Parket bij de Hoge Raad, 29-01-2021, ECLI:NL:PHR:2021:83, 20/00003

Rechten van intellectuele eigendom worden beschermd op grond van art. 17 lid 2 Handvest, dat voor zover hier van belang als volgt luidt:

Art. 47 Handvest bevat het recht op een doeltreffende voorziening in rechte en op een onpartijdig gerecht. De eerste alinea bepaalt :

Persoonsgegevens zijn grondrechtelijk beschermd. Art. 8 Handvest luidt, voor zover hier van belang:

In de AVG, die per 25 mei 2018 de Privacyrichtlijn uit 1995¹⁹ heeft vervangen, wordt diegene die persoonsgegevens verwerkt of doet verwerken, aangeduid als de ‘verwerkingsverantwoordelijke’. Het ‘verwerken’ van persoonsgegevens omvat onder meer het verzamelen, vastleggen, opslaan, raadplegen en gebruiken van de persoonsgegevens, maar ook het verstrekken door middel van doorzending, verspreiden of op andere wijze ter beschikking stellen (art. 4, onder 2, AVG).

De verwerking van persoonsgegevens is alleen rechtmatig indien zij berust op een of meer van de zes in art. 6 lid 1 AVG genoemde limitatieve grondslagen: a) toestemming, b) noodzakelijk voor de uitvoering van een overeenkomst, c) noodzakelijk om te voldoen aan wettelijke verplichtingen, d) noodzakelijk om vitale belangen van betrokkenen of andere natuurlijke personen te beschermen, e) noodzakelijk om een taak van algemeen belang of openbaar gezag te vervullen en f) noodzakelijk om gerechtvaardigde belangen van de verwerkingsverantwoordelijke of een derde te behartigen. Als aan de voorwaarden van een van deze gronden is voldaan, is de verwerkingsverantwoordelijke tot verwerking bevoegd.

Art. 6, lid 1, aanhef en onder f, AVG bepaalt:

Een verwerking van persoonsgegevens op deze grond is derhalve rechtmatig indien aan drie cumulatieve voorwaarden is voldaan. Ten eerste dient er een gerechtvaardigd belang te zijn om persoonsgegevens te verwerken. Een voorbeeld van een dergelijk belang is het tegengaan van inbreuken op vermogensrechten. Ten tweede dient de verwerking van de persoonsgegevens in de concrete situatie noodzakelijk te zijn om dat belang te behartigen. Tot slot dient een afweging plaats te vinden van enerzijds de belangen van de verwerkingsverantwoordelijke of de derde en anderzijds de belangen van ‘de betrokkene’ (dat is de term voor degene wiens persoonsgegevens worden verwerkt). Aan de op 1 november 2019 door de AP gepubliceerde “Normuitleg grondslag ‘gerechtvaardigd belang’”²⁰ kan worden ontleend dat volgens het AP in dat kader onder meer met de volgende factoren rekening moet worden gehouden:

Voor een rechtmatige verwerking moet niet alleen een grondslag bestaan, zij moet ook voldoen aan een aantal in de AVG opgenomen beginselen, waaronder het beginsel van doelbinding. De verwerkingsverantwoordelijke mag alleen persoonsgegevens verwerken voor welbepaalde, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigde doeleinden. Het beginsel van doelbinding houdt daarnaast in dat eenmaal verzamelde gegevens niet verder mogen worden verwerkt op een wijze die onverenigbaar is met die doeleinden (art. 5 lid 1, onder b, AVG).

Verwerking buiten het aanvankelijke doel van de verwerking waarvoor de persoonsgegevens zijn verzameld, wordt aangeduid als ‘verdere verwerking’. Dat kan een verwerking zijn door dezelfde verwerkingsverantwoordelijke die de gegevens voor het oorspronkelijke doel heeft verzameld. De verstrekking van gegevens aan een andere verwerkingsverantwoordelijke is daar een mogelijk voorbeeld van. Verdere verwerking is alleen toegestaan als zij verenigbaar is met het oorspronkelijke doel. Indien dat het geval is, is geen andere afzonderlijke rechtsgrond vereist.

