Gerecht in eerste aanleg van Sint Maarten, 13-09-2024, ECLI:NL:OGEAM:2024:104, SXM202400364
Gerecht in eerste aanleg van Sint Maarten, 13-09-2024, ECLI:NL:OGEAM:2024:104, SXM202400364
Gegevens
- Instantie
- Gerecht in eerste aanleg van Sint Maarten
- Datum uitspraak
- 13 september 2024
- Datum publicatie
- 13 maart 2025
- ECLI
- ECLI:NL:OGEAM:2024:104
- Zaaknummer
- SXM202400364
Inhoudsindicatie
Aanbesteding ICT systeem voor belastingdienst; gelijkheidsbeginsel; transparantiebeginsel; motiveringsplicht; Terms of Reference; favoritisme; willekeur; prijsstaffel; strategisch bieden.
Uitspraak
Zaaknummer: SXM202400364
Vonnis in kort geding d.d. 13 september 2024
inzake
gevestigd in Sint Maarten,
gevestigd in Sint Maarten,
eisers,
gemachtigden: mrs. C.R. Rutte en S.N.J. Putter,
tegen
HET LAND SINT MAARTEN,
gevestigd in Sint Maarten,
gedaagde,
gemachtigde: mr. R.F. Gibson jr.
Partijen zullen hierna BearingPoint en het Land worden genoemd.
1 Verloop van de procedure
BearingPoint heeft op 15 maart 2024 een verzoekschrift ingediend. Vervolgens heeft op 12 juli 2024 de mondelinge behandeling plaatsgevonden, waarbij partijen en de gemachtigden zijn verschenen en het woord hebben gevoerd. Van de behandeling is een proces-verbaal opgemaakt, dat zich bij de stukken bevindt.
Vonnis is bepaald op heden.
2 De feiten
De belastingdienst van het Land Sint Maarten, hierna: SMTA, heeft in juni 2017 door middel van een “Request for Proposal” een geïntegreerd ICT-systeem voor de belastingadministratie, inclusief gerelateerde ICT-services, aanbesteed.
BearingPoint heeft aan deze aanbestedingsprocedure deelgenomen.
Naar aanleiding van deze aanbestedingsprocedure van 2017 heeft een kort geding procedure gespeeld tussen BearingPoint en het Land. BearingPoint vorderde in dit kort geding nakoming van een overeenkomst die als gevolg van de aanbesteding in de optiek van BearingPoint tot stand was gekomen. De vordering tot nakoming is door de kort geding rechter bij vonnis van 7 mei 2021 afgewezen.
Op 17 mei 2023 heeft het Land weer een aanbesteding uitgeschreven voor de levering van software aan de SMTA.
BearingPoint is naar aanleiding van deze nieuwe aanbesteding wederom een kort geding gestart tegen het Land om hem te dwingen de nieuwe aanbesteding in te trekken althans aan te passen althans een voorschot te verkrijgen op de schadevergoeding vanwege de eerdere weigering van het Land om de in de visie van BearingPoint tot stand gekomen overeenkomst te ondertekenen.
Het Land heeft hangende voornoemde procedure in medio juni 2023 de Terms of Reference en de inschrijfdatum voor de indiening van de inschrijvingen (uiterlijk 4 augustus 2023) aangepast.
De kort geding rechter heeft bij vonnis van 7 juli 2023 het Land veroordeeld tot betaling van een bedrag van 1 miljoen Antilliaanse guldens, zijnde een voorschot op de schadevergoeding. De overige vorderingen zijn afgewezen.
BearingPoint heeft inschreven op de aanbesteding van 17 mei 2023.
BearingPoint is samen met nog twee andere inschrijvers – DataTorque Limited uit Nieuw Zeeland en WedoIT Solutions GmbH uit Oostenrijk – de preliminaire knock out fase doorgekomen en heeft in het selectieproces nadere vragen beantwoord en een demonstratie gegeven.
De Stichting Overheidsaccountantsbureau, hierna: SOAB, handelde bij de aanbesteding als zogenaamde Tender Representative.
