Gerechtshof Den Haag, 08-11-2022, ECLI:NL:GHDHA:2022:2274, 200.273.478/02
Gerechtshof Den Haag, 08-11-2022, ECLI:NL:GHDHA:2022:2274, 200.273.478/02
Gegevens
- Instantie
- Gerechtshof Den Haag
- Datum uitspraak
- 8 november 2022
- Datum publicatie
- 16 november 2022
- ECLI
- ECLI:NL:GHDHA:2022:2274
- Formele relaties
- Eerste aanleg: ECLI:NL:RBDHA:2019:9579, Bekrachtiging/bevestiging
- Cassatie: ECLI:NL:HR:2024:482
- Zaaknummer
- 200.273.478/02
Inhoudsindicatie
Aansprakelijkheid bank jegens derden (niet-cliënten). Zorgplicht. Moest bank op de hoogte zijn van ontbinding en faillissement van cliënt? Pauliana buiten faillissement.
Uitspraak
Afdeling Civiel recht
Zaaknummer hof : 200.273.478/02Zaaknummer rechtbank : C/09/564489 HA ZA 18-1224
Arrest van 8 november 2022
in de zaak van
[appellant] ,
in zijn hoedanigheid van curator in het faillissement van [...] Holding B.V.,
kantoorhoudend in Deventer,
appellant,
advocaat: mr. M. Samsen, kantoorhoudend in Deventer,
tegen
Aegon Bank N.V.,
tevens handelend onder de naam Knab,
gevestigd in Den Haag,
geïntimeerde,
advocaat: mr. F.M.A. ’t Hart, kantoorhoudend in Amsterdam.
Het hof zal partijen hierna de curator en Knab noemen.
1 De zaak in het kort
Beleggers hebben bedragen ingelegd (tegen uitgifte van obligaties) in het gefailleerde [...] Holding B.V. die deze vennootschap zou beleggen in windenergie. In plaats daarvan zijn de gelden op onrechtmatige wijze weggesluisd, voor een deel via een bij Knab door een andere vennootschap aangehouden bankrekening. Die andere vennootschap was toen al ontbonden en vervolgens gefailleerd. In deze zaak gaat het om de vraag of de curator van [...] Holding B.V. een vordering heeft op Knab, omdat – naar de stelling van de curator – Knab had kunnen en moeten voorkomen dat de bij haar na de ontbinding en het faillissement van die andere vennootschap nog aangehouden rekening werd gebruikt voor het wegsluizen van de gelden.
2 Procesverloop in hoger beroep
Het verloop van de procedure in hoger beroep blijkt uit de volgende stukken:
- -
-
de dagvaarding van 10 december 2019, waarmee de curator in hoger beroep is gekomen van het vonnis van de rechtbank Den Haag van 11 september 2019;
- -
-
het arrest van dit hof van 25 februari 2020, waarin een mondelinge behandeling is gelast;
- -
-
het proces-verbaal van de enkelvoudige mondelinge behandeling van 13 november 2020;
- -
-
de memorie van grieven van de curator, met bijlagen;
- -
-
de memorie van antwoord van Knab, met bijlagen.
Op 8 april 2022 heeft een meervoudige mondelinge behandeling plaatsgevonden. De advocaten hebben de zaak toegelicht aan de hand van pleitaantekeningen die zij hebben overgelegd.
3 Feitelijke achtergrond
[...] Holding B.V. (hierna: [...] Holding) was een beleggingsonderneming onder de naam Nieuwe Hollandsche Wind. Zij heeft door middel van telefonische verkoop obligaties uitgegeven en ongeveer € 2.600.000 aan gelden aangetrokken. De drijvende kracht achter de verkoop van de obligaties was [betrokkene] (hierna: [betrokkene]). [betrokkene] was geen statutair bestuurder van [...] Holding.
[...] Holding is bij vonnis van de rechtbank Overijssel van 8 maart 2017 in staat van faillissement verklaard. [curator] is bij beschikking van 13 april 2017 tot (opvolgend) curator benoemd. Op de faillissementsdatum van [...] Holding was van de ingelegde gelden een bedrag van € 1.800.000 verdwenen. Het bedrag is overgeboekt naar bankrekeningen van derden. Vervolgens zijn bedragen weer overgeboekt naar weer andere (rechts)personen of contant opgenomen. [betrokkene] en diverse anderen zijn in verband met deze feiten strafrechtelijk vervolgd op verdenking van oplichting, valsheid in geschrifte en witwassen. In het faillissementsverslag van [...] Holding van 5 februari 2019 is opgenomen:
“Tot op heden is niet gebleken dat enig door obligatiehouders geïnvesteerd geld daadwerkelijk in windmolens is geïnvesteerd.”
Valeo Media B.V. (hierna: Valeo Media) was een mediabedrijf in Den Haag. Valeo Media is opgericht op 5 augustus 2014. [betrokkene] was vanaf de oprichting (indirect) bestuurder van Valeo Media.
Valeo Media heeft op 1 oktober 2015 een rekening geopend bij Knab (hierna: de Knab-rekening).
Op 2 oktober 2015 is Valeo Media uitgeschreven uit het handelsregister omdat zij was ontbonden zonder vereffening van baten. Op 20 oktober 2015 heeft de rechtbank Den Haag Valeo Media failliet verklaard met benoeming van [A] tot curator. De curator in het faillissement van Valeo Media heeft niet opgemerkt dat Valeo Media de Knab-rekening aanhield en heeft het faillissement daarom niet bij Knab gemeld. In één van de faillissementsverslagen (van 18 november 2015) heeft de curator geschreven dat [betrokkene] had verteld dat Valeo Media geen bankrekening had.