Deze ‘verenigbaarheidstoets’ is uitgewerkt in art. 6 lid 4 AVG. Die bepaling bevat een opsomming van omstandigheden waarmee rekening moet worden gehouden om te bepalen of sprake is van een verwerking voor een verenigbaar doel.²¹ De tekst luidt, voor zover hier van belang, als volgt:

Deze opsomming is niet limitatief. Er kunnen in voorkomende gevallen andere factoren zijn die in de overweging moeten worden betrokken. Kranenborg & Verhey merken over de omstandigheid onder e) het volgende op:²²

Het doelbindingsbeginsel stond ook in de Privacyrichtlijn en was geïmplementeerd in art. 9 van de Wet bescherming persoonsgegevens (hierna: Wbp). Op grond van art. 43 Wbp²³ mocht de verantwoordelijke (onder andere) art. 9 Wbp buiten toepassing laten, voor zover dit noodzakelijk was in het belang van (onder meer) de bescherming van de betrokkene of van de rechten en vrijheden van anderen.²⁴

Art. 23 lid 1 AVG bevat voor de lidstaten een zelfde mogelijkheid om beperkingen aan te brengen in de reikwijdte van de verplichtingen en rechten als bedoeld in onder meer art. 5 AVG, ter waarborging van een aantal aldaar genoemde belangen, op voorwaarde dat de beperking de wezenlijke inhoud van de grondrechten en fundamentele vrijheden onverlet laat en een noodzakelijke en evenredige maatregel vormt. Tot de genoemde belangen behoren onder meer de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen (letter i) en de inning van civielrechtelijke vorderingen (letter j). De wetgever heeft van deze mogelijkheid gebruik gemaakt in art. 41 van de Uitvoeringswet Algemene verordening gegevensbescherming (hierna: UAVG). Deze bepaling creëert de mogelijkheid om bepaalde verplichtingen en rechten buiten toepassing te laten, maar ziet – anders dan voorheen art. 43 Wbp – niet tevens op ‘beginselen’, zoals het doelbeginsel. Om die reden is de verdere verwerking van voor een bepaald doel verzamelde gegevens onderworpen aan de verenigbaarheidstoets van art. 6 lid 4 AVG.²⁵

Downloaden, uploaden en andere vormen van reproductie van beschermde werken via het internet vormen in beginsel een inbreuk op auteursrechten en naburige rechten. Lange tijd heerste in Nederland de opvatting dat de privékopie-exceptie, ²⁶ die mede uit privacyoverwegingen is ingevoerd, ook van toepassing is op downloads uit illegale bron.²⁷ Deze handeling was door de thuiskopievergoeding feitelijk gelegaliseerd. Dit standpunt is sinds het arrest van het Hof van Justitie in de zaak ACI Adam c.s./Stichting Thuiskopie uit 2014 niet langer houdbaar.²⁸ Het Hof heeft in dat arrest namelijk geoordeeld dat een lidstaat het kopiëren uit illegale bron niet mag toestaan.

Ook na genoemd arrest werd algemeen aangenomen dat wegens privacyaspecten en praktische moeilijkheden de handhaving tegen individuele ‘downloaders’ geen grote vlucht zou nemen.²⁹ De handhaving van online IE-rechten concentreert zich in de praktijk inderdaad voornamelijk op de partij die de vermoede bron is van het illegaal verspreiden van beschermde werken, de zogeheten initial seeder. Veelal treedt Stichting BREIN namens rechthebbenden als eisende partij op.³⁰ Geen rechtsregel hoeft een individuele rechthebbende er echter van te weerhouden om zelf handhavingsmaatregelen te nemen tegen individuele internetgebruikers. Maar dan moet hij wel achter hun identiteit kunnen komen.

Het voorgaande wordt door de onderhavige zaak geïllustreerd. Het debat is hier niet of DFW bevoegd is handhavend op te treden tegen individuele internetgebruikers die de Film illegaal hebben gedownload, maar hoe DFW die bevoegdheid moet uitoefenen. Met name speelt een rol op welke wijze DFW rekening moet houden met de belangen van de internetgebruikers die hij op de korrel wil nemen, in het bijzonder wat betreft de bescherming van hun persoonsgegevens.

Tot slot wijs ik op de Handhavingsrichtlijn.³¹ Art. 8 (‘recht op informatie’) voorziet in een specifieke grondslag voor een vordering tot gegevensverstrekking aan een rechthebbende op een IE-recht. Blijkens art. 8 lid 3, onder e), is een dergelijke vordering “onverminderd andere regelgeving waarbij (…) e) de bescherming van de vertrouwelijkheid van informatiebronnen of de verwerking van persoonsgegevens”. Art. 8 Handhavingsrichtlijn is omgezet in art. 28 lid 9 Auteurswet. Aangezien DFW haar vordering tot afgifte van NAW-gegevens niet op die grondslag heeft gebaseerd, ga ik daar niet verder op in.