Bij brief van 2 december 2022 heeft het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties aan de Minister van Financiën van Sint Maarten, de heer A. Irion, meegedeeld dat het bereid is in het kader van de BZK-subsidies een bijdrage toe te kennen voor de vernieuwing van de ICT van de belastingdienst van Sint Maarten van US$ 9.000.000. Een van de verplichtingen die hieraan verbonden zijn is het publiceren van de openbare aanbesteding op uiterlijk 1 februari 2023 en het afronden van de aanbesteding uiterlijk op 31 juli 2023.
Bij brief van 8 december 2023 heeft SOAB aan de Minister van Financiën geschreven, voor zover relevant:
“We hereby present to you the report of the activities carried out by SOAB in accordance with the engagement letter (...) signed on May 29, 2023.
(...)
The ministry of Finance approached SOAB with the request to provide support to the ministry for the transformation of the SMTA in the coordination of the public tender. Our support activities started from the preparation and publication phase of the Terms of Reference (TOR) and concluded with the evaluation phase of proposals submitted, carried out by the evaluation committee.
SOAB had a coordination and support role in this tender process and did not form part of any decision making throughout the process. This report outlines the activities carried out during the various phases of the tender process and the result thereof. Separate to this report, the evaluation committee is tasked with preparing the committee report motivation their advice to the minister on the selected company.”
Bij brief van 20 december 2023 heeft de Minister van Financiën de voorlopige gunningsbeslissing meegedeeld. Deze hield in dat BearingPoint als tweede was geëindigd en dat geen overeenkomst met BearingPoint zal worden gesloten.
Op 16 januari 2024 heeft BearingPoint het Land verzocht de voorlopige gunning te heroverwegen. De minister heeft de bezwaren van BearingPoint verworpen bij brief van 22 februari 2024 en heeft te kennen gegeven geen aanleiding te zien tot aanpassing van de voorlopige gunning. Als bijlage is meegestuurd de resultaten van de scores per criteria. Verder staat in de brief dat klachten binnen vier weken kunnen worden ingediend bij de Minister van Financiën.
Datatorque Limited had de hoogste puntenscores en is de beoogde winnaar van de aanbesteding. BearingPoint is als tweede en WedoIt is als derde geëindigd.
In een memo, gedateerd op 2 april 2024, van SOAB aan de Minister van Financiën staat, voor zover van belang:
“In the claim submitted by BearingPoint, SOAB’s support in the process is mentioned as well as an email communication sent by SOAB to BearingPoint on January 17th, 2024. In 2.7 of the claim, BearingPoint mentions that the email sent by SOAB was in response to their letter dated January 16th, 2024. According to the claim, in this email SOAB indicated that:
- -
-
Not to have a role in the awarding decision letter sent by the Ministry of Finance.
- -
-
Not to have formed part of the evaluation committee.
In 2.8 of the claim, BearingPoint cites that it noteworthy that SOAB has felt it necessary to distance itself from the tender process.
Response SOAB
In response to point 2.7, as the letter sent by BearingPoint on January 16th, 2024, was also addressed to SOAB and regarded the decision letter, which was beyond our scope, we found it necessary to respond to the letter to avoid any confusion as to our role. Throughout this tender, our coordination activities were kept separate from the decision-making activities. As noted, our agreed upon support concluded after the evaluation of the submitted bids was finalized by the evaluation committee.
The decision a award a contract and the drafting and issuance of a decision letter is an internal procedure of the government of Sint Maarten. As an external party, SOAB should not have and did not have any role in this process. The same applies to the statement regarding the evaluation of the bids, where a separate group of experts in the field were selected by the ministry of Finance to form the evaluation committee and carry out the evaluation.
In response to point 2.8, the e-mail response sent by SOAB on January 17th, 2024, was by no means intended to distance ourselves from the public tender, but to make the agreed upon and executed role of SOAB very clear in this public tender process, as the letter sent by BearingPoint was erroneously also addressed SOAB.”
