Gerechtshof Den Haag, 19-02-2019, ECLI:NL:GHDHA:2019:682, 200.220.046 + 200.221.026 + 200.221.119
Gerechtshof Den Haag, 19-02-2019, ECLI:NL:GHDHA:2019:682, 200.220.046 + 200.221.026 + 200.221.119
Gegevens
- Instantie
- Gerechtshof Den Haag
- Datum uitspraak
- 19 februari 2019
- Datum publicatie
- 3 april 2019
- ECLI
- ECLI:NL:GHDHA:2019:682
- Formele relaties
- Cassatie: ECLI:NL:HR:2020:1413, Bekrachtiging/bevestiging
- Zaaknummer
- 200.220.046 + 200.221.026 + 200.221.119
Inhoudsindicatie
BW art. 2:9; 3:310 lid 1. Aansprakelijkheid voormalig bestuurders verzekeringsmaatschappij. Décharge. Vorderingen verjaard?
Uitspraak
Afdeling Civiel recht
Zaaknummers : 200.221.119/01, 200.220.046/01 en 200.221.026/01
Zaaknummer rechtbank : C/10/460479 / HA ZA 14-995
arrest van 19 februari 2019
inzake
1 [naam 1] ,
wonende te [woonplaats 1] ,
advocaat: mr. J.G.M. Roijers te Rotterdam ,
hierna: [appellant sub 1] ,
2. [naam 2],
wonende te [woonplaats 2] ,
hierna: [appellant sub 2] ,
3. [naam 3],
wonende te [woonplaats 3] ,
hierna: [appellant sub 3] ,
4. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
CRB Services B.V.,
gevestigd te Curaçao,
hierna: CRB,
hierna appellanten sub 2 t/m 4 samen ook: [appellanten sub 2 t/m 4] ,
advocaat: mr. J. Veninga te Koog a/d Zaan,
5. de vennootschap naar buitenlands recht
Treston Insurance Company (Aruba) N.V.,
gevestigd te Oranjestad, Aruba,
advocaat: mr. G.P. Lobé te Rotterdam,
hierna: Treston,
appellanten in principaal hoger beroep,
geïntimeerden in incidenteel hoger beroep,
tegen
de naamloze vennootschap
HDI-Gerling Verzekeringen N.V. ,
gevestigd te Rotterdam,
geïntimeerde in principaal hoger beroep,
hierna te noemen: HDI,
advocaat: mr. G.J.R. Kalsbeek te Rotterdam.
1 Het verloop van het geding in hoger beroep
Zaaknummer 200.220.046 ( [appellanten sub 2 t/m 4] /HDI)
Het verloop van het geding blijkt uit:
- de appeldagvaarding d.d. 17 mei 2017,
- de memorie van grieven, met producties,
- de memorie van antwoord, tevens memorie van grieven in incidenteel hoger beroep, met producties,
- de memorie van antwoord in incidenteel hoger beroep, met producties,
- de pleidooien overeenkomstig de pleitnotities d.d. 9 oktober 2018.
- de stukken (producties H31 en H32) die door mr. Veninga namens [appellanten sub 2 t/m 4] bij brief van 21 september 2018 zijn overgelegd,
- de door mr. Veninga namens [appellanten sub 2 t/m 4] bij brief van 2 oktober 2018 ingezonden productie H33,
Zaaknummer 200.221.026 (Treston/HDI)
Het verloop van het geding blijkt uit:
- de appeldagvaarding d.d. 11 mei 2017,
- de memorie van grieven,
- de memorie van antwoord, tevens memorie van grieven in incidenteel hoger beroep, met producties,
- de memorie van antwoord in incidenteel hoger beroep,
- de pleidooien overeenkomstig de pleitnotities d.d. 9 oktober 2018,
- de stukken (producties 9 tot en met 13) die bij brief, ingekomen op 24 september 2018, door mr. Lobé namens Treston zijn overgelegd,
Zaaknummer 200.221.119 ( [appellant sub 1] /HDI)
Het verloop van het geding blijkt uit:
- de appeldagvaarding d.d. 19 mei 2017,
- de memorie van grieven, met productie,
- de memorie van antwoord, tevens memorie van grieven in incidenteel hoger beroep, met producties,
- de memorie van antwoord in incidenteel hoger beroep, met productie
- de pleidooien overeenkomstig de pleitnotities d.d. 9 oktober 2018.