Dit overzicht begint met het arrest Promusicae uit 2008.³² Net als de onderhavige zaak ging die zaak over een vordering van een (organisatie van) rechthebbende(n) tot verstrekking van persoonsgegevens betreffende het internetgebruik via door een internet service provider ter beschikking gestelde aansluitingen. De prejudiciële vragen hadden betrekking op de Handhavingsrichtlijn en de e-Privacyrichtlijn.³³ Het arrest Promusicae is ook voor deze zaak mogelijk relevant, in de eerste plaats omdat het Hof oordeelt dat lidstaten mogen maar niet moeten voorzien in de verplichting persoonsgegevens door te geven met het oog op de civielrechtelijke gevolgen van inbreuken op het auteursrecht (punten 54 en 55) en, in de tweede plaats, door de overwegingen omtrent de afweging tussen de vermogensrechtelijke belangen van de IE-rechthebbenden en het belang van internetgebruikers bij bescherming van hun persoonsgegevens (punt 56). De rechter die heeft te oordelen over een vordering tot afgifte van persoonsgegevens van klanten van een access provider, dient een afweging tussen deze verschillende belangen te maken.

De zaak Bonnier uit 2012³⁴ zag op het zonder toestemming van de rechthebbende voor het publiek toegankelijk maken van luisterboeken via een file transfer protocol op internet. De rechthebbende vorderde de mededeling van de naam en het adres van de gebruiker van het IP-adres dat was gebruikt om de betrokken bestanden door te geven, wat lijkt op de vordering in deze zaak. De prejudiciële vragen hadden betrekking op de Handhavingsrichtlijn, de e-Privacyrichtlijn en de richtlijn over bewaring van telecomgegevens waarbij de e-Privacyrichtlijn is gewijzigd.³⁵ Het Hof overweegt omtrent de toepasselijke Zweedse wetgeving als volgt:

Het arrest UPC Telekabel Wien uit 2014³⁶ gaat over een rechterlijk verbod aan een internetprovider om toegang te verschaffen tot een website waarop beschermde werken zonder toestemming van de rechthebbenden waren geplaatst. Er werd dus een blokkade tot een website gevorderd, wat iets anders is dan een vordering van NAW-gegevens. De juridische invalshoek in die zaak was art. 8 lid 3 van de Auteursrechtrichtlijn,³⁷ waarin het volgende wordt bepaald:

Het Hof gaat in op de afweging van de belangen. Tegenover de rechten van de IE-rechthebbenden staat zowel het recht op vrij ondernemerschap van de access provider (art. 16 Handvest) als de vrijheid van informatie van de internetgebruiker (art. 11 Handvest). Het Hof oordeelt dat een bevel tot blokkering van een website evenredig en doelmatig moet zijn. De belangen van de internetgebruikers moeten worden meegewogen, maar uit het arrest kan ik niet met zekerheid opmaken of het daarbij ook ging om ‘privacybelangen’.

Het arrest Coty Germany uit 2015³⁸ gaat over de uitleg van art. 8 lid 3, onder e), Handhavingsrichtlijn (vgl. 3.17). De zaak betreft een vordering van een merkhouder om een bank te gelasten de naam en het adres te verstrekken van de houder van een bankrekening waarop de opbrengst van de verkoop van namaakartikelen was gestort. De betrokken bank weigerde dat met een beroep op het bankgeheim (en dus de privacy van de klant). Ook die zaak wierp de vraag op hoe de bescherming van de verschillende grondrechten in overeenstemming kan worden gebracht.

Het Hof oordeelt dat het strijdig is met art. 8 lid 1, onder c), Handhavingsrichtlijn als een nationale bepaling een bankinstelling een onbeperkte en onvoorwaardelijke mogelijkheid biedt zich te beroepen op het bankgeheim om te weigeren informatie te verstrekken over de naam en het adres van een rekeninghouder als die wordt vermoed een inbreuk op IE-rechten te hebben begaan. De ingeroepen nationale weigeringsgrond was dus erg absoluut en dat gaat Unierechtelijk meestal mis. Dit arrest is dus in beginsel gunstig voor rechthebbenden. Een verschil met de onderhavige zaak lijkt mij dat de Nederlandse wetgeving een access provider niet “een onbeperkte en onvoorwaardelijke mogelijkheid” biedt om afgifte van klantgegevens te weigeren op grond van bescherming van de privacy.

