Rechtbank Amsterdam, 11-07-2018, ECLI:NL:RBAMS:2018:4679, C/13/636638 / HA ZA 17-1040
Rechtbank Amsterdam, 11-07-2018, ECLI:NL:RBAMS:2018:4679, C/13/636638 / HA ZA 17-1040
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Amsterdam
- Datum uitspraak
- 11 juli 2018
- Datum publicatie
- 5 september 2018
- ECLI
- ECLI:NL:RBAMS:2018:4679
- Zaaknummer
- C/13/636638 / HA ZA 17-1040
Inhoudsindicatie
Jaarlijkse betalingen door bedrijf aan stichtingen. Is er sprake van een al dan niet opzegbare (duur)overeenkomst tussen partijen en bestaat daarmee een afdwingbare verplichting tot betaling? Of betreft het een vrijwillige donatie? Tegenstrijdig belang.
Uitspraak
vonnis
Afdeling privaatrecht
zaaknummer / rolnummer: C/13/636638 / HA ZA 17-1040
Vonnis van 11 juli 2018
in de zaak van
1. de stichting
STICHTING XS4ALL,
gevestigd te Amsterdam,
2. de stichting
STICHTING INTERNET4ALL,
gevestigd te Amsterdam,
eiseressen,
advocaat mr. J.D. Edens te Amsterdam,
tegen
de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
XS4ALL INTERNET B.V.,
gevestigd te Amsterdam,
gedaagde,
advocaat mr. S.M. Kingma te 's-Gravenhage.
Partijen zullen hierna de Stichtingen en XS4ALL Internet genoemd worden. Eiseressen zullen afzonderlijk Stichting XS4ALL en Stichting INTERNET4ALL genoemd worden.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- -
-
de dagvaarding van 3 oktober 2017, met producties,
- -
-
de conclusie van antwoord van 20 november 2017, met producties,
- -
-
het tussenvonnis van 21 maart 2018, waarbij een comparitie van partijen is bepaald,
- -
-
het proces-verbaal van comparitie van 17 mei 2018 en de daarin vermelde stukken.
Ten slotte is vonnis bepaald.
2 De feiten
Op 17 december 1998 heeft KPN B.V. (hierna: KPN) de aandelen in XS4ALL Holding B.V. (hierna: XS4ALL Holding) overgenomen van de beheervennootschappen van de originele oprichters van internetprovider XS4ALL. XS4ALL Holding was destijds 100% moedervennootschap van XS4ALL Internet. In 2009 is XS4ALL Holding als verdwijnende rechtspersoon gefuseerd met de verkrijgende rechtspersoon KPN. Thans houdt KPN 100% van de aandelen in XS4ALL Internet.
In de overnameovereenkomst van 17 december 1998 (hierna: de overnameovereenkomst) staat, voor zover van belang, onder meer het volgende:
“6.2 The Purchaser shall ensure that, as soon as reasonably possible after the Closing, one or more legal entities shall be incorporated (i) with objects that will reflect the activities described in Exhibit 6.2, and (ii) with board members representing the Purchaser, the Company or XS4ALL and their employees.”
“EXHIBIT 6.2
Objectives
KPN Telecom B.V. intends to set up one or two legal entities (i.e. funds, foundations) with the goals:
- -
-
to stimulate the public debate regarding the Internet
- -
-
to stimulate the knowledge and awareness of the employees of XS4ALL Internet B.V. and XS4ALL Internet N.V. (Belgium) regarding the Internet, technical and social developments.
The legal entities will try to achieve these goals by:
- -
-
Stimulating participation in public debates
- -
-
Sponsoring events, outside the reach of “normal business” sponsoring
- -
-
Funding studies, courses or congresses for employees
- -
-
Building up employees saving account system.
(Employees will be able to used the saving for certain purposes)
Funding
KPN Telecom B.V. will fund the legal entities whith NLG 500,000 in 1998 and NLG 500,000 in 1999. It should be specified in a later stage the exact amounts dedicated to both objectives.
