College van Beroep voor het bedrijfsleven, 21-01-2020, ECLI:NL:CBB:2020:41, 18/1019

1.1

Ingevolge artikel 23, derde lid, van de Msw stelt de minister het op een bedrijf rustende fosfaatrecht per 1 januari 2018 vast in overeenstemming met de forfaitaire productie van dierlijke meststoffen in een kalenderjaar door melkvee dat op 2 juli 2015 op het bedrijf is gehouden en geregistreerd.

1.2

Ingevolge artikel 23, zesde lid, van de Msw bepaalt de minister, indien een landbouwer voor 1 april 2018 meldt en aantoont dat het reguliere fosfaatrecht minimaal vijf procent lager is door bouwwerkzaamheden, diergezondheidsproblemen, ziekte, ziekte of overlijden van een persoon van het samenwerkingsverband van de landbouwer of een bloed- of aanverwant in de eerste graad, of vernieling van de melkveestallen, het fosfaatrecht aan de hand van het melkvee waarover deze landbouwer zonder deze buitengewone omstandigheden zou hebben beschikt (de knelgevallenregeling).

1.3

Het recht op eigendom is neergelegd in artikel 1 van het Eerste Protocol bij het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EP). Het verzekert het recht op het ongestoord genot van eigendom, maar tast op geen enkele wijze het recht aan dat een Staat heeft om die wetten toe te passen die hij noodzakelijk oordeelt om het gebruik van eigendom te reguleren in overeenstemming met het algemeen belang.

2. Appellante heeft een melkveehouderij. Zij heeft op 28 maart 2018 een melding bijzondere omstandigheden gedaan betreffende ziekte en daarop volgende ziekenhuisopname van de melkveehouder alsmede dierziekte. Op de peildatum 2 juli 2015 hield appellante 87 melk- en kalfkoeien en 38 stuks jongvee.

3. Bij het primaire besluit heeft verweerder het fosfaatrecht van appellante vastgesteld op 3.602 kg. Voor wat betreft de dieraantallen is verweerder uitgegaan van de aantallen die op 2 juli 2015 op het bedrijf aanwezig waren. Verweerder heeft de generieke korting van 8,3% toegepast.

4.1

Appellante heeft ter zake de knelgevallenregeling aangevoerd dat verweerder ten onrechte een peildatum in het verleden hanteert. Er moet gekeken worden naar het moment waarop de buitengewone omstandigheden zich niet meer voordoen en er sprake is van een normale, stabiele bedrijfsvoering. Verder stelt appellante dat haar investeringen in de grondgebonden groei van haar bedrijf en in gebouwen moeten worden aangemerkt als de start van een nieuw deel van een bedrijf en dat verweerder daarom in haar geval de knelgevallenregeling voor starters moet toepassen.

4.2

Appellante heeft verder aangevoerd dat het fosfaatrechtenstelsel het ongestoord genot van haar eigendom aantast. In haar geval is sprake van een individuele en buitensporige last. Omdat verweerder geen voorziening heeft getroffen voor compensatie in geval van de start van een uitbreiding zoals in haar geval aan de orde, wordt zij hard getroffen in haar bedrijfsvoering. Dat, zoals verweerder betoogt, slechts sprake kan zijn van een individuele en buitensporige last bij een dreigend faillissement, mist volgens appellante elke grond.

4.3

6.1

Gelet op artikel 6:19 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) heeft het beroep van rechtswege mede betrekking op het vervangingsbesluit. Nu het bestreden besluit is herzien en is vervangen door het vervangingsbesluit en gesteld, noch gebleken is dat appellante nog belang heeft bij beoordeling van het beroep voor zover gericht tegen het bestreden besluit, zal het beroep in zoverre niet-ontvankelijk worden verklaard.

6.2.

Het beroep van appellante op artikel 23, zesde lid, van de Msw faalt. Verweerder heeft in dit geval een juiste toepassing gegeven aan de knelgevallenregeling door een vergelijking te maken met de melkproductie in het verleden. Zoals het College reeds heeft overwogen - zie bijvoorbeeld de uitspraak van 11 juni 2019 (ECLI:NL:CBB:2019:232) - wordt bij toepassing van de knelgevallenregeling geen rekening gehouden met op 2 juli 2015 nog niet gerealiseerde uitbreidingen. Dit betekent dat stagnatie in de groei van de veestapel als gevolg van de opgetreden buitengewone omstandigheden niet behoeft te worden gecompenseerd.

6.3.

Appellante kan evenmin een succesvol beroep doen op artikel 72 van het Uitvoeringsbesluit (de knelgevallenregeling voor starters) reeds omdat in haar geval - zoals ook niet wordt bestreden door appellante - sprake is van een uitbreiding van een bestaand bedrijf en derhalve niet van een (geheel) nieuw gestart bedrijf. Dat appellante ten onrechte ongelijk behandeld wordt ten opzichte van ‘echte starters’ volgt het College niet. De wetgever heeft de regeling voor knelgevallen bewust beperkt gehouden, mede om te voorkomen dat de benodigde generieke korting groter zou uitvallen (zie onder meer Kamerstukken II, 2015-2016, 34 532, nr. 3, p. 20). Het voorschrift kan, met terughoudendheid toetsend, een toetsing aan het gelijkheidsbeginsel doorstaan.

6.4

De beroepsgrond ter zake de wijze van berekening van de melkproductie in 2014 acht het College tardief en deze zal dan ook buiten beschouwing worden gelaten. Daarbij overweegt het College dat niet valt in te zien dat appellante deze nieuwe grond niet eerder in beroep had kunnen formuleren, zodat verweerder voldoende gelegenheid was geboden om zijn verdediging hierop in te richten.

6.5

Het betoog van appellante dat het fosfaatrechtenstelsel op het niveau van de regeling strijd oplevert met artikel 1 van het EP faalt. Het College verwijst hiervoor naar zijn heropeningsbeslissing van 17 oktober 2018 (ECLI:NL:CBB:2018:522) en uitspraken van 9 januari 2019 (ECLI:NL:CBB:2019:1-7). Daarin heeft hij al geoordeeld dat het fosfaatrechtenstelsel op regelingsniveau verenigbaar is met artikel 1 van het EP. In de uitspraak van 23 juli 2019 (ECLI:NL:CBB:2019:291) heeft het College dit oordeel verder gemotiveerd.

7.1

Het beroep tegen het vervangingsbesluit is ongegrond.

7.2

Gelet op hetgeen is overwogen onder 6.1 bestaat aanleiding te bepalen dat het door appellante betaalde griffierecht aan haar wordt vergoed en verweerder te veroordelen in de proceskosten van appellante. Deze kosten stelt het College op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 1.312,50 (1 punt voor het beroepschrift, een halve punt voor de nadere reactie op het vervangingsbesluit en 1 punt voor het verschijnen ter zitting, met een waarde per punt van € 525,- en wegingsfactor 1).