3 Het geschil
BearingPoint vordert, bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad:
primair:
I. Het Land te verbieden om de aanbesteding definitief aan Datatorque Limited althans aan een ander dan BearingPoint te gunnen alsmede het Land te gebieden om de voorlopige gunningsbeslissing aan Datatoque Limited in te trekken en ingetrokken te houden, welke intrekking uiterlijk binnen één werkdag na datum vonnis behoort te geschieden, waarbij binnen deze termijn de raadsman van BearingPoint een kopie behoort te ontvangen van het bericht waarmee tot intrekking is overgegaan;
II. Het Land te bevelen om uiterlijk binnen één werkdag na datum vonnis de aanbesteding definitief te gunnen aan Noesis Investment Management (h.o.d.n. BearingPoint International IT Solutions Center) en BearingPoint Management Sint Maarten B.V., van welke definitieve gunning het Land binnen genoemde termijn de overige twee inschrijvers behoort te informeren, onder gelijktijdige verstrekking van een kopie van die berichten aan de raadsman van BearingPoint;
subsidiair
III. Het Land te gebieden om tot herbeoordeling van de inschrijvingen over te gaan, waarbij:
i. i) de herbeoordeling plaatsvindt op een onafhankelijke en onpartijdige wijze;
ii) de herbeoordeling niet eerder plaatsvindt dan na installatie van het nieuwe kabinet van het Land en nadat een inwerkperiode van twee maanden is verstreken;
iii) de herbeoordeling uitmondt in een nieuwe voorlopige gunningsbeslissing;
iv) een termijn geldt voor het doen van een verzoek tot heroverweging van de nieuwe voorlopige gunningsbeslissing van vier weken gerekend vanaf de kennisname van de nieuwe voorlopige gunningsbeslissing;
v) een termijn voor een reactie op een verzoek zoals genoemd in het vorige petitumonderdeel voor het Land van een maand, gerekend vanaf de eerste dag na verloop van de termijn, genoemd in het vorige petitumonderdeel;
vi) een opschortingstermijn geldt van vier weken, gerekend vanaf kennisname van een reactie zoals bedoeld in het vorige petitumonderdeel voor inschrijvers om in rechte op te komen tegen de nieuwe voorlopige gunning;
vii) het verboden is voor het Land om tot definitieve gunning en/of het sluiten van een overeenkomst over te gaan voordat de opschortingsperiode is verstreken of, indien binnen de opschortingsperiode een kort geding aanhangig wordt gemaakt tegen de nieuwe voorlopige gunningsbeslissing, het vonnis in dat kort geding in kracht van gewijsde is gegaan, althans daarop in hoger beroep is beslist, althans in eerste aanleg;
viii) de herbeoordeling dient plaats te vinden conform de overwegingen van het in deze procedure te wijzen vonnis in kort geding, hetgeen onder meer zal hebben in te houden dat a) reeds bij de nieuwe voorlopige gunningsbeslissing een deugdelijke motivering plaatsvindt van elk (sub)gunningscriterium, welke motivering in elk geval heeft te bevatten de redenen op grond waarvan een inschrijver niet het volledige puntenaantal toegekend krijgt en de redenen waarom de beoogde winnaar het beter heeft gedaan en b) ten aanzien van het prijscriterium F.1. de beoordeling moet plaatsvinden aan de hand van een van de prijsstaffels die BearingPoint in het verzoekschrift heeft opgenomen in hoofdstuk 5.B.ii;
meer subsidiair:
IV. het Land te bevelen om uiterlijk binnen één werkdag na de datum vonnis de aanbesteding in te trekken en ingetrokken te houden en deze intrekking ook binnen dezelfde termijn openbaar te publiceren op gelijke wijze als de aanbesteding, ter kennisname van het publiek;
V. het Land te bevelen om, indien het voornemen bestaat om het leveren van IT diensten ten behoeve van de Sint Maarten Tax Administration aan te besteden, tot heraanbesteding over te gaan, waarbij niet eerder tot aankondiging mag worden overgegaan dan na de installatie van het nieuwe kabinet en het verstrijken van een inwerkperiode van twee maanden;
nog meer subsidiair:
VI. het Land te verbieden om tot definitieve gunning van de aanbesteding en het sluiten van een overeenkomst over te gaan voordat het vonnis in deze procedure in kracht van gewijsde is gegaan, althans een beslissing is gewezen in hoger beroep;
primair, subsidiair en (nog) meer subsidiair:
VII. te bepalen dat het Land een dwangsom verbeurt van NAf 500.000 voor iedere dag (een gedeelte van een dag daaronder begrepen) dat nagelaten wordt volledig in overeenstemming te handelen met enig ge- of verbod zoals gevorderd, waarbij zal hebben te gelden dat enige dwangsomveroordeling telkens afzonderlijk wordt opgelegd voor elke overtreding van enig ge- of verbod;
VIII. het Land te veroordelen in de proceskosten, waarbij deze kosten uiterlijk vijf dagen na datum vonnis dienen te worden voldaan, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf de eerste dag na het verstrijken van de voldoeningstermijn.
