Rechtbank Amsterdam, 25-09-2019, ECLI:NL:RBAMS:2019:8329, AWB - 18 _ 7146

1.1.

Eiser heeft vanaf 2011 tot en met 15 juni 2018 als advocaat ingeschreven gestaan op het tableau van de Nederlandse Orde van Advocaten (hierna: NOvA). Laatstelijk heeft hij praktijk gevoerd in [plaatsnaam] . Na een klachtenprocedure heeft de Raad van Discipline in Utrecht hem op 17 januari 2017 de tuchtrechtelijke maatregel opgelegd van een onvoorwaardelijke schorsing in de uitoefening van de praktijk voor de duur van vier maanden. Bij uitspraak van 9 juli 2017 heeft het Hof van Discipline deze uitspraak bekrachtigd.

1.2.

Eiser heeft vervolgens met ingang van 10 augustus 2017 zijn praktijk voor de duur van vier maanden stilgelegd. Hij stelt de schorsing inmiddels ter beoordeling te hebben voorgelegd aan het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Op 1 juni 2018 is hij op eigen verzoek geschrapt van het tableau.

1.3.

Verweerder heeft de schorsing van eiser onder meer openbaar gemaakt op de zogeheten ‘Lijst van geschorste en geschrapte advocaten’ (hierna: de lijst). Hierop staat de schorsing van eiser als volgt vermeld:

1.4.

Op 4 maart 2018 heeft eiser Google gevraagd om verwijdering van de lijst uit de hem of zijn advocatenpraktijk betreffende zoekresultaten, althans verwijdering van de zoekresultaten die de internetgebruiker verwijzen naar deze lijst als bronpagina (hierna: het ontkoppelingsverzoek). Google heeft hierop - kort gezegd - geantwoord dat eiser zijn ontkoppelingsverzoek rechtstreeks moet zenden naar de webmaster van de betreffende website. De webmaster kan de betreffende content verwijderen van internet en voorkomen dat deze wordt weergegeven in zoekmachines.

1.5.

Vervolgens heeft eiser op 3 april 2018 een e-mail met een ontkoppelingsverzoek gestuurd aan de [naam] de [naam] .

2.1.

Bij het primaire besluit heeft verweerder het ontkoppelingsverzoek van eiser afgewezen.

2.2.

Eiser heeft daartegen bezwaar gemaakt en heeft voorts een verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening ingediend. Bij uitspraak van de voorzieningenrechter van deze rechtbank van 31 juli 2018 heeft de voorzieningenrechter het verzoek om een voorlopige voorziening afgewezen.

2.3.

Vervolgens heeft verweerder bij het bestreden besluit het bezwaar van eiser ongegrond verklaard. In beroep heeft eiser het standpunt van verweerder gemotiveerd bestreden.

2.4.

De standpunten van partijen zullen, voor zover voor de beoordeling door de rechtbank relevant, in het onderstaande worden besproken.

3.1.

De secretaris van de algemene raad maakt op grond van het bepaalde in artikel 8b van de Advocatenwet schriftelijk een lijst openbaar van gegevens over advocaten ten aanzien van wie een beslissing is genomen tot het onvoorwaardelijk opleggen van een maatregel als bedoeld in artikel 48, tweede lid, onder d of e, van die wet. Dit betreft respectievelijk de maatregel tot schorsing in de uitoefening van de praktijk (voor de duur van vier maanden in het geval van eiser) en de maatregel tot de schrapping van het tableau.

3.2.

Bij haar beoordeling gaat de rechtbank verder uit van het juridisch kader zoals opgenomen in de achter deze uitspraak gehechte bijlage.

4.1.

De rechtbank begrijpt op grond van de gedingstukken en het verhandelde ter zitting dat eiser met zijn verzoek aan verweerder beoogt te voorkomen dat, wanneer zijn personalia worden ingevoerd in zoekmachines op het internet, zoals Google, voornoemde lijst met zijn naam en informatie over zijn schorsing verschijnt als treffer, dan wel de internetgebruiker wordt verwezen naar deze lijst als bronpagina.

4.2.

De rechtbank is van oordeel dat het verzoek om ontkoppeling een verzoek tot het verrichten van een feitelijke handeling door verweerder inhoudt en niet het verzoek om een besluit te nemen. Het verzoek van eiser valt daarom in zoverre niet aan te merken als een aanvraag in de zin van artikel 1:3, derde lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Dat betekent dat de weigering van verweerder om dat ontkoppelingsverzoek in te willigen naar nationaal recht bezien niet kan worden aangemerkt als een besluit in de zin van artikel 1:3, eerste lid, van de Awb, zoals verweerder in het verweerschrift terecht heeft gesteld.