Het arrest McFadden uit 2016³⁹heeft betrekking op file-sharing (peer-to-peer) via een open wifi-netwerk, waardoor gebruikers toegang konden krijgen tot een fonogram met beschermde werken. Centraal stond de vraag of de exploitant van het open netwerk direct of indirect aansprakelijk kan worden gehouden voor inbreuken op IE-rechten. Primair ging die zaak over de uitleg van art. 12 van de E-commercerichtlijn.⁴⁰ Op grond van die bepaling is een partij die elektronische diensten louter doorgeeft, in beginsel niet aansprakelijk voor de doorgegeven informatie en dus ook niet voor online materiaal dat inbreuk maakt op IE-rechten.⁴¹

Volgens het Hof kon alleen de beveiliging van het wifi-netwerk in kwestie een rechtvaardig evenwicht tot stand brengen tussen het grondrecht op bescherming van de intellectuele eigendom en het recht van vrijheid van ondernemerschap van de dienstverlener die toegang tot een communicatienetwerk verleent, alsook het recht op vrijheid van informatie van de afnemers van die dienst. Over de weging van privacybelangen van de internetgebruiker laat het Hof zich in deze zaak niet.

Het arrest Bastei Lübbe uit 2018⁴² gaat opnieuw over een auteursrechtinbreuk door file-sharing. Naar Duits recht wordt de persoon op wiens naam de internetverbinding staat, vermoed een dergelijke inbreuk te hebben begaan. Als familieleden van de internetaansluiting gebruik maken, hoeft de houder van de internetaansluiting daar geen gegevens over te verstrekken.⁴³ Familieleden worden aldus beschermd tegen handhaving, die in Duitsland door IE-rechthebbenden of hun organisaties kennelijk nogal stevig wordt aangepakt. De prejudiciële vraag hield in of dit familiale verschoningsrecht verenigbaar is met art. 8 Handhavingsrichtlijn.

Volgens het Hof kan niet worden betwist dat personen die behoren tot eenzelfde gezin op grond van art. 7 Handvest bijzondere bescherming kunnen genieten, waardoor zij niet verplicht zijn om elkaar te beschuldigen wanneer een van hen ervan verdacht wordt een onrechtmatige handeling te hebben verricht (punt 49). Het evenwicht tussen de aan de orde zijnde grondrechten wordt echter verstoord als door de onmogelijkheid om bewijsmateriaal over de gezinsleden van de houder van het IP-adres te gelasten, de vaststelling van de vermeende inbreuk op het auteursrecht en de identificatie van de inbreukmaker wordt verhinderd (punt 51). Net als in Coty Germany was de door de Duitse wetgeving verleende bescherming van de gebruiker te categorisch, met als gevolg dat niet werkelijk een belangenafweging kon worden gemaakt. Over de reikwijdte van de verplichting van een access provider om NAW-gegevens te verstrekken aan een IE-rechthebbende zegt dit arrest naar mijn mening betrekkelijk weinig.

Het laatste arrest in de rij dateert van 9 juli 2020 en betreft de zaak Constantin Film Verleih.⁴⁴Twee films waren, zonder toestemming, op YouTube gezet. De rechthebbende vorderde van YouTube om haar de gegevens te verschaffen omtrent de gebruikers die de bewuste werken zouden hebben geüpload: e-mailadressen, telefoonnummers en het gebruikte IP-adres. Het Bundesgerichtshof stelde de – nogal technische – prejudiciële vraag of het hier ging om ‘adressen’ in de zin van art. 8 lid 2, onder a), Handhavingsrichtlijn. Het Hof beantwoordt die vraag ontkennend: met ‘adressen’ zijn alleen postadressen bedoeld. Lidstaten mogen echter de houders van IE-rechten verdergaande rechten op informatie toekennen, mits daarbij een juist evenwicht tussen de betrokken grondrechten wordt verzekerd en andere algemene beginselen van Unierecht, zoals het evenredigheidsbeginsel, worden geëerbiedigd (punt 39). Dit arrest bevestigt nog maar weer een keer dat het bij vorderingen tot verstrekking van identificerende gegevens aankomt op een afweging van de wederzijdse belangen.