XS4ALL Holding B.V. will fund the legal entities out of its profits with a certain amount per employee based on the Companies and the individual employee’s performance (methods to be determined). (...)”.
Op 30 november 1999 is Stichting XS4ALL opgericht door XS4ALL Holding, vertegenwoordigd door [naam 1] (hierna: [naam 1] ), die van 12 juli 1999 tot 28 februari 2006 algemeen directeur van XS4ALL Holding was. In de oprichtingsakte van Stichting XS4ALL staat, voor zover relevant, het volgende:
“(...) Artikel 2.
1. De stichting heeft ten doel:
a. het stimuleren van het publieke debat omtrent Internet;
b. het stimuleren van de kennis en het bewustzijn van medewerkers van XS4ALL Holding B.V., (...) ten aanzien van het Internet;
c. het stimuleren van de kennis en het bewustzijn van de medewerkers van XS4ALL ten aanzien van technische ontwikkelingen;
d. het stimuleren van de kennis en het bewustzijn van de medewerkers van XS4ALL ten aanzien van sociale ontwikkelingen. (...)
Vermogen
Artikel 3.
Het tot verwezenlijking van het doel der stichting bestemde vermogen wordt gevormd door:
a. de bedragen die door KPN Telecom B.V. aan de stichting ter beschikking zullen worden gesteld;
b. het bedrag dat XS4ALL Holding B.V. per jaar ter beschikking kan stellen. Het bedrag zal worden vastgesteld aan de hand van de prestaties van de onderneming in het algemeen;
c. opbrengsten verkregen uit belegd vermogen;
d. stortingen die XS4ALL ten laste van de winst- en verliesrekening doet;
e. hetgeen op andere wijze verkregen wordt.(...)”.
KPN heeft op 27 juni 2000, in afwijking van de overnameovereenkomst, in één keer 1.000.000 gulden overgemaakt aan Stichting XS4ALL.
Op 6 juli 2004 heeft [naam 1] , in zijn hoedanigheid van algemeen directeur van XS4ALL Holding en XS4ALL Internet, het volgende uitvoeringsbesluit/bestuursbesluit (hierna: het bestuursbesluit) genomen tot vaststelling van nadere regels ter uitvoering van het bepaalde onder het kopje “Funding” in Exhibit 6.2 van de overnameovereenkomst:
“(...) De bestuurder van XS4ALL Holding B.V. ; (...)
Besluit:
Vast te stellen het navolgende uitvoeringsbesluit
In Exhibit 6.2 van het overnamecontract van XS4ALL Holding B.V. door KPN Telecom B.V. is het navolgende bepaald:
“XS4ALL Holding B.V. will fund the legal entities out of its profits with a certain amount per employee based on the Companies and the individual employee’s performance (methods to be determined).”
Gevolg gevend aan deze bepaling verplicht XS4ALL Internet B.V., als zijnde 100% dochteronderneming van XS4ALL Holding B.V., zich tot in lengte van dagen aan de opvolgers van de hierboven bedoelde stichting tot het volgende:
1. Aan de Stichting XS4ALL te Diemen wordt jaarlijks, bij een winstgevendheid die normaal is in de internet branche 20,- Euro per medewerker geschonken. Als rekeneenheid geldt het gemiddeld aantal fte’s berekend aan het einde van het jaar.
Het bedrag per medewerker wordt jaarlijks met de inflatiecorrectie verhoogd.
2. Aan de Stichting Internet4ALL te Diemen wordt jaarlijks, bij een winstgevendheid die normaal is in de internet branche 55.000,- Euro geschonken. Dit bedrag wordt jaarlijks met de inflatiecorrectie aangepast. (...)
.................................................
De heer [naam 1]
Bestuurder XS4ALL Holding B.V. en XS4ALL Internet B.V. (...)”.
In 2005 heeft XS4ALL Internet een financiële bijdrage aan Stichting XS4ALL voldaan met terugwerkende kracht over de periode van 1999-2004.