Mr. Kalsbeek heeft namens HDI op 17 september 2018 ten behoeve van het pleidooi in alle drie zaken stukken (producties 223 tot en met 225) overgelegd, waartegen bezwaar is gemaakt. Nu deze stukken niet aan de beslissing van het hof ten grondslag zijn gelegd, behoeven die bezwaren geen bespreking.
Vervolgens zijn (in alle drie zaken) de stukken overgelegd voor arrest en heeft het hof arrest bepaald.
2 De vaststaande feiten
De door de rechtbank in het tussenvonnis van 25 mei 2016 (4.1 t/m 4.50) en het eindvonnis van 22 februari 2017 (onder 4.1 t/m 4.3) in alle zaken vastgestelde feiten zijn als zodanig niet in geschil. Treston heeft onder grief 1 onweersproken aangevoerd dat naast [directeur 1 van Treston] ook [directeur 2 van Treston] directeur van Treston was, zodat ook het hof daarvan in de zaak tussen Treston en HDI zal uitgaan. Hetgeen door [appellanten sub 2 t/m 4] onder grief 1 sub i tot en met v omtrent de feiten is aangevoerd, is deels betwist. Het hof zal daarop, voor zover van belang, bij de beoordeling (onder 3) ingaan.
Aldus gaat het hof uit van de volgende – onder de verschillende deelonderwerpen samengenomen – feiten.
HDI is een verzekeraar die zich specialiseert in het aanbieden van schadeverzekeringen voor bedrijven. Waar in het navolgende HDI wordt genoemd, zijn daaronder mede begrepen haar rechtsvoorganger(s). Haar moedermaatschappij is Talanx AG (hierna: Talanx) in Duitsland.
[appellant sub 2] is van 1992 tot 31 december 2005 voorzitter geweest van de Raad van Bestuur van HDI (statutair bestuurder). Nadien is hij commissaris geworden bij HDI. Op 18 maart 2013 is hij uit functie getreden bij HDI.
[appellant sub 1] is op 1 juni 1986 in dienst getreden van (de rechtsvoorganger van) HDI. Per 1 januari 2000 was [appellant sub 1] statutair bestuurder van HDI en hij is dat tot 2012 geweest. Vanaf 1 januari 2006 was [appellant sub 1] voorzitter van de Raad van Bestuur van HDI. Op 1 maart 2013 is [appellant sub 1] ontslagen wegens dringende redenen, kort gezegd bestaande uit het wegvallen van het vertrouwen dat [appellant sub 1] de belangen van HDI voorstond.
[appellant sub 3] is de zoon van [appellant sub 2] . [appellant sub 3] was vanaf 1 juni 2005 lid van de Raad van Bestuur van HDI (alleen/zelfstandig bevoegd). Op 1 januari 2012 is [appellant sub 3] uit functie getreden bij HDI.
Arubaanse verzekeringsportefeuille
Op 31 oktober 2003 is op Aruba Consecas N.V. opgericht door [appellant sub 1] , [appellant sub 3] en [appellant sub 2] . Het doel van Consecas N.V. is volgens artikel 2 van haar akte van oprichting:
“a. het verlenen van adviezen op financieel-, economisch, beleggings-, beveiligings- en
verzekeringstechnisch gebied, alles in de ruimste zin des woords (...)”
Tot 7 april 2008 bood HDI via de gevolmachtigd agent “ [X Assurantiën N.V.] ” brand- en bedrijfsschadeverzekeringen en motorrijtuigverzekeringen aan op Aruba. [X Assurantiën N.V.] werd bestuurd door [directeur 1 van Treston] (hierna: [directeur 1 van Treston] ). De Centrale Bank van Aruba heeft HDI hiertoe conform haar verzoek op 25 juni 2002 een vergunning verleend. [directeur 1 van Treston] is al sinds in ieder geval 1982 actief op Aruba in de verzekeringsbranche.
In een mail van 5 augustus 2007 van [appellant sub 3] aan G. [appellant sub 1] staat onder meer:
“Hierbij even een update met betrekking tot de met [directeur 1 van Treston] gevoerde besprekingen ten aanzien van een lokale verzekeringsmaatschappij.