5.1.

Eiser voert aan dat de weigering om zijn ontkoppelingsverzoek in te willigen een onrechtmatige verwerking van hem betreffende persoonsgegevens inhoudt. De rechtbank begrijpt dat eiser hiermee een beroep doet op artikel 17, eerste lid en onder d, van de AVG.

5.2.

5.3.

Gelet op het bepaalde in artikel 34 van de Uitvoeringswet is dan ook de weigering door verweerder om toepassing te geven aan artikel 17, eerste lid en onder d, van de AVG een besluit in de zin van de Awb.

6.1.

Eiser voert aan dat hij geen advocaat meer is, zodat (voortduring van) de koppeling van zijn naam via zoekmachines op het internet aan publicatie van de lijst waarop zijn schorsing in het verleden staat vermeld thans geen redelijk doel meer dient.

6.2.

Verweerder heeft zich op het standpunt gesteld dat een beroep op artikel 17, eerste en tweede lid, van de AVG eiser niet kan baten, nu de weigeringsgrond van het derde lid en onder b, van dat artikel van toepassing is. Op grond van die bepaling zijn de leden 1 en 2 niet van toepassing voor zover verwerking nodig is voor het nakomen van een in het nationale recht neergelegde wettelijke verwerkingsverplichting die op de verwerkingsverantwoordelijke rust. Die verplichting voor verweerder is neergelegd in artikel 8b van de Advocatenwet. Verweerder heeft in dit verband gewezen op overweging 65 van de preambule van de AVG. De rechtbank stelt vast dat daarin onder meer staat dat het langer bewaren van persoonsgegevens rechtmatig is wanneer dat noodzakelijk is voor de uitoefening van het recht op vrijheid van meningsuiting en van informatie, voor de nakoming van een wettelijke verplichting, voor de uitvoering van een taak in het algemeen belang of in het kader van de uitoefening van het openbaar gezag dat aan de verwerkingsverantwoordelijke is verleend, om redenen van algemeen belang op het vlak van volksgezondheid, met het oog op archivering in het algemeen belang, wetenschappelijk of historisch onderzoek of statistische doeleinden of voor de vaststelling, uitoefening of onderbouwing van een rechtsvordering.

6.3.

De rechtbank volgt eiser niet in zijn standpunt dat (voortduring van) de koppeling van zijn naam via zoekmachines op het internet aan publicatie van de lijst waarop zijn schorsing in het verleden staat vermeld, thans geen redelijk doel meer dient. Daarbij is het volgende van belang. Blijkens de nota van wijziging bij de Advocatenwet gaat het, thans in artikel 8a van de Advocatenwet geregelde, systeem uit van de situatie dat bijvoorbeeld rechtzoekenden informatie opvragen over advocaten waarmee zij in zee willen gaan, maar laat dat onverlet dat daarnaast een actievere vorm van openbaarmaking (van de lijst, toevoeging rechtbank) wenselijk is. Van een rechtzoekende die al gebruik maakt van de diensten van een advocaat kan niet verwacht worden dat hij periodiek informatie opvraagt om te zien of tegen betrokkene ondertussen maatregelen zijn opgelegd en of deze nog bevoegd is om als advocaat op te treden. Om die reden is het wenselijk dat de NOvA actief gegevens openbaar maakt omtrent advocaten aan wie onherroepelijk een schorsing is opgelegd of die van het tableau geschrapt zijn. Voor het vertrouwen is vereist dat het publiek middels openbaarheid van relevante gegevens kan zien op welke wijze wordt gewaakt over de kwaliteit en integriteit van de advocatuur. Met actieve openbaarmaking wordt aan de samenleving als geheel en aan beroepsgenoten in het bijzonder een krachtig signaal gegeven dat naleving van (beroeps)normen actief wordt gehandhaafd. Het verschaft transparantie in de werking van het tuchtrecht, waarmee het maatschappelijk vertrouwen in de advocatuur is gediend. Ingevolge artikel 8b van de Advocatenwet is sprake van een eenmalige handeling door de publicatie van de lijst waaraan geen termijnen zijn verbonden. De wetgever heeft daarbij een algemene afweging gemaakt tussen de doeleinden van de lijst en de mogelijk disproportionele gevolgen voor (voormalig) advocaten. Dat de wetgever voormalige advocaten in de overwegingen heeft betrokken, blijkt onder meer uit de memorie van toelichting (kamerstukken II 2010/2011, 32382, nr. 8, p 10) waar het volgende is opgemerkt:

6.4.