Stichting INTERNET4ALL is op 21 februari 2005 opgericht. Haar doelstellingen zijn blijkens de oprichtingsakte onder meer het stimuleren van het publieke debat omtrent internet, het stimuleren van de ontwikkeling van internet en het gebruik van internet mogelijk maken voor een ieder.
Na de oprichting van de Stichting INTERNET4ALL heeft Stichting XS4ALL als doel enkel nog het ondersteunen van de werknemers van XS4ALL Internet. Het huidige artikel 3 van haar statuten luidt, voor zover van belang, als volgt:
“(...) Artikel 3.
1. De Stichting stelt zich het volgende ten doel:
a. het ondersteunen van (ex-)personeelsleden van XS4ALL Internet B.V. die in de problemen zijn gekomen danwel met onverwachte omstandigheden zijn geconfronteerd; en
b. het financieel mogelijk maken voor medewerkers van XS4ALL Internet B.V. om studies, cursussen of opleidingen te volgen die niet passen binnen in het kader van het normale opleidingsbeleid van XS4ALL Internet B.V. (...)”.
Tot en met 2015 ontvingen de Stichtingen van XS4ALL Internet jaarlijks financiële bijdragen. Dat ging, in ieder geval tot 2007, conform de vaste methodiek, zoals neergelegd in het bestuursbesluit. In 2007 is de verdeelsleutel van de bedragen over de Stichtingen aangepast.
In april 2015 is [naam 3] (hierna: [naam 3] ) benoemd tot algemeen directeur van XS4ALL Internet.
Op 5 juli 2016 heeft [naam 3] een e-mail gestuurd aan [naam 2] (hierna: [naam 2] ), voorzitter van Stichting INTERNET4ALL en StichtingXS4ALL, en [naam 1] met onder meer de volgende tekst:
“(...)
Fees over 2015 gaan we asap betalen, komt goed. Excuses voor de vertraging in deze.
M.b.t. 2016 en verder willen we wat meer in overleg treden met jullie op meerdere fronten, als ook besproken hier. Het gaat erom dat we zo af en toe stil staan bij wat we samen doen, en opnieuw bekrachtigen dat we dat nog steeds leuk, nuttig en passend vinden samen. Concreter gaat het mij erom dat ik het belangrijk vind dat: (...)
o De financiële afspraken wil ik ook zo af en toe herijken. Ook bij ons slinken allerlei budgetten zienderogen. In het kader van bovenstaande wil ik ook vast stellen bij welk jaarlijks bijdrage niveau wij ons allemaal goed kunnen voelen. (...)”.
In een e-mail van 3 februari 2017 heeft [naam 3] aan het bestuur van de Stichtingen onder meer het volgende geschreven:
“(...) Zoals besproken tijdens onze bijeenkomst op 5 december 2016 wil ik jullie graag berichten over het voorgenomen besluit van XS4All Internet B.V. (XS4ALL) om de donatie aan Stichting Internet4All en Stichting XS4ALL (de Stichtingen) over het jaar 2016 vast te stellen op € 1 per Stichting.
Het verlagen van de donatie is ingegeven door het feit dat de huidige verhouding tussen de directie van XS4All en het bestuur van de Stichtingen onvoldoende basis biedt om de donatie ongewijzigd voort te zetten op het niveau van de afgelopen jaren. Zoals wij hebben aangegeven vinden wij de communicatie en de informatieverstrekking vanuit de Stichtingen aan XS4All als donateur gebrekkig. Wij hebben de behoefte om meer inzicht te krijgen in de algemene gang van zaken binnen de Stichtingen, de manier waarop de Stichtingen over de donaties van XS4All beschikken, aan welke projecten de Stichtingen het geld in de afgelopen jaren hebben uitgegeven en hoe deze projecten zijn uitgevoerd, hoe de Stichtingen de toekomstige donaties willen uitbesteden en hoe ze de statutaire doelstellingen (proberen te) bereiken. Ondanks onze herhaaldelijke verzoeken aan het bestuur van de Stichtingen om met ons de financiële stukken te delen hebben wij helaas nog steeds de opgevraagde informatie niet ontvangen. (...)”.
