een onderneming, rechtstreeks of onrechtstreeks, bezitten van 10 % of meer van het kapitaal of van de stemrechten, dan wel van een percentage dat het mogelijk maakt een invloed van betekenis op de bedrijfsvoering van die onderneming uit te oefenen”.

87 Artikel 22, lid 1, van de CRD IV-richtlijn verplicht de lidstaten om voor te schrijven dat „iedere natuurlijke of rechtspersoon [...] die besloten [heeft] rechtstreeks of middellijk een gekwalificeerde deelneming in een kredietinstelling te verwerven, dan wel rechtstreeks of middellijk een dergelijke gekwalificeerde deelneming verder te vergroten, [...] de bevoegde autoriteiten [...] daarvan schriftelijk voorafgaande aan de verwerving in kennis [stelt]”.

88 Artikel 15, lid 2, van de GTM-verordening bepaalt dat de aanvraag tot verwerving van een gekwalificeerde deelneming wordt beoordeeld door de nationale bevoegde autoriteit, die de ECB een voorstel voor een besluit doet toekomen. De ECB heeft krachtens artikel 15, lid 3, van die verordening de bevoegdheid om al dan niet bezwaar te maken tegen de verwerving van een gekwalificeerde deelneming.

89 Krachtens artikel 23, lid 1, van de CRD IV-richtlijn moet bij de beoordeling van de geschiktheid van de kandidaat-verwerver en van de financiële soliditeit van de voorgenomen verwerving, met het oog op de gezonde en prudente bedrijfsvoering van de betrokken kredietinstelling, rekening worden gehouden met verschillende criteria, waaronder „de reputatie van de kandidaat-verwerver”.

90 De ECB, tot wie Banca d’Italia zich had gewend, verzette zich bij het litigieuze besluit tegen de verwerving door Fininvest en S. Berlusconi van een gekwalificeerde deelneming in Banca Mediolanum op grond dat Berlusconi niet voldeed aan het reputatiecriterium.

91 In het eerste middel in eerste aanleg hebben rekwiranten betwist dat zij in 2016 een gekwalificeerde deelneming in Banca Mediolanum hadden verworven. Het Gerecht heeft dit middel afgewezen op gronden die rekwiranten in de eerste middelen van hun hogere voorzieningen betwisten.

92 Met de eerste middelen van hun hogere voorzieningen betogen rekwiranten dat het Gerecht zich heeft vergist door te oordelen dat zij in 2016 een gekwalificeerde deelneming in Banca Mediolanum hadden verworven.

93 Met het tweede onderdeel van die eerste middelen, dat eerst moet worden onderzocht, betogen rekwiranten dat het Gerecht, door in de punten 72, 73 en 76 van het bestreden arrest te oordelen dat hun deelneming in Banca Mediolanum in 2016 was vergroot, de feiten van het geding onjuist heeft opgevat en blijk heeft gegeven van onjuiste rechtsopvattingen.

94 Zoals in punt 47 van het onderhavige arrest is opgemerkt, is het Gerecht bij uitsluiting bevoegd om de feiten vast te stellen en te beoordelen. Die beoordeling levert dus – behoudens het geval van onjuiste opvatting van die elementen – geen rechtsvraag op die als zodanig vatbaar is voor toetsing door het Hof in het kader van een hogere voorziening. De onjuiste opvatting moet duidelijk blijken uit de stukken van het dossier, zonder dat de feiten opnieuw hoeven te worden beoordeeld (zie in die zin arrest van 25 juni 2020, CSUE/KF, C‑14/19 P, EU:C:2020:492, punten 104 en 105 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

95 In punt 72 van het bestreden arrest heeft het Gerecht geoordeeld dat de middellijke deelneming van rekwiranten in Banca Mediolanum na het besluit van Banca d’Italia van 7 oktober 2014, waarbij zij rekwiranten heeft gelast het gedeelte van hun aandelen in Mediolanum dat de drempel van 9,99 % overschreed te verkopen en hun aan die aandelen verbonden stemrechten heeft geschorst, tot 9,99 % was teruggebracht en dat zij bijgevolg de gekwalificeerde deelneming die zij voorheen in die kredietinstelling bezaten niet langer in handen hadden. In punt 73 van het bestreden arrest heeft het Gerecht geoordeeld dat Fininvest, na de fusie door absorptie van Mediolanum door Banca Mediolanum die plaatsvond op 30 december 2015, de rechtstreekse houder werd van 9,99 % van de aandelen van Banca Mediolanum. In punt 76 van het bestreden arrest heeft het Gerecht daaruit afgeleid dat Fininvest na de nietigverklaring van het besluit van Banca d’Italia van 7 oktober 2014 bij het arrest van de Consiglio di Stato van 3 maart 2016, de rechtstreekse houder werd van 30,16 % van de aandelen van Banca Mediolanum en dus een gekwalificeerde deelneming had verworven.

