Gerechtshof Den Haag, 22-07-2025, ECLI:NL:GHDHA:2025:1268, 200.336.884/01
Gerechtshof Den Haag, 22-07-2025, ECLI:NL:GHDHA:2025:1268, 200.336.884/01
Gegevens
- Instantie
- Gerechtshof Den Haag
- Datum uitspraak
- 22 juli 2025
- Datum publicatie
- 29 juli 2025
- ECLI
- ECLI:NL:GHDHA:2025:1268
- Zaaknummer
- 200.336.884/01
Inhoudsindicatie
Aanbesteding. Uitleg aanbestedingsstukken.
Uitspraak
Civiel recht
Team Handel
Zaaknummer hof : 200.336.884/01
Zaak- en rolnummer rechtbank : C/09/635449 / HA ZA 22-794
Arrest van 22 juli 2025
in de zaak van
Dostal Wegenbouw B.V.,
gevestigd in Vorden,
appellante,
advocaat: mr. F.R.H. Kuiper, kantoorhoudend in Hattem,
tegen
De Staat der Nederlanden (het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, het Rijksvastgoedbedrijf),
zetelend in Den Haag,
geïntimeerde,
advocaat: mr. J.H.C.A. Kok-Muller, kantoorhoudend in Den Haag.
Het hof noemt partijen hierna Dostal en de Staat.
1 De zaak in het kort
Deze zaak gaat over een aanbesteding die de Staat heeft georganiseerd voor het project Raamovereenkomst Wegen, en in het bijzonder het perceel Noord-Oost Nederland. Dostal is in die aanbesteding op de tweede plaats geëindigd. Zij vindt dat de winnaar van de aanbesteding had moeten worden uitgesloten, omdat deze een ongeldige inschrijving heeft gedaan.
De rechtbank heeft Dostal niet in haar standpunt gevolgd. Het hof komt tot dezelfde conclusie.
2 Procesverloop in hoger beroep
Het verloop van de procedure in hoger beroep blijkt uit de volgende stukken:
- -
-
de dagvaarding van 8 november 2023, waarmee Dostal in hoger beroep is gekomen van het vonnis van de rechtbank Den Haag van 9 augustus 2023;
- -
-
de memorie van grieven van Dostal, met bijlagen;
- -
-
de memorie van antwoord van de Staat;
- -
-
de producties 5 en 6 die Dostal ter gelegenheid van de hierna te noemen mondelinge behandeling heeft overgelegd.
Op 12 mei 2025 heeft een mondelinge behandeling plaatsgevonden. De advocaten hebben de zaak toegelicht, mr. Kuiper aan de hand van pleitaantekeningen die hij heeft overgelegd.
3 Feitelijke achtergrond
De Staat heeft in 2021 een Europese openbare aanbestedingsprocedure georganiseerd voor het project Raamovereenkomst Wegen. De aanbesteding is onderverdeeld in drie percelen, waaronder het perceel Noord-Oost Nederland. De te sluiten raamovereenkomst heeft betrekking op werkzaamheden in het kader van geprogrammeerde groot onderhoudsprojecten aan asfalt- en elementenverhardingen van wegen en terreinen die eigendom zijn van het Rijksvastgoedbedrijf in de periode van 1 februari 2022 tot en met 31 januari 2023, met opties tot verlenging.
In de aanbestedingsleidraad van 11 mei 2021 staat dat de raamovereenkomst wordt gesloten op basis van de Standaard RAW-bepalingen 2020, waarmee de UAV 2012 (Uniforme Administratieve Voorwaarden voor de uitvoering van werken en van technische installatiewerken 2012) van toepassing zijn. Gunningscriterium is de beste prijs-kwaliteitsverhouding.
In paragraaf 5.3.1 van de aanbestedingsleidraad staat onder meer dat het Rijksvastgoedbedrijf “duurzaamheid en circulair bouwen hoog op haar agenda” heeft staan.
In de aanbestedingsprocedure wordt gevraagd om in te schrijven met vier asfaltmengsels, waaronder de mengsels SMA-nl en AC-surf, die zullen worden gebruikt in de deklagen van wegen. In de zogenaamde productbladen van het moederbestek staat aan welke eisen de mengsels moeten voldoen.
Bij de puntentoekenning voor de kwalitatieve criteria speelt de duurzaamheid van de asfaltmengsels een rol. Die wordt in kaart gebracht aan de hand van de zogenaamde milieukostenindicator (MKI). Gegadigden konden zich onder meer van elkaar onderscheiden door op het gebied van milieubelasting gunstiger te scoren.
Asfalt is een mengsel van zogenaamd mineraal aggregaat, ook wel toeslagmaterialen genoemd, en een bitumineus bindmiddel. Het mineraal aggregaat bestaat uit steenslag, zand en vulstof. Steenslag en zand worden gewonnen uit steengroeve, zandwinningsputten en rivieren. Het zijn primaire grondstoffen. Bitumen wordt door raffinage verkregen uit olie.
Bij onderhoud van asfaltwegen wordt de bestaande asfalt los geschraapt (gefreesd). Het los geschraapte materiaal wordt asfaltgranulaat, freesmateriaal of PR (partiële recycling) genoemd.
