Gerechtshof Amsterdam, 09-11-2021, ECLI:NL:GHAMS:2021:3415, 200.264.394/01

“Rentecondities

Voor uw rekening-courant krediet gelden tot herroep de volgende condities:

Debetrente

1,00% boven het één maands EURIBOR tarief (...).”

“Artikel 2. Zorgplicht van de bank

De bank dient bij haar dienstverlening de nodige zorgvuldigheid in acht te nemen.

Zij zal daarbij naar beste vermogen met de belangen van de cliënt rekening houden, met dien verstande dat zij niet gehouden is gebruik te maken van haar bekende niet openbare informatie, waaronder koersgevoelige informatie.”

Verder zijn de Algemene Bankvoorwaarden 2009 van toepassing, waarin onder meer is bepaald:

“Artikel 2 Zorgplicht bank en cliënt

“[Van Lanschot ontvangt [X] ]. Onderwerpen zijn:

Op dit moment worden alle transacties bij ABN Amro en ING gedaan. (...) Wij willen graag die transacties voor hem uitvoeren. (...) [X] zal nagaan welke omvang en frequentie hij in de afgelopen jaren heeft gehanteerd en op basis van die input zullen wij een voorstel doen voor de effectendienstverlening in 2010 via [Van Lanschot].

[X] heeft twee soorten obligo bij [Van Lanschot] lopen. (...) Het rc-krediet aan Ratio West Beheer BV van oorspronkelijk € 33 mln kent nu een opslag van 100 basispunten boven euribor. Deze opslag zullen wij wijzigen naar 250 basispunten. De motivatie hiervoor zijn de veranderde marktomstandigheden. Hij vraagt zich af of wij dat zomaar kunnen. Dit is het geval. Hij is hier uiteraard niet blij mee en wil zelf nog eens goed naar de kredietvoorwaarden kijken. Het alternatief is dat wij het krediet opzeggen.”

“Mijn vraag; mag de bank zomaar besluiten om het tarief met 150% te verhogen op grond van het feit dat de bank van mening is dat haar inkoop duurder is geworden? Voor de consument schept dit wel heel erg veel onzekerheden.”

Ratio Beheer heeft geen antwoord op deze brief ontvangen.

“Het afgelopen jaar heeft Van Lanschot noodgedwongen de opslagen moeten verhogen van veel bedrijfsmatige financieringen en onroerend goed financieringen. Deze verhogingen zijn door alle relaties geaccepteerd, maar natuurlijk niet met enthousiasme ontvangen. De meeste ondernemers begrijpen dat je aan de afnemer de gestegen inkoopkosten moet doorbelasten. Het staat je uiteraard vrij deze tariefsverhoging te toetsen bij de AFM.

We zullen je ter formalisering een brief sturen. De tariefsverhoging had al veel eerder ingevoerd moeten worden, maar deze zal door ons op korte termijn worden ingevoerd.”

“Al enige tijd vertonen de financiële markten een ongebruikelijke spanning. In verband met deze uitzonderlijke omstandigheden zien wij ons genoodzaakt om met ingang van 1 januari 2010 de debetrente op uw rekening-courant te verhogen.

Banken hebben te maken met een hogere kostprijs voor het aantrekken van geld. Daarnaast dienen wij grotere kapitaalsbuffers aan te houden voor onze kredieten. Ook de risico’s op de vastgoedmarkt zijn fors toegenomen. Wij verwachten niet dat deze situatie op korte termijn normaliseert. In de huidige marktomstandigheden staan de hoge kosten van kredietverlening niet meer in een juiste verhouding tot het lage Euribor-tarief. In de kredietovereenkomst die met u gesloten is, is de debetrente op uw rekening-courant gebaseerd op het Euribor-tarief, verhoogd met een opslag van 1%. Met ingang van 1 januari 2010 wordt deze debetrente met 1,5% verhoogd tot het Euribor-tarief, met een opslag van 2,5%.

Wij zijn ons ervan bewust dat een maatregel als deze zeer ongelegen komt, in het bijzonder onder de huidige economische omstandigheden. Dat was voor ons tot nu toe ook de reden om ons zeer terughoudend op te stellen. Tot onze spijt hebben wij uiteindelijk toch moeten besluiten deze renteverhoging toe te passen.”

“ [X] gebeld n.a.v. nieuwe tariefverhoging (...) Uitgelegd wat de nieuwe koers van de bank wordt. Hij begrijpt het wel, maar vindt de timing ongelukkig. Hij ziet nog geen licht aan het eind van de tunnel. Zij schrijven wel zwarte cijfers. Ik heb aangegeven dat de tariefverhoging (van 250 basispunten opslag naar 350 basispunten opslag) niet specifiek voor hem is, maar dat alle relaties weer een nieuwe ronden herpricing aan hun broek krijgen.