De tot nu toe geaccordeerde parameters - zoals door ons besproken - zijn door [directeur 1 van Treston] geaccordeerd onder voorbehoud van de verdere haalbaarheid met het vergunningsstelsel.
Er is voor woensdag a.s. een gesprek met een adviseur om de haalbaarheid te toetsen alvorens een gesprek met de Centrale Bank van Aruba en de Centrale Bank van Curaçao wordt gesproken.
De parameters tot nu toe:
- vervanging van de huidige structuur naar een herverzekeringsstructuur met een lokale ( [directeur 1 van Treston] ) maatschappij als fronter.
- Deze front het HDI aandeel van 72,5% (eigen behoud 27,5%)
- De vergoedingen van HDI zijn:
o 25% courtage
o 5% engineering fee
o 2,5% management fee
- De herverzekering van zijn eigen behoud wordt met een stop loss constructie op AWG 1.250.000,-- (incluis CAT) afgekapt.
- De premie hiervoor bedraagt AWG 1.453.500 op jaarbasis.
- De gegarandeerde looptijd is in overeenstemming met de huidige structuur 31/12/2011
- De winstcommissieregeling komt met ingang van de datum van oprichting indien na 1/1/2008 anders per 1/1/2008 te vervallen,
- De vreemd aandeelhouder krijgt maximaal een aandeel van 15%
- De werkzaamheden blijven voor het merendeel "as-is" (acceptatie/audit etc.).
- Er komen een tweetal separate bedrijven los van de huidige [directeur 1 van Treston] constructie
o Aruba vestiging (met inbreng huidige portfolio)
o Curaçao vestiging (nieuw)
- Deze maatschappij is tevens toegestaan verzekeringen te accepteren welke niet bij HDI zijn ondergebracht, echter is HDI preferred carrier en zullen in principe alle polissen worden aangeboden. Uiteraard geldt de herverzekering niet voor deze buiten HDI geplaatste polissen.
- Daarnaast is er een inspanningsverplichting om de portfolio's van de overige carriers zoveel mogelijk naar HDI over te sluiten.
- Ten aanzien van de producten, deze blijven in principe HDI voorwaarden en premies (logo's - tenaamstelling etc. t.b.a)
- Als bezetting van de commissarissen (minimaal 3) ziet hij graag [naam 4] en [appellant sub 2] (surprise!)”
[appellant sub 1] reageert hierop per mail van 7 augustus 2007. Hij schrijft onder meer:
“De verwoording in de mail lijkt mij duidelijk.
De cijfers kan ik niet controleren, maar komen mij niet onbekend voor.
Ik ga ervan uit dat deze aansluiten bij je reken-sheets resp. bij onze afspraken. Ik heb nog de volgende opmerkingen:
- Ik had niet begrepen dat we Aruba zouden gaan omstructureren van volmacht naar lokale verzekeraar. Attentie voor de eventuele gevolgen!!! (...)”
Als bijlage bij een mail van 31 augustus 2007 stuurt [appellant sub 3] aan [appellant sub 1] een “laatste update met betrekking tot de lokale verzekeringsmaatschappij van [directeur 1 van Treston] .” In dit document staat onder meer:
“Momentele status:
- Arubaanse entiteit wordt opgericht (verdeling als besproken 85/15)
- Brief overdracht portefeuille van HDI naar nieuwe entiteit wordt opgesteld
- Brief levering herverzekering door HDI wordt opgesteld (...)”
In een mail van [appellant sub 3] aan [appellant sub 2] van 23 oktober 2007 staat onder meer:
“Naar aanleiding van het gesprek met [de fiscaal adviseur] [ [de fiscaal adviseur] , fiscaal adviseur, toevoeging hof] en alle scenario's geanalyseerd te hebben zou het deze moeten worden:
New Treston Insurance Company NV als werkmaatschappij (verzekeraar)
Treston Holding NV (in plaats van Three Eagles) als houdermaatschappij, Three roept teveel vragen op wie is de derde Eagle - niet handig Treston Holding is neutraler.
[X Asset Management N.V.] oprichter en 85% aandeelhouder van bovengenoemde. (rookgordijn)
Consecas NV oprichter en 15% aandeelhouder van bovengenoemde. (...)