BearingPoint legt aan haar vordering ten grondslag dat het Land verplicht is op grond van art. 47 lid 1 van de Comptabiliteitsverordening het inkopen van diensten openbaar aan te besteden en dat daarbij de artt. 6:2 en 6:248 BW van toepassing is en dat voor de invulling van hetgeen redelijk en billijk is ook art. 3:12 BW meegenomen dient te worden. Dat betekent dat het handelen van het Land getoetst kan worden aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Het Land is volgens BearingPoint tot een onjuiste beoordeling van de aanbesteding gekomen. BearingPoint had 16 punten meer toegekend moeten krijgen. Er was sprake van een verkeerde beoordeling van de prijs (criterium F.1). Er gold een maximum van 30 punten. BearingPoint heeft 20 punten gekregen, terwijl de beide overige inschrijvers 15 punten hebben gekregen. Dit is volgens BearingPoint onjuist. BearingPoint heeft financieel de meest gunstige inschrijving gedaan en het Land heeft bij de voorlopige gunningsbeslissing geen inzicht geboden in de redenen waarom BearingPoint slechts 20 van de 30 punten heeft gekregen. Het Land heeft pas na de voorlopige gunning een motivering gegeven middels een staffel die lijkt te zijn geconstrueerd om de inschrijving van BearingPoint zodanig te beoordelen dat zij niet als de beoogde winnaar kon worden aangemerkt. Op grond van de jurisprudentie had het Land, als het gebruik wilde maken van een staffel, deze vooraf kenbaar moeten maken. BearingPoint had haar bod aangepast indien zij had geweten dat met een prijsstaffel zou worden gewerkt. Het Land is aldus niet transparant, misleidend, inconsistent, arbitrair en foutief geweest in de wijze waarop de prijs is beoordeeld. Uit de staffel volgt dat een inschrijver feitelijk gestraft wordt als het een lagere inschrijving doet. Bij toepassing van een logische staffelvariant zou BearingPoint de aanbesteding hebben gewonnen. Voorts stelt BearingPoint dat criterium F.2 verkeerd is beoordeeld. Inschrijvers konden met de mate waarin de prijs duidelijk is maximaal 10 punten krijgen. BearingPoint ontving slechts 6 punten. Het Land heeft in zijn voorlopige gunningsbeslissing geen toelichting gegeven waarom. BearingPoint heeft dus ook geen idee waarom WedoIT wel 10 punten kreeg en Datatorque 8 punten. Enig inzicht dat op een later moment is gegeven is volgens de jurisprudentie te laat en ingegeven door willekeur en favoritisme. Ook criterium F.3, dat wil zeggen de mate waarin de prijs per onderdeel wordt gefactureerd, is volgens BearingPoint verkeerd beoordeeld. Inschrijvers konden maximaal 2 punten krijgen. BearingPoint heeft onterecht maar 1 punt gekregen. Het Land heeft (tardief) als reden aangegeven dat hij een aanbetaling zou moeten doen van 10%. Het Land had echter in de Terms of Reference voorgeschreven dat een aanbetaling van 10% bij aanvang van het project zal worden voldaan. Criterium F.4 is ook verkeerd beoordeeld, de beoordeling van de prijs voor service level agreement. Daarop kon 2 punten gescoord worden als er een duidelijke prijs zou worden opgenomen voor een service level agreement, dat wil zeggen een aanvullende overeenkomst die in het onderhoud voorziet van de geleverde software. BearingPoint kreeg onterecht maar 1 punt, terwijl er een prijs opgenomen was in het financiële voorstel voor een service level agreement en die prijs was ook duidelijk. BearingPoint voert voorts aan dat de wijze van de omschrijving van de financiële voorwaarden in de (aangepaste) Terms of Reference gebrekkig was en dat deze de mededinging aangetast heeft alsmede dat het budget na de inschrijving is opgehoogd van US$ 9 miljoen naar US$ 10,5 miljoen. Als BearingPoint had geweten dat a) een prijsstaffel zou gelden en welke b) het Land toch geen aanbetaling wenste te betalen en c) het Land niet onverplicht geïnformeerd wenste te worden over aanvullend mogelijke diensten en d) een maximum budget gold van US$ 10,5 miljoen in plaats van US$ 9 miljoen, dan had BearingPoint haar inschrijving anders hebben vormgegeven en omschreven. Het Land is ook de fout ingegaan met criterium C, zijnde de scoring van ervaring van het management, aldus BearingPoint, criterium D, zijnde de scoring van onderhoud en wijzigingen, criterium E, zijnde de scoring van de referenties en criterium A, zijnde de scoring van de kwaliteit.