Ook uitgelegd dat de kans groot is, dat wanneer hij alleen debetklant blijft, hij naar een andere afdeling zal worden overgeheveld. Ik wil graag private banking toegevoegde waarde leveren, maar hij zegt zijn cash nodig te hebben op andere plekken. (...) Ik bied aan een gesprek te organiseren (...), misschien kunnen [de gesprekspartners] hem helpen bij het vinden van een koper of kopers voor (een deel van) zijn ondernemingen. Dat vindt hij een goed idee. Op die manier kan ik op termijn wellicht toch iets voor hem betekenen ondanks de nieuwe koers van Van Lanschot. Overigens heb ik aangegeven wel volledig achter die nieuwe koers te staan. We kunnen als gevolg van een kleinere balans nu eenmaal niet met de grootbanken concurreren op tarief en debetboek, maar wel onze expertise op het gebied van vermogensbeheer en structurering inzetten.

Hij begrijpt dat en bedankt me dat ik hem eerst heb gebeld voordat de brief op de mat valt.”

“Wij leggen nog eens uit dat we met de nieuwe strategie een andere weg zijn ingeslagen en dat we ons volledig richten op private banking. Daarbij zullen we langjarige relaties niet zomaar buiten zetten. [X] verwijst hierbij naar Deutsche Bank waar hij zeer slechte ervaringen mee heeft.

[X] geeft aan dat hij wel degelijk vermogen wil onderbrengen, maar dat daar de markt nu niet rijp voor is.

(...)

[Van Lanschot] geeft aan dat wij ondanks deze positieve geluiden toch zullen moeten kijken naar een manier om de loan to value (nu 80%) omlaag te kunnen brengen. [X] begrijpt dit, maar wil niet zijn speelruimte/slagkracht kwijtraken. Hij heeft, ondanks de crisis, nog geen mensen hoeven te ontslaan bij zijn aannemerij en vastgoedbedrijf. Bij de makelaardij is het lastiger.

(...)

Zakelijk wordt de relatie overgeboekt naar de corporate bank. Privé wordt de relatie overgeboekt naar personal banking.

(...).”

“Herhaling van zetten uit eerder contactmoment. Voornaamste gespreksonderwerp betrof de aankondiging van een renteverhoging naar 3,5% opslag (was 2,5%) van de

r/c-financiering ad 22 mio. [X] was vanzelfsprekend niet happy, maar had enig begrip hiervoor. Bij de aankondiging aangegeven dat feitelijk een opslag van 4,5% zou moeten gelden. Nu de opslag van 3,5% voor 1 jaar is gekozen weet [X] welke richting wij uit denken met de marge.

Overigens geeft [X] aan dat hij nu door het optuigen van een eigen bank in Duitsland veel meer begrip heeft voor de druk die banken ervaren van toezichthoudende instanties alsmede voor de kosten die banken maken en het doorrekenen van deze kosten aan haar relaties.

(...)

Wij hebben aan [X] duidelijk uitgesproken wat de richting is die wij voorstaan, i.e. afbouw van vastgoedfinancieringen, zeker als er geen PB-belang in lijn met de uitzetting wordt aangehouden bij [Van Lanschot]. [X] geeft aan in het verleden veel met [Van Lanschot] (...) [te hebben] gehandeld, waar de bank toch ook de nodige provisie aan heeft verdiend. Was niet fortuinlijk, thans geen effectenprotefeuille meer, houdt zich alleen nog zakelijk bezig met vastgoedbeleggingen, bouw en projectontwikkeling.

(...)

Herfinanciering nog aan de orde gebracht. [X] geeft aan dat bestendiging bij huidige banken nog wel gaat, maar bijfinancieiring een no-go-area is.

Aan einde gesprek benadrukt [X] dat wij als [Van Lanschot] richting relatie netjes en met respect acteren, wat door hem als plezierig wordt ervaren (...).”

“Renteverhoging van 3maands+3,5% naar 3maands+4,2% aangekondigd (...). E.e.a. uit zorgplicht per 1 juli 2016, zodat relatie de ruimte heeft om te herfinancieren. Na aflossing ad 1,3 mio per 1 januari j.l. staat het krediet in betere verhoudingen om herfinanciering elders te vinden. [X] is ontstemd en geeft aan dat hem de richting van de bank met [Ratio Beheer] ondertussen wel duidelijk is. Hij zal z.s.m. herfinanciering trachten te regelen. Heeft goede ingangen bij zowel ING als Berlin Hyp. (...)”