96 Opgemerkt zij evenwel dat het besluit van Banca d’Italia van 7 oktober 2014 waarbij zij de verkoop van de deelneming van rekwiranten van meer dan 9,99 % in Mediolanum heeft gelast, op zich niet tot een verlaging van die deelneming heeft geleid. Dat besluit bepaalde immers dat de verkoop binnen 30 maanden moest plaatsvinden via een met de verkoop belaste trust. Zoals de advocaat-generaal in punt 43 van zijn conclusie heeft opgemerkt, waren op de datum van de nietigverklaring door het arrest van de Consiglio di Stato van 3 maart 2016 van het besluit van Banca d’Italia van 7 oktober 2014 de aandelen die de 30,16 %-deelneming van Fininvest in Banca Mediolanum vertegenwoordigden, nog steeds in handen van Fininvest en waren zij nog niet aan een koper overgedragen. Zoals de advocaat-generaal in punt 44 van zijn conclusie heeft opgemerkt, had het besluit van Banca d’Italia van 7 oktober 2014 tot aan de nietigverklaring ervan enkel tot gevolg dat de stemrechten die verbonden waren aan de aandelen die moesten worden verkocht, werden geschorst.

97 Hieruit volgt dat het Gerecht de strekking van het besluit van Banca d’Italia van 7 oktober 2014 onjuist heeft opgevat.

98 Het Gerecht heeft immers kennelijk de strekking van het besluit van Banca d’Italia van 7 oktober 2014 miskend door het aan rekwiranten opgelegde bevel van Banca d’Italia tot verkoop van het gedeelte van hun aandelen in Mediolanum dat de drempel van 9,99 % overschreed te verwarren met de verkoop zelf van die aandelen, terwijl enkel die verkoop tot een verlaging van hun deelneming kon leiden en er aan dit bevel op de datum van de nietigverklaring ervan door de Consiglio di Stato nog geen gevolg was gegeven.

99 Zoals rekwiranten stellen, volgt hieruit dat het Gerecht in punt 72 van het bestreden arrest blijk heeft gegeven van een onjuiste beoordeling van de feiten door vast te stellen dat het besluit van Banca d’Italia van 7 oktober 2014 de deelneming van rekwiranten in Mediolanum tot 9,99 % had verlaagd.

100 Ook de gevolgen die het Gerecht in de punten 73, 76 en 77 van het bestreden arrest aan deze beoordeling heeft verbonden, namelijk dat Fininvest na de absorptie van Mediolanum door Banca Mediolanum rechtstreeks houder was geworden van slechts 9,99 % van de aandelen van Banca Mediolanum en voorts dat die onderneming door de nietigverklaring van het besluit van Banca d’Italia van 7 oktober 2014 bij arrest van de Consiglio di Stato van 3 maart 2016 opnieuw een gekwalificeerde deelneming van 30,16 % in Banca Mediolanum had verworven, berusten bijgevolg op een onjuiste opvatting.

101 De beoordeling door het Gerecht van de strekking van het arrest van de Consiglio di Stato van 3 maart 2016 in punt 76 van het bestreden arrest geeft bovendien blijk van een onjuiste rechtsopvatting. Ongeacht de strekking van het besluit van Banca d’Italia van 7 oktober 2014, heeft de nietigverklaring van dat besluit bij het arrest van de Consiglio di Stato van 3 maart 2016 immers tot gevolg gehad dat rekwiranten – zoals zij betogen – weer in de situatie zijn gebracht waarin zij vóór dat besluit verkeerden, namelijk – zoals het Gerecht in punt 71 van het bestreden arrest zelf heeft erkend – die van houders van een gekwalificeerde deelneming in Banca Mediolanum, en heeft die nietigverklaring er niet toe geleid dat zij een dergelijke deelneming hebben verworven.