Het Land voert tot zijn verweer dat het Ministerie van Financiën SOAB heeft benaderd met het verzoek ondersteuning te bieden in de coördinatie van de openbare aanbesteding. De activiteiten van SOAB zijn aangevangen vanaf de voorbereidings- en publicatiefase van de Terms of Reference (TOR) en afgerond met de evaluatiefase van de ingediende voorstellen, die zijn uitgevoerd door de evaluatiecommissie. De leden van de commissie zijn geen medewerkers van SOAB en zij hebben alleen een verklaring getekend van “no conflict of interest”. De evaluatiecriteria waren A. Kwaliteit (max 45 punten), B. Plan (max 15 punten), C. Management (max 10 punten), D. Onderhoud en aanpassingen (max 15 punten) en E. Referenties (max 15 punten). BearingPoint, Datatorque en WedoIT zijn uitgenodigd in september 2023 om een demonstratie te geven, elke partij voor twee aaneengesloten dagen. De totale score van BearingPoint van A tot en met E was 80, die van DataTorque 84 en die van WedoIT 77. De evaluatie meeting om de scores te bespreken van de financiële voorstellen vond plaats op 24 oktober 2023. De prijsevaluatie vond plaats onder F. Prijs en contract, met 7 subcriteria, waarbij in totaal 20 punten kon worden gescoord. BearingPoint scoorde voor haar ingediende prijsvoorstel 25 voorlopige punten en Datatorque en WedoIT elk 15 voorlopige punten. Op de criteria F.2 tot en met F.7 scoorde BearingPoint 12 punten, Datatorque 15 punten en WedoIT 17 punten. De totale score van BearingPoint was 112 punten, die van Datatorque 114 punten en die van WedoIT 110 punten. Het Land stelt dat alle eisen in de TOR onderdeel vormden van de evaluatie. De demonstraties werden getoetst op basis van de testcasussen en het script is met de bieders, waaronder BearingPoint, gedeeld. SOAB heeft duidelijk aangegeven dat zij met haar e-mailbericht van 17 januari 2024 op geen enkele wijze bedoeld heeft om afstand te nemen van de aanbesteding. In de memo van SOAB van 2 april 2024 staat duidelijk wat de bedoeling was van dat e-mailbericht. Het Land voert aan dat het de aanbestedende dienst is toegestaan om de methode aan de hand waarvan hij de offertes in concreto zal beoordelen pas na de inschrijvingstermijn ter kennis te brengen van de inschrijvers. Een beoordelingscommissie dient volgens het Land te beschikken over een zekere mate van vrijheid om haar taak te vervullen. De staffel is door SOB opgesteld voordat het beoordelingsteam de aangeboden prijzen te zien kreeg. Het Land stelt verder dat de reden waarom de staffel uitgaat van een bedrag tot US$ 10,5 miljoen is omdat dit het bedrag is waarvoor het Land het project zou kunnen financieren, mocht het budget van US$ 9 miljoen worden onverhoopt worden overschreden. Wat betreft de 10% aanbetaling, heeft het Land aangevoerd dat per abuis het onjuiste voorbeeld is gegeven van de 10% aanbetaling. De conclusie was dat het betalingsschema dan wel de betalingscondities niet volledig voldeden aan de uitvraag: in plaats van het per geleverde component van de software te factureren had BearingPoint in haar inschrijving een betaalschema opgenomen dat uitgaat van elf releases met een extra betaling als final payment en een aparte betaling voor implementatiediensten. De prijs was derhalve niet per geleverd component berekend, zoals aangegeven in het beoordelingscriterium.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.A