Het ezelscenario heeft mijns inziens ook zijn goede kanten en niet alleen slechte. Is het niet zo dat als het dan toch open moet dit eerder een 'tool' is en de optie van enkel Mavista eerder een opgeblazen geheel wat uiteindelijk een probleem gaat vormen in verband met de omvang en de verschillende invalshoeken. Neem nou alleen ons beider vergoedingen van bijna 500.000 als het zo loopt als we denken. Voor zulke bedragen nota's verzinnen en/of kosten maken of zet dat in vastgoed (al dan niet op mijn naam) om (waar trouwens dan ook weer een NV zou moeten wil je kosten inboeken), vroeg of laat - en bij deze omvang eerder vroeg dan laat - (even los van de andere mogelijkheden zoals de 600.000 van Palmerswaerdt en de 1.000.000 waar [directeur 1 van Treston] van wil weten wanneer en waarheen!!!), gaat dat uiteindelijk niet eerder contraproductief werken?”
In een advies van 30 oktober 2007 van W-Tax & Legal Services aan [appellant sub 3] , [appellant sub 2] en [directeur 1 van Treston] wordt als volgt ingegaan op de structuur die door [appellant sub 2] , [appellant sub 3] en [directeur 1 van Treston] kennelijk is voorgesteld met betrekking tot de op te richten New Treston Insurance Company N.V. :

“
In de bespreking is naar voren gebracht dat vanuit fiscaal oogpunt de aandelenverhoudingen niet optimaal zijn. In het onderstaande zullen wij deze structuur nader bespreken vanuit fiscaal oogpunt en met aanbevelingen komen. (...)
Rekening houdend met de wens van [directeur 1 van Treston] om het belang dat BAH houdt in BAM op ten minste 38% te houden, zijn de volgende aandelenbelangen berekend:


(...)”
Op 16 november 2007 is er een bespreking geweest tussen (onder anderen) [directeur 1 van Treston] , [appellant sub 3] en vertegenwoordigers van de Centrale Bank van Aruba. In een gespreksverslag dat naar aanleiding daarvan is opgesteld staat onder meer:
“HDI Gerling, a Dutch incorporated insurance company, has a license to conduct non-life insurance activities in Aruba through a general agency agreement with [X Assurantiën N.V.] is ultimately owned by [directeur 1 van Treston] , who is also the Director, and his brother, [de broer van directeur 1 van Treston] .
[directeur 1 van Treston] is now considering the possibility to continue the non-life insurance business of HDI Gerling in Aruba through a new - locally incorporated - insurance company 'New Treston Insurance Company N.V. ' To this end, [directeur 1 van Treston] (...) requested the Bank for a meeting (...). The proposed corporate structure is outlined below. (...)
[appellant sub 3] informed the Bank that HDI Gerling has been doing business with [directeur 1 van Treston] for more than 10 years and has no objection against the intended portfolio transfer from HDI Gerling into New Treston Insurance -Company N.V. [appellant sub 3] also pointed out that the main difference between the current and proposed corporate structure is that the insurance activities, which are now conducted by [X Assurantiën N.V.] through an agency agreement with HDI Gerling, would be conducted by the local insurance company, New Treston Insurance Company N.V. , in the future.”
Blijkens het gespreksverslag wordt op dat moment gedacht aan een structuur waarbij de aandelen in de op te richten vennootschap New Treston Insurance Company N.V. worden gehouden door de eveneens nieuw op te richten Three Eagles Holding N.V. (Aruba). Van de aandelen in deze laatste vennootschap zou 85% worden gehouden door [X Aruba Holding N.V.] , met als ultimate beneficiary owners (hierna: ubo’s) [directeur 1 van Treston] en zijn broer, en 15% door Consecas N.V. , met als ubo’s [appellant sub 2] , [appellant sub 3] en [appellant sub 1] .
In een brief van HDI naar aanleiding van deze bespreking d.d. 22 november 2007, namens HDI ondertekend door [appellant sub 1] , staat:
“HDI-The Netherlands hereby wishes to state that:
1. It has approved -subject to the approval of the CBA- the sale and transfer of the insurance portfolio of HDI-Aruba Branch to New Treston Insurance Company NV to be effected as of January 1, 2008
and;
2. That it will continue to provide the existing reinsurance coverage to this new Aruba entity, once this entity has fully assume the current insurance portfolio with corresponding reserves from HDI-Aruba branch and CBA has granted the insurance operating license to New Treston Insurance Company NV.”