Uit vorenstaand overzicht blijkt dat voor het antwoord op de vraag of een tussenpersoon verplicht is persoonsgegevens van zijn klanten door te geven aan een IE-rechthebbende, grote betekenis toekomt aan een zorgvuldige afweging van de belangen. Nationale rechtsregels die aan een van die betrokken belangen onvoorwaardelijke of onbeperkte bescherming toekennen zijn met dit uitgangspunt van belangenafweging niet verenigbaar. Hoe een afweging precies moet worden uitgevoerd is afhankelijk van de omstandigheden van het geval. Daarover bevatten de besproken arresten weinig concrete aanknopingspunten.

Naar nationaal recht kan een vordering tot het verkrijgen van NAW-gegevens wegens IE-inbreuken in beginsel worden gebaseerd op (i) art. 28 lid 9 Auteurswet, (ii) art. 843a Rv in combinatie met art. 1019a Rv, of (iii) art. 3:296 in samenhang met art. 6:162 BW. DFW heeft voor de laatstgenoemde grondslag gekozen. Deze (algemene) grondslag biedt flexibiliteit, zowel voor partijen als voor de rechter. Zij is door de Hoge Raad echter ingekaderd in het arrest Lycos/ [...] uit 2005.⁴⁵

Postzegelhandelaar [...] was op een website anoniem van fraude beschuldigd. Hij vorderde van internetprovider Lycos, die de website ‘hostte’, bekendmaking van de NAW-gegevens van de persoon die anoniem de uitingen had gedaan Lycos weigerde dat met een beroep op de E-commercerichtlijn en art. 6:196c BW. [...] vorderde dat Lycos de NAW-gegevens van de websitehouder bekend maakte. In cassatie overweegt de Hoge Raad het volgende (mijn onderstrepingen):

De zaak Lycos/ [...] heeft betrekking op diffamerende uitingen. De rechtsregels uit het arrest zijn recent toegepast op een vordering tot het verkrijgen van NAW-gegevens⁴⁶ en veel eerder al op een vordering tot overlegging van IP-adressen die IE-rechthebbenden hadden aangespannen tegen een internet service provider.⁴⁷ In de vakliteratuur is betoogd dat het Lycos/ [...]-arrest ten aanzien van aanbieders van elektronische communicatienetwerken zou zijn achterhaald door Europese regelgeving, in het bijzonder art. 5 e-Privacyrichtlijn.⁴⁸ Dat artikel verplicht internet service providers vertrouwelijk om te gaan met hun klantgegevens, tenzij de wet op die regel een specifieke uitzondering maakt.⁴⁹ Een specifieke civielrechtelijke wettelijke regeling ontbreekt echter.

In lijn daarmee heeft Ziggo c.s. in eerste aanleg betoogd dat Lycos/ [...] is achterhaald. De voorzieningenrechter is daar niet in meegegaan:

Ziggo c.s. heeft tegen deze overwegingen een voorwaardelijk incidentele grief (3) gericht en nogmaals betoogd dat een rechtsgrondslag voor de gegevensvordering van DFW ontbreekt. Volgens Ziggo c.s. is voor een uitzondering op grondrechten steeds een wettelijke regeling vereist.⁵⁰ Het hof is aan dit betoog niet toegekomen.⁵¹

Ik acht het zojuist weergegeven oordeel van de voorzieningenrechter dat art. 6:162 BW aan een gegevensvordering wegens gestelde inbreuk op IE-rechten ten grondslag kan worden gelegd, niet onjuist. Dat in de rechtspraak van het Hof van Justitie de eis wordt gesteld dat een bevel tot verstrekking van persoonsgegevens is gebaseerd op een “nationale wettelijke regeling”,⁵² impliceert niet dat er een specifieke nationale wetsbepaling dient te zijn die regelt onder welke voorwaarden een access provider klantgegevens moet verstrekken aan een IE-rechthebbende. Een algemene grondslag zoals art. 6:162 BW kan evenzeer als ‘nationale wettelijke regeling’ gelden, mits die kan worden uitgelegd en toegepast op een wijze die verenigbaar is met de toepasselijke Unierechtelijke regelgeving (waaronder de e-Privacyrichtlijn en de AVG) en met de grondrechten (met name art. 8 EVRM en de art. 7 en 8 Handvest).

