Rechtbank Amsterdam, 01-12-2020, ECLI:NL:RBAMS:2020:6245, C/13/691716 / KG ZA 20-957

CIS vordert het volgende: I. primair ING op straffe van dwangsommen te gebieden de dienstverlening aan CIS onder dezelfde voorwaarden als golden tot 1 oktober 2020 voor onbepaalde tijd voort te zetten; II. subsidiair ING op straffe van dwangsommen te gebieden de dienstverlening aan CIS onder dezelfde voorwaarden als golden tot 1 oktober 2020 voort te zetten totdat CIS een nieuwe bankrekening heeft geopend bij een respectabele bank in de SEPA-zone; III. meer subsidiair ING op straffe van dwangsommen te gebieden de dienstverlening aan CIS onder dezelfde voorwaarden als golden tot 1 oktober 2020 tot 1 oktober 2022 voort te zetten; IV. met veroordeling van ING in de kosten van dit geding en in de nakosten, te vermeerderen met de wettelijke rente.

CIS stelt hiertoe – samengevat weergegeven – dat zij ondanks de toezegging van ING de rekeningen tot 1 juni 2021, tot 1 juli 2021 of tot 1 oktober 2021 geopend te houden een spoedeisend belang heeft bij toewijzing van haar vorderingen. In geen geval kan CIS voor een van deze data een vonnis in de bodemprocedure verkrijgen. Het hebben van een bankrekening is voor CIS, net als voor elke onderneming, van levensbelang. Weliswaar volgt uit de artikelen 7.3 van de Voorwaarden Zakelijke Rekening en 35 van de Algemene Bankvoorwaarden dat ING de relatie met inachtneming van een termijn kan beëindigen, maar daarbij dient ING haar zorgplicht (opgenomen in artikel 2 van de Algemene Bankvoorwaarden) in acht te nemen. Het beëindigen van een bancaire relatie kan daarnaast naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zijn als bedoeld in artikel 6:248 lid 2 BW. Op grond van een aantal in de dagvaarding opgesomde omstandigheden is CIS van mening dat ING, die een essentiële rol vervult in het financiële systeem, in dit geval de relatie niet mag beëindigen. CIS heeft een brandschone reputatie, komt al haar (wettelijke) verplichtingen na en ontplooit enkel legale activiteiten. Na onderzoek in 2011 en in 2017 is CIS door ING als klant geaccepteerd. ING heeft thans geen specifieke omstandigheden aangevoerd die betrekking hebben op CIS. De opzegging door ING is enkel gebaseerd op een algemene beleidswijziging om geen zaken meer te willen doen met trustkantoren. Er is geen individuele risicoanalyse met betrekking tot CIS gemaakt. CIS heeft inmiddels tal van andere banken gepolst of zij daar een rekening kan openen, maar kreeg steeds nul op het rekest. De bewijzen hiervan heeft zij in het geding gebracht. Ook is van belang dat CIS herhaaldelijk heeft toegezegd redelijke additionele kosten die ING mogelijk maakt te dragen.

ING heeft – samengevat weergegeven – het verweer gevoerd dat haar zorgplicht niet inhoudt dat zij een (eeuwigdurende) contracteerplicht heeft, afstand van haar opzeggingsbevoegdheid zou moeten doen, of dat zij zich niet zou mogen aanpassen aan veranderende normen, risico’s en visies in de maatschappij, bijvoorbeeld ten aanzien van het voorkomen van witwassen. CIS heeft zich daarentegen niet zorgvuldig opgesteld, door niet adequaat te reageren op de brieven van ING van 12 december 2019 en 10 april 2020 (zie 2.4 en 2.5) en door geen serieuze pogingen te doen om elders een nieuwe bankrekening te openen. Nederland kent immers tientallen banken en ruim 600 buitenlandse banken hebben zich bij DNB geregistreerd en zijn actief in Nederland. Binnen de zeer ruime termijn die ING bij de opzegging in acht heeft genomen (van 12 december 2019 tot 1 oktober 2021) moet het CIS dus lukken een andere bank te vinden, zodat zij geen spoedeisend belang heeft bij toewijzing van haar vorderingen in dit kort geding. ING heeft de relatie met CIS niet zomaar opgezegd. Zij is daartoe genoodzaakt door de steeds strenger wordende wetgeving en hoge maatschappelijke verwachtingen ten aanzien van het tegengaan van witwassen en belastingontduiking en het verhullen van eigendomsstructuren. De trustsector kent in dit verband grote integriteitsrisico’s. Deze sector is in het verleden aan minder strenge customer due diligence onderzoeken onderworpen dan thans gewenst. Om tot opzegging van de bankrelatie te mogen overgaan, is niet vereist dat zich bij CIS daadwerkelijke onregelmatigheden hebben voorgedaan. De risico’s die ING loopt, staan bovendien in geen enkele verhouding tot de tarieven die zij ontvangt voor het aanhouden van een betaalrekening.

Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.