Dat eiser niet meer als advocaat werkzaam is, laat de hiervoor genoemde (algemene) doelen die de wetgever met publicatie van de lijst beoogt na te streven onverlet. Uit het vorenstaande blijkt dat naast bescherming van cliënten die al een advocaat hebben, de preventieve werking van actieve openbaarmaking van belang is in het kader van een goede rechtsbedeling in het algemeen. Met actieve openbaarmaking wordt aan de samenleving als geheel en aan beroepsgenoten in het bijzonder een krachtig signaal gegeven dat naleving van (beroeps)normen actief wordt gehandhaafd. Met verweerder is de rechtbank van oordeel dat als het verzoek van eiser zou worden ingewilligd er niet langer sprake is van openbaarheid van relevante gegevens en dat het publiek dan alleen via de website [naam website] de anonieme uitspraken zou kunnen lezen en de lijst kan raadplegen op de bronpagina van verweerder. De rechtbank volgt verweerder in het standpunt dat het onwaarschijnlijk is dat het publiek de lijst op de bronpagina van verweerder zal raadplegen, terwijl het publiek eiser door het inwilligen van het ontkoppelingsverzoek niet langer op het tableau zou kunnen vinden en dat, nu de lijst op de bronpagina slechts zeer beperkt wordt geraadpleegd, het publiek niet zou worden bereikt als de lijst niet meer vindbaar zou zijn via (zoekmachines zoals) Google.

6.5.

Conclusie van het voorgaande is dat verweerder terecht, mede in aanmerking genomen het beperkte tijdsverloop sinds de bekrachtiging van zijn schorsing van 9 juli 2017 en het feit dat de publicatietermijn op grond van artikel 8a, derde lid, van de Advocatenwet is verkort en eindigt op 11 juli 2022, te weten 5 jaar na het onherroepelijk worden van de uitspraak, thans heeft geweigerd het ontkoppelingsverzoek van eiser op grond van artikel 17 van de AVG in te willigen. Het beroep op deze grond slaagt niet.

7. Voor zover eiser een beroep doet op artikel 18 van de AVG, overweegt de rechtbank dat niet in concreto door hem is onderbouwd waarom zijn verzoek op een van de in die bepaling genoemde elementen ingewilligd zou kunnen worden. Reeds hierom kan eiser geen geslaagd beroep doen op dat artikel.

8. Voor zover eiser een beroep doet op grond van artikel 21 van de AVG om bezwaar te maken tegen verwerking van zijn persoonsgegevens vanwege met zijn specifieke situatie verband houdende redenen en van mening is dat zijn persoonlijk belang zwaarder weegt dan het belang van de NOvA om de lijst en de koppeling te handhaven, overweegt de rechtbank als volgt. Eiser heeft op geen enkele manier met stukken onderbouwd dat hij door de lijst en de handhaving van de koppeling daadwerkelijk wordt belemmerd in zijn mogelijkheden om onbezwaard te solliciteren. De rechtbank sluit zich daarom aan bij de mening van de NOvA dat het maatschappelijk belang bij publicatie van de lijst en de vindbaarheid / koppeling van de lijst op Google zwaarder weegt dan het niet aannemelijk gemaakte belang van eiser om onbezwaard te solliciteren. Het beroep op deze grond slaagt niet.

9.1

Het beroep is daarom ongegrond.

9.2

Eiser heeft de rechtbank verzocht om verweerder te veroordelen tot vergoeding van door hem geleden schade. Uit artikel 8:88, eerste lid, aanhef en onder a, van de Awb volgt dat daarvoor sprake moet zijn van een onrechtmatig besluit. Uit hetgeen hiervoor is geoordeeld, volgt dat daar geen sprake van is. Nu ook geen sprake is van één van de situaties als bedoeld in artikel 8:88, eerste lid, onder b, c en d, van de Awb die tot toekenning van schadevergoeding kunnen leiden, zal de rechtbank het verzoek om schadevergoeding afwijzen.

9.3

Voor een proceskostenveroordeling bestaat geen aanleiding.