102 Uit het voorgaande volgt dat rekwiranten op goede gronden kunnen stellen dat het Gerecht de feiten van het geding onjuist heeft opgevat en blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te oordelen dat hun deelneming in Banca Mediolanum na het arrest van de Consiglio di Stato van 3 maart 2016 was vergroot.

103 Derhalve moet het tweede onderdeel van de eerste middelen worden toegewezen.

104 Met het vijfde en het zesde onderdeel van de eerste middelen, die vervolgens samen moeten worden onderzocht, betogen rekwiranten dat het Gerecht in de punten 75 tot en met 81 van het bestreden arrest het begrip „verwerving van een gekwalificeerde deelneming” onjuist heeft uitgelegd door te oordelen dat een dergelijke verwerving kon voortvloeien uit de enkele wijziging van de juridische structuur van een gekwalificeerde deelneming en in het bijzonder uit de omzetting van een middellijke gekwalificeerde deelneming in een rechtstreekse gekwalificeerde deelneming.

105 Om te beginnen moet worden opgemerkt, zoals de advocaat-generaal in punt 61 van zijn conclusie heeft gedaan, dat de door het Gerecht gegeven uitlegging geen steun vindt in de tekst van de CRD IV-richtlijn of in die van de GTM-verordening.

106 Wat in het bijzonder de vraag betreft of de gekwalificeerde deelneming die het voorwerp van de verwerving is rechtstreeks of middellijk is, bepaalt artikel 22, lid 1, van de CRD IV-richtlijn uitdrukkelijk dat het niet van belang is of deze deelneming „rechtstreeks of middellijk” is verworven.

107 Dat de juridische structuur van de gekwalificeerde deelneming niet van belang is, volgt meer in het algemeen uit artikel 4, lid 1, punt 36, van verordening nr. 575/2013 waarin er bij de definitie van de gekwalificeerde deelneming als „het in een onderneming, rechtstreeks of onrechtstreeks, bezitten van 10 % of meer van het kapitaal of van de stemrechten, dan wel van een percentage dat het mogelijk maakt een invloed van betekenis op de bedrijfsvoering van die onderneming uit te oefenen” een nevenschikkend voegwoord wordt gebruikt.

108 Niet de juridische structuur van een deelneming – met name of die rechtstreeks of middellijk is – is dus bepalend voor het bestaan van een gekwalificeerde deelneming, maar wel, zoals de advocaat-generaal in punt 73 van zijn conclusie in wezen heeft opgemerkt, of die deelneming gepaard gaat met een bepaald niveau van zeggenschap of invloed op de kredietinstelling.

109 Deze uitlegging vindt steun in het doel dat de Uniewetgever nastreeft met de invoering van toezicht op de verwerving van gekwalificeerde deelnemingen in kredietinstellingen. Dat toezicht streeft er volgens artikel 23, lid 1, van de CRD IV-richtlijn naar „de gezonde en prudente bedrijfsvoering van de kredietinstelling die het doelwit van de verwerving is, [te waarborgen] rekening houdend met de waarschijnlijke invloed van de kandidaat-verwerver op die kredietinstelling”.

110 Bijgevolg heeft het Gerecht in punt 80 van het bestreden arrest blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te oordelen dat de wijziging van de juridische structuur van de gekwalificeerde deelneming kon worden aangemerkt als verwerving van een dergelijke deelneming, ook al was de omvang van die deelneming niet gewijzigd.

111 Het Gerecht heeft zich vervolgens ook vergist door in de punten 75 tot en met 81 van het bestreden arrest te oordelen dat de omstandigheid dat i) de vroegere middellijke deelneming van Fininvest in Banca Mediolanum na de absorptie van Mediolanum door Banca Mediolanum rechtstreeks was geworden en ii) de middellijke deelneming van S. Berlusconi in Banca Mediolanum – voorheen via Fininvest en Mediolanum – middellijk was geworden via Fininvest alleen, het mogelijk maakte om aan te nemen dat rekwiranten een gekwalificeerde deelneming in Banca Mediolanum hadden verworven.

112 Derhalve slagen het vijfde en het zesde onderdeel van de eerste middelen.

113 Uit het voorgaande volgt dat de eerste middelen van de hogere voorzieningen moeten worden toegewezen en dat er geen uitspraak hoeft te worden gedaan over de andere onderdelen van de eerste middelen van de hogere voorzieningen.