In het toepasselijke productblad (op www.moederblad.nl) voor SMA-nl staat bij ‘Eis duurzaam Asfalt’: “Circulariteit 0% m/m per 31-03-2020” en daaronder:
“In de benoemde producten van de functionele eenheid of eenheden van asfalt dient een deel (vervangingspercentage, uitgedrukt in % m/m ten opzichte van de totale massa toeslagmateriaal) van de toeslagmaterialen te bestaan uit secundaire toeslagmaterialen. Aangezien dit productblad een aanvulling op de RAW Standaard betreft is conform de Standaard geen asfaltgranulaat toegestaan in dit product.”
In het productblad AC-surf staat bij ‘Eis Duurzaam Asfalt’: “Circulariteit 30% m/m/ per 31-03-2020” en daaronder:
“In de benoemde producten van de functionele eenheid of eenheden van asfalt dient een deel (vervangingspercentage, uitgedrukt in % m/m ten opzichte van de totale massa toeslagmateriaal) van de toeslagmaterialen te bestaan uit secundaire toeslagmaterialen. Deze dienen te voldoen aan de richtlijnen opgesteld in de artikelen 81.26.07 (grof toeslagmateriaal), 81.26.08 (fijn toeslagmateriaal) en 81.26.11 (asfaltgranulaat voor asfaltmengsels) van de Standaard RAW bepalingen 2020. Aangezien dit productblad een aanvulling op de RAW Standaard betreft blijft het maximumpercentage van 30% asfaltgranulaat tevens van kracht.”
De inschrijvers moesten bij hun inschrijving de MKI-waarde van de mengsels opgeven. De levensduur (of levenscyclus) van asfalt wordt daarbij onderscheiden in verschillende fases: de productiefase Al-A3, de transportfase A4, de aanlegfase A5, de gebruiksfase B, de sloopfase C en de hergebruikfase D. De inschrijvers konden zich onderscheiden in de productiefase en de aanlegfase. Voor de andere fases werd gerekend met forfaitaire waarden. In de productbladen voor SMA-nl en AC-surf staat daarover:
“De MKI-waarde voor duurzaam asfalt moet berekend zijn volgens de SBK Bepalingsmethode Gebouwen en GWW-werken (...) voor alle fasen van de LCA: A, B, C, D. Fase Al t/m A5 wordt door aannemer berekend. Voor de fase B t/m D wordt (...) gerekend als defaultwaarde.”
In de aanbestedingsprocedure zijn in de Nota van Inlichtingen vragen beantwoord over het gebruik van asfaltgranulaat in de asfaltmengsels. In nummer 34 staat op de vraag over paragraaf 5.3.1 van de aanbestedingsleidraad
“[...] mogen de deklagen (surf en sma) met PR worden gedraaid?"
het volgende antwoord:
“Dit is in de Standaard RAW bepalingen en op de productbladen vastgelegd (SMA mag geen PR bevatten).”
In nummer 38 van de Nota van Inlichtingen is de volgende vraag gesteld over paragraaf 5.3.1. en 5.3.3. van de aanbestedingsleidraad:
“In genoemde paragraaf wordt aangegeven dat u duurzaamheid en circulair bouwen hoog op de agenda heeft staan. Vervolgens stelt u dat de aangeboden mengsels dienen te voldoen aan de Standaard RAW bepalingen 2020 (i.v.m. kwaliteitseisen). De Standaard RAW beperkt ons op een aantal plekken doordat er bijvoorbeeld eisen zijn opgenomen voor het maximale percentage asfaltgranulaat in deklagen etc. Kunt u het toestaan dat er met “duurzame alternatieve” mengsels ingeschreven wordt die functioneel gelijkwaardig zijn aan de gevraagde asfaltmengsels zodat wij een meerwaarde op dit onderwerp kunnen aanbieden? Zo ja, op welke eigenschappen / specificaties worden deze alternatieve mengsels getoetst?
Voorbeeld: Minimum eis uit par 5.3.3. bij Surf deklagen is conform bijlage Moederbestek 30% asfaltgranulaat, conform Standaard RAW is dit ook het maximale percentage."
Op deze vraag is het volgende antwoord gegeven:
“Nee, dat wordt niet toegestaan.”
In bestekpost 81 16 71 is onder meer opgenomen:
“71 Duurzaam asfalt dient te bestaan uit secundair toeslagmateriaal. De minimale eis voor secundair toeslagmateriaal (% m/m) staat op http:/www.moederbestek.nl/asfalt/productblad.”
Dostal en KWS Infra B.V. (hierna KWS) hebben allebei ingeschreven op perceel Noord-Oost Nederland. Dostal is als tweede is geëindigd en KWS als eerste. De Staat heeft de opdracht aan KWS gegund.
KWS heeft ingeschreven met asfaltmengsels voor SMA-nl en AC-surf waarin KonWéStone verwerkt is. Dat is uit asfaltgranulaat teruggewonnen steenslag. KWS heeft een bewerking ontwikkeld waarmee het grove toeslagmateriaal, steenslag, uit asfaltgranulaat nagenoeg geheel wordt vrijgemaakt van het fijne toeslagmateriaal (zand en vulstof) en van bitumen. Daarmee voldoet het aan de technische eisen voor primair grof toeslagmateriaal steenslag.
KWS heeft bij haar inschrijving in fase A een zeer gunstige MKI-waarde opgenomen voor fase A, vanwege het gebruik van KonWéStone als secundair toeslagmateriaal, voor meer dan de voor asfaltgranulaat toegestane maximumpercentages van de mengsels SMA-nl en AC-surf. Daardoor scoorde de inschrijving van KWS beter dan de inschrijving van Dostal. KWS werd eerste en Dostal tweede.