Het faillissement van Valeo Media is op 15 juli 2016 bij gebrek aan baten opgeheven. In de periode tussen 20 oktober 2015 tot de opheffing van het eerste faillissement van Valeo Media is door derden een bedrag van € 83.435,09 overgemaakt naar de Knab-rekening. Ongeveer hetzelfde bedrag is vanaf de Knab-rekening overgemaakt naar derden.
In de periode van 25 augustus 2016 tot en met 4 oktober 2016 hebben voor een bedrag van € 852.948,91 inkomende en uitgaande betalingen plaatsgevonden op de Knab-rekening. Van dit bedrag was € 600.000 afkomstig van [...] Holding. Dit bedrag van € 600.000 werd overgeboekt van (een) door [...] Holding bij ING aangehouden bankrekening of bankrekeningen. Vrijwel direct na ontvangst op de Knab-rekening zijn de bedragen overgeboekt naar derden of opgenomen. Het gaat om (in ieder geval) 25 opnames bij pinautomaten in binnen- en buitenland en 97 transacties bij betaalautomaten in binnen- en buitenland.
Op 4 oktober 2016 heeft ING aan Knab laten weten dat ING op de zakelijke rekening van [...] Holding ongebruikelijke transacties had gedetecteerd. Naar aanleiding daarvan heeft Knab de Knab-rekening geblokkeerd.
Op verzoek van de curator is Valeo Media op 5 september 2017 opnieuw failliet verklaard. De curator heeft een vordering van € 616.550,68 in het tweede faillissement van Valeo Media ingediend. De curator in het tweede faillissement van Valeo Media heeft in het faillissementsverslag van 24 mei 2018 het volgende opgenomen:
“Na beëindiging van het faillissement bleek nog sprake te zijn van activa, zodat de vennootschap niet werd geacht te zijn opgehouden te bestaan. Op verzoek van een schuldeiser is wederom het faillissement van Valeo uitgesproken.
Voor het eerste faillissement zou Valeo hebben gefungeerd als kostenvennootschap voor moedervennootschap Robur Media Holding B.V. De samenwerking Valeo en Robur Media Holding B.V. pretendeerde een media-/marketing onderneming te exploiteren.
Voor zover de curator bekend exploiteerde Valeo na opheffing van het eerste faillissement geen activiteiten meer. Valeo hield alleen een bankrekening aan, waarop gelden werden ontvangen die mogelijk door middel van fraude werden verkregen.”
De curator in het tweede faillissement van Valeo Media heeft met Knab een schikking getroffen op basis waarvan Knab een bedrag van € 83.435,09 aan de boedel van Valeo Media heeft betaald. In het faillissementsverslag van Valeo Media van 24 mei 2018 staat hierover:
“De curator heeft van KNAB Bank betaling gevorderd van een bedrag van € 83.435,09 welk bedrag gelijk is aan de bijschrijvingen op de door Valeo aangehouden bankrekening ten tijde van het faillissement in de periode van 20 oktober 2015 tot 15 juli 2016. (...)
Knab betwist dat de faillissementsboedel van Valeo Media B.V. een vordering op haar heeft. Uit oogpunt van kosten en baten hebben partijen een minnelijke regeling getroffen, op basis waarvan Knab tegen finale kwijting een bedrag van € 83.435,09 aan de boedel heeft betaald.
(...)
Aantal concurrente crediteuren
1
Het betreft een vordering van [appellant] qq (voornoemd) uit hoofde van onverschuldigde betaling
(...)
€ 616.550,68”
De rechtbank Overijssel heeft [betrokkene] op 19 december 2017 failliet verklaard. De curator heeft een vordering in dit faillissement ingediend.
Knab heeft op 5 december 2016 schriftelijk aangifte gedaan tegen [betrokkene]. In deze aangifte staat onder meer:
“In de periode van het ambtelijk doorhalen van het bedrijf (Valeo Media, hof) in de Kamer van Koophandel en het faillissement van 2 oktober 2015 tot en met 18 juli 2016 gaat er € 83.505,41 aan inkomende en uitgaande boekingen over de zakelijke rekening van Valeo Media BV.
Omdat Knab op dat moment nog geen koppeling heeft met de Kamer van Koophandel inzake faillissement dossiers, heeft Knab geen weet van het faillissement van Valeo Media B.V. en kan [betrokkene] zijn zakelijke rekening op oneigenlijke gronden aanhouden en gebruiken.
In de periode 25 augustus 2016 tot en met 3 oktober 2016 ontvangt Valeo Media 16 transacties met een totaal bedrag van € 600.000,00. Dit bedrag is afkomstig vanaf een ING rekening (...) op naam van Nieuwe Hollandsche Wind. De bij Knab ontvangen transacties vanaf de rekening van Nieuwe Hollandsche Wind, worden vrijwel direct na bijschrijving doorgeboekt naar diverse partijen onder vermelding van “Lening-zie lening-overeenkomst”.
Naar aanleiding van het signaal van ING en het transactiepatroon op de rekening van Valeo Media, wordt de zakelijke rekening van Valeo Media direct op 4 oktober (2016, hof) door Knab geblokkeerd.”