De in Lycos/ [...] genoemde criteria a. t/m d. laten mijns inziens een AVG- en grondrechtconforme uitleg toe. In het bijzonder kan op grond van de onder d. genoemde belangenafweging worden bereikt dat de lat voor toewijzing van een door een IE-rechthebbende gevraagd bevel tot overlegging van klantgegevens voldoende hoog komt te liggen om de bescherming van de privacybelangen van de klanten van een access provider te waarborgen.⁵³Lycos/ [...] kan daarom naar mijn mening worden toegepast als rechtsgrond voor het opvragen van NAW-gegevens van een access provider.

Ik wijs tot slot van dit overzicht nog op enkele recente zaken waarin afgifte van klantgegevens was gevorderd (ter onderscheiding van vorderingen tot het blokkeren van websites of IP-adressen).⁵⁴

Een ‘Lycos/ [...] -vordering’ wegens vermeend onrechtmatige uitingen strandde bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden omdat betrokkene niet voldoende aannemelijk had gemaakt dat op de betrokken websites en de daaraan verbonden e-mailadressen onrechtmatige uitlatingen over hem waren gedaan.⁵⁵

Een op art. 28 lid 9 Auteurswet gebaseerde vordering tegen de beheerder van de Usenet Spotnet website werd toegewezen door de rechtbank Midden-Nederland.⁵⁶ Op vordering van Stichting BREIN diende gedaagde naam, adres en andere identificerende gegevens van, kort gezegd, alle bij de gestelde IE-inbreuken betrokken personen te verstrekken.⁵⁷ In een annotatie bij die uitspraak wordt gewezen op de noodzaak voor een grondslag voor de gegevensverwerking, welke in die zaak werd gevonden in art. 6 lid 1, onder f, AVG, en voorts op de noodzaak in dat kader een belangenafweging te maken tussen de belangen en grondrechten van de personen wier gegevens worden verstrekt, en de gerechtvaardigde belangen van Stichting BREIN.

Tot slot wijs ik op een vonnis van de voorzieningenrechter in de rechtbank Den Haag in een zaak waarin op grond van art. 843a Rv van een service provider werd gevorderd NAW-gegevens en e-mailadressen te verstrekken van klanten die via IP-adressen inbreuk zouden hebben gemaakt op het auteursrecht van eiseres in die zaak. De vordering werd toegewezen voor zover de opgevraagde gegevens voldoende bepaald waren.⁵⁸ De voorzieningenrechter toetst aan de voorwaarden van art. 6 lid 1, onder f, AVG (gerechtvaardigd belang, noodzakelijkheid en belangenafweging). De belangenafweging viel daar uit in het voordeel van de rechthebbende. De voorzieningenrechter overweegt daartoe het volgende:

Naar voorlopig oordeel dient deze afweging in het voordeel van Dish Network uit te vallen. Daarbij gaat de voorzieningenrechter voorbij aan het betoog van WorldStream dat de belangen van haar klanten zwaarder moeten wegen omdat Dish Network niet heeft onderbouwd hoe zij de rechten van de klanten van Dish Network zal waarborgen en/of wat de schade behelst, wat de hoogte van die schade is en wat dit per individuele klant gaat betekenen en/of welke actie(s) Dish Network daarbij zal inzetten. Dish Network heeft voldoende gesteld waaruit blijkt dat de desbetreffende klanten WorldStream achter de specifieke IP-adressen op de genoemde tijdstippen (…) grootschalige inbreuk maken op haar auteursrechten, waarbij zij tevens - onbetwist - heeft gesteld dat de schade ten gevolge van deze inbreuken groot is. Daarnaast heeft zij aangegeven deze vermeende inbreukmakers in rechte te willen aanspreken en deze schade te willen verhalen. In deze specifieke omstandigheden is dit voldoende om de weegschaal richting Dish Network te laten uitslaan. Zoals Dish Network terecht opmerkt, gaan de grondrechten van klanten van WorldStream niet zover dat zij met een beroep op die rechten anoniem inbreuk zouden mogen maken op de exclusieve rechten van Dish Network. (…).”

Op deze laatste overweging is kritiek geuit.⁵⁹ Er is verder op gewezen dat ook na deze uitspraak de vraag blijft bestaan of, en in welke mate, financiële belangen moeten worden meegenomen bij de toewijzing van een NAW-bevel en dat het spreekwoordelijke verlossende woord daarover naar alle waarschijnlijkheid in deze cassatieprocedure DFW/Ziggo c.s. zal worden gesproken.⁶⁰