Op 22 november 2007 is een overeenkomst tussen HDI en [X Aruba Holding N.V.] gesloten. Deze overeenkomst, genaamd Memorandum of Understanding (hierna: MoU) is namens HDI ondertekend door [appellant sub 1] en namens [X Aruba Holding N.V.] door [directeur 1 van Treston] . De MoU luidt, voor zover hier relevant, als volgt:
“The parties to this Memorandum of Understanding agree the following:
Article 1: Purpose and Scope
The purpose of this Memorandum of Understanding is to promote cooperation and advancement between parties regarding the transfer of the insurance portfolio of HDI-Gerling Verzekeringen NV to a newly incorporated entity named, New Treston Insurance Company NV.
Article 2: Conditions and Arrangements
1. HDI (...) will - subject to the prior approval of the Centrale Bank van Aruba - transfer the insurance portfolio of HDI Gerling Verzekeringen NV and provide the reinsurance coverage to New Treston Insurance Company NV, once New Treston Insurance Company NV has fully assumed the current insurance portfolio with corresponding reserves from the HDI-Aruba branch.
2. The terms of cooperation between parties shall be mutually discussed and agreed upon in writing by both parties.
3. This Memorandum of Understanding imposes no financial obligations on either party.
4. Each party shall not make any public announcement of statement or publish or release any information in relation to the transfer of the insurance portfolio, without prior written approval of both parties.
5. Each party shall keep confidential any information that it receives from the other party which is marked confidential or which a party notifies the other party is confidential.
Article 3: Timing
The transfer of the insurance portfolio is subject to the prior approval of the Central Bank of Aruba and provided that the Central Bank of Aruba, grants an insurance license to New Treston Insurance Company NV.
Article 4: Future cooperation
HDI-Gerling Verzekeringen NV will continue to provide the existing reinsurance coverage to New Treston Insurance Company NV. The terms and conditions of this coverage will be negotiated from time to time and will be laid down in a re-insurance contract.
Article 5: Effective date
This Memorandum of Understanding will become effective as of November 22, 2007 and is valid for three months.”
W-Tax & Legal Services verzoekt in een brief van 29 november 2007 aan de Centrale Bank van Aruba om een vergunning voor New Treston Insurance Company N.V. In de brief staat onder meer:
“ [X Aruba Holding N.V.] (hereinafter: [X Aruba Holding N.V.] ), a limited liability company incorporated under the laws of and established in Aruba, acts through its affiliates as a broker for various insurance companies and has a leading position in the insurance market of Aruba. By means of a power of attorney [X Aruba Holding N.V.] is authorized by amongst others HDI-Gerling Verzekeringen NV, to sell non-life insurances products in Aruba. (...)
As part of its continuous review of its market strategy HDI has opted to change its direct presence in Aruba through [X Aruba Holding N.V.] to a more indirect reinsurance business model. This implies that HDI would transfer its existing insurance portfolio to a new Aruban entity, and will provide reinsurance coverage to this new entity.
The [X Aruba Holding N.V.] group together with two other investors being Messrs. [appellant sub 2] and [appellant sub 3] who have ample experience and knowledge in the insurance business - intends to form an independent non-life insurance company in Aruba. Therefore, a new company will be set up, which will be engaged in all non-life insurance activities being motor vehicle insurance, accident and health insurance, maritime, transport and aviation insurance, fire and other property insurance and other indemnity insurance.”
Een ten behoeve van de (onder 2.15 bedoelde) aanvraag van de vergunning van Treston op Aruba door [appellant sub 1] ingevuld en ondertekend formulier van de Centrale Bank van Aruba getiteld “Questionnaire for Prospective (In-) Direct Shareholders – Natural Persons of Insurance Companies”, gedateerd 26 november 2007, luidt voor zover hier van belang:
“(...)
1. Name, date and place of birth, nationality and address of the prospective shareholder.
[appellant sub 1]
(...)
2. Description of the prospective shareholding (name of the credit institution, participating %, the amount, number and type of shares, (special) voting rights etc.):
CONSECAS NV HAS 15 % PARTICIPATION IN NEW TRESTON
INSURANCECOMPANY NV.