Daarop heeft [naam 2] op 13 februari 2017 als volgt gereageerd:
“(...) In uw aangetekende brief geeft u aan dat over 2016 de betalingen aan de stichtingen worden gesteld op ieder EURO 1,-. Hierdoor komt XS4ALL B.V. haar contractuele verplichtingen niet na. Volgens onze berekening dient de betaling voor de Stichting Internet4ALL gesteld te worden op EURO 65.048,- en voor de Stichting XS4ALL op EURO 6.862,- (zie bijlage).
XS4ALL Internet B.V. (“XS4ALL”) is gehouden om aan de Stichtingen jaarlijks een bedrag te betalen in overeenstemming met u- bekend- Exhibit 6.2 van de overnameovereenkomst van XS4ALL en het bijbehorende uitvoeringsbesluit van 6 juli 2004. Ik vraag u dat te respecteren. (...)”.
Vervolgens heeft [naam 3] bij e-mail van 20 februari 2017 als volgt gereageerd:
“(...) Wij delen overigens jullie mening dat wij met elkaar in gesprek moeten over de rol van XS4ALL Internet B.V. in het financieren van de Stichtingen, doch koppelen dat graag aan het herijken van, en/of het aangaan van nieuwe afspraken over de donaties en de samenwerking tussen XS4All Internet B.V. en de Stichtingen. Dat was een jaar geleden van onze kant het startpunt van onze uitnodiging aan jullie. (...)”.
3 Het geschil
De Stichtingen vorderen bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad:
I. een verklaring voor recht dat tussen XS4ALL Internet en de Stichtingen duurovereenkomsten tot stand zijn gekomen die naar hun aard en bedoeling van partijen niet-opzegbaar zijn, inhoudende de verplichting van XS4ALL Internet de Stichtingen tot in lengte van dagen jaarlijks, bij winstgevendheid van XS4ALL Internet die normaal is in de internetbranche, dat wil zeggen EBIT is gelijk aan of meer dan 10% van de omzet, bijdragen te schenken begroot conform de in 2007 aangepaste verdeelsleutel van het bestuursbesluit van 6 juli 2004;
II. veroordeling van XS4ALL Internet tot betaling aan Stichting Internet4ALL van € 65.048,00 zijnde de jaarbijdrage 2016, te vermeerderen met de wettelijke handelsrente vanaf 1 april subsidiair 23 mei 2017 meer subsidiair vanaf de dag van betekening van deze dagvaarding tot de dag der algehele voldoening;
III. veroordeling van XS4ALL Internet tot betaling aan Stichting XS4ALL van € 6.862,00 zijnde de jaarbijdrage 2016, te vermeerderen met de wettelijke handelsrente vanaf 1 april subsidiair 23 mei 2017 meer subsidiair vanaf de dag van betekening van deze dagvaarding tot de dag der algehele voldoening;
IV. veroordeling van XS4ALL Internet in de proceskosten.
De Stichtingen leggen aan hun vorderingen – kort gezegd – het volgende ten grondslag. Zij stellen zich op het standpunt dat tussen partijen duurovereenkomsten tot stand zijn gekomen, die blijkens de bedoeling van partijen niet-opzegbaar zijn en op grond waarvan XS4ALL Internet verplicht is de Stichtingen tot in lengte van dagen te financieren. Omdat XS4ALL Internet de jaarbijdragen over 2016 niet heeft betaald vorderen de Stichtingen betaling van deze bedragen.
XS4ALL Internet voert verweer. Zij voert – kort gezegd – aan dat er op XS4ALL Internet geen afdwingbare verplichting rust tot het betalen van geldbedragen aan de Stichtingen. Het gaat hier om vrijblijvende donaties. Indien er al sprake zou zijn van duurovereenkomsten, dan zijn het opzegbare duurovereenkomsten. Als het niet-opzegbare duurovereenkomsten betreffen, dan beroept XS4ALL Internet zich op artikel 6:248 BW en artikel 6:258 BW.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.