MR. [appellant sub 1] HOLDS 15,79% IN CONSECAS NV.
(...)”.
Op 5 december 2007 is Treston Holding N.V. (hierna: Treston Holding) opgericht door Consecas N.V. Diezelfde dag heeft Treston Holding Treston - toen nog genaamd New Treston Insurance Company N.V. - opgericht. [directeur 1 van Treston] is sinds de oprichting van Treston bestuurder (managing director). [appellant sub 2] was vanaf de oprichting van Treston supervisory director. [directeur 1 van Treston] Asset Management N.V. , eveneens opgericht op 5 december 2007, is sinds 5 december 2007 de enig bestuurder (managing director) van Treston Holding N.V. [directeur 1 van Treston] is de bestuurder van [directeur 1 van Treston] Asset Management N.V. Treston, Treston Holding, [directeur 1 van Treston] Asset Management N.V. en [X Assurantiën N.V.] zijn alle gevestigd op hetzelfde adres te Aruba. Blijkens het jaarverslag van de Centrale Bank van Aruba over 2010 houden [appellant sub 2] , [appellant sub 3] en [X Aruba Holding N.V.] significante belangen in Treston.
Op 25 december 2007 mailt [appellant sub 3] aan [appellant sub 2] :
“Heb nog even nagedacht over de mogelijkheid om palmerswaerdt te gaan gebruiken voor de herverzekeringsprovisie.
Even los van het feit of het er uberhaupt in kan (wellicht moet er iets gewijzigd worden in de statuten) maar dat zien we wel als ze het niet accepteren.
Heb even een opsomming gemaakt van alle jaren (tot 2019) en de respectievelijke inkomsten en kosten en kom tot de conclusie dat ik niet weet hoe je dat operationeel kunt houden voor zowel seperaat dan wel functioneel voor toekomstige deals. Volgens mij is daar niet meer uit te komen.
Natuurlijk is het leuk om belasting te besparen, is weggegooid geld, maar is ook geen goed idee om straks iedere keer van alles en nog wat uit te moeten pluizen omdat de rente stijgt of daalt of zo.
Voordeel van de constructie is dat het aardig verstopt is en de aandelen op toonder zijn en niet op naam. Voorlopig gaat er ja sowieso geen geld uit anders dan wellicht een lening aan de nieuwe bedrijven.
Wellicht heb jij een suggestie hoe? Ik kan een keer niets verzinnen......”
In een mail van [appellant sub 3] aan Fortis Intertrust N.V. van 27 december 2007 schrijft [appellant sub 3] :
“Bijgaand sturen wij u een contract hetwelk wij willen aangaan met het verzoek het concept daar waar nodig te voorzien van namen en handtekening(en).
Na ondertekening gaarne het origineel insturen aan de heer [naam 7] (...) Curaçao. Wilt u zo vriendelijk zijn en mij een gescand exemplaar per email laten toekomen. Daarnaast wil ik u verzoeken ten aanzien van dit contract alsdan op naam van Palmerswaerdt Investments NV een tweede bankrekeningnummer in USD te openen waarop de inkomsten voortvloeiende uit deze overeenkomst maandelijks kunnen worden bijgeboekt. Kunt u de gebruikelijke betalingsgegevens/instructies aan de heer [naam 7] mailen met een cc aan mij.”
Bij de mail is gevoegd een “Consultancy Agreement” tussen CRB, een verzekeringsmakelaar met onder meer een vestiging op Curaçao, en Palmerswaerdt. Daarin staat onder meer:
“ Whereas , CRB operates a reinsurance broker based in the Netherlands and Curacao doing business worldwide and whereby special attention needs to be given to a certain group of clients;
Whereas , consultant has extensive in-house knowledge and expertise regarding the servicing of the target group as mentioned above;
Whereas , it is CRB's intention that its business will benefit from consultant's expertise and experience for the servicing of the target group;
Whereas , it is consultant's wish to be involved with the servicing of the clients that form part of the target group CRB wishes to cater for and in such way that consultant will independently, on the basis of general instructions from CRB, carry-out those activities that CRB sees fit;
Now, therefore, in consideration of the mutual covenants herein contained, the Parties agree as follows (...)