Rechtbank Amsterdam, 22-11-2021, ECLI:NL:RBAMS:2021:7704, C/13/707838 / KG ZA 21-801

[eiser 5] en [eiser 6] in Den Bosch en [eiser 8] en [eiser 7] in Tilburg (hierna gezamenlijk de coffeeshops) exploiteren ieder een coffeeshop en vormen gezamenlijk coffeeshopketen [naam keten] . [eiser 1] B.V. is de topholding van het [eisers] concern waarvan eiseressen 1 tot en met 9 deel uitmaken. [eiser 3] en [eiser 2] zijn tussenholdings. [eiser 9] is de beheers- en administratievennootschap van het concern. [eiser sub 10] is 99% aandeelhouder en tevens enig bestuurder van [eisers] B.V. Dat maakt hem ook de uiteindelijk belanghebbende (UBO) van het [eisers] concern, dat 93 werknemers in loondienst heeft. [eisers] bankieren bij ING. Op de bankrelaties tussen partijen zijn, voor zover van belang, de Algemene Bankvoorwaarden van ING van toepassing.

[naam 4] ( [naam 4] ) heeft in 1990 coffeeshopketen [naam keten] opgericht, destijds nog bestaande uit [eiser 5] , [eiser 8] en [eiser 7] . Sinds 2006 maakt ook [eiser 6] deel uit van [naam keten] . [naam 4] was indirect aandeelhouder van de in Luxemburg gevestigde vennootschap WVB S.A., die op haar beurt indirect de aandelen hield van de coffeeshops. In 2011 heeft [eiser sub 10] , via zijn in Luxemburg gevestigde vennootschap Origin S.A., aandelen in WVB S.A. gekocht van [naam 4] voor een bedrag van € 6.485.000,00.

[naam 4] heeft destijds een optierecht bedongen waarmee hij voor € 1,00 de helft van de aandelen in WVB S.A. kan terugkopen.

In 2011 is het Openbaar Ministerie (OM) een strafrechtelijk onderzoek gestart naar [naam keten] .

Op 16 november 2012 is [eiser 1] B.V. opgericht, waarvan [eiser sub 10] enig bestuurder is. [eiser 1] B.V. heeft de aandelen in [eiser 3] en [eiser 2] van WVB S.A. verworven.

Bij aktes van 23 november 2012 is door [eiser 1] B.V. ten gunste van WVB S.A. een pandrecht gevestigd op de aandelen van [eiser 3] en [eiser 2] . In de aktes is opgenomen dat het stemrecht op de aandelen toekomt aan [eisers] B.V.

In 2013 is WVB S.A. opgegaan in Origin S.A. en is de naam van Origin S.A. gewijzigd in WVB S.A.

In november 2015 is [naam 4] door een Thaise rechtbank veroordeeld voor witwassen in Thailand.

In het onderzoek naar [naam keten] heeft het OM in maart en april 2016 meerdere verdachten aangehouden, onder wie [eiser sub 10] en een broer van [naam 4] . Zij worden ervan verdacht op grote schaal inkomsten uit de vier coffeeshops buiten de officiële boekhouding te hebben gehouden, privé-inkomsten uit de coffeeshops te hebben verzwegen voor de belastingdienst en geld via schijnconstructies in Nederland en in het buitenland te hebben witgewassen. In 2017 heeft het OM onder meer [eiser sub 10] , [naam 4] en zijn broer hiervoor gedagvaard.

In bijlage 1 van Beleidsregel inzake gedogen van coffeeshops en de bestuurlijke handhaving 13b Opiumwet ’s-Hertogenbosch 2018 worden onder meer [eiser 6] en [eiser 5] vermeld als in Den Bosch gevestigde coffeeshops.

In december 2019 hebben [eiser 1] B.V., [eiser sub 10] en [naam 4] een overeenkomst gesloten op grond waarvan [naam 4] tegen betaling van € 6,5 miljoen afstand heeft gedaan van het onder 2.3 genoemde optierecht. In de daartoe opgestelde overeenkomst staat dat partijen over de betaling op een later moment nadere afspraken zullen maken.

Bij overeenkomst(en) van 30 september 2020 heeft [eiser 3] € 2.845.336,00 en [eiser 2] € 2.728.988,00 geleend aan [naam 4] .

Bij brieven van 3 november, 7 december en 23 december 2020 heeft ING aan [eisers] vragen gesteld over de vergunningen van de coffeeshops, de AHOJG-criteria – door de procureurs-generaal opgestelde uitvoeringsregels onder welk regime een coffeeshop valt, de uitgevoerde transacties, de boekhouding, de aandeelhoudersstructuur en de berichtgeving vanuit openbare bronnen over [naam keten] . Bij brieven van 3 en 11 december 2020 en 29 januari 2021 heeft [eisers] de vragen van ING beantwoord.

Bij akte van cessie van 17 december 2020 hebben [eiser 3] en [eiser 2] hun geldvorderingen op [naam 4] van in totaal € 5.574.324,00 uit hoofde van de onder 2.12. genoemde overeenkomsten overgedragen aan [eiser 1] B.V.

Bij overeenkomst van 17 december 2020 hebben [eiser 1] B.V. en [naam 4] hun vorderingen op elkaar – [eiser 1] B.V. € 5.574.324,00 uit hoofde van de akte van cessie en [naam 4] € 6.658.437,00 inclusief rente uit hoofde van de afstand van zijn optierecht – verrekend, waarna nog een vordering resteerde van [naam 4] op [eisers] B.V. van € 1.084.113,00.

In opdracht van [eisers] heeft D.B.C. Contzé RA van Contzé & Partners (forensisch) onderzoek gedaan naar de administratie van de coffeeshops over de periode 2008 tot en met 2014. Volgens Contzé zijn in de administratie van de coffeeshops geen aanwijzingen aangetroffen dat de verantwoorde inkoopprijzen zouden zijn opgehoogd en heeft Contzé geoordeeld dat dit gezien de minutieus vastgelegde goederenbeweging en het feit dat de betaalde inkoopprijzen onlosmakelijk zijn gekoppeld aan de vastgestelde omzet volgens de kasregisters ook zeer onwaarschijnlijk is. In een brief van 29 december 2020 schrijft Contzé dat er geen aanleiding is te veronderstellen dat de over de periode 2008 tot en met 2014 getrokken conclusies niet eveneens van toepassing zouden zijn op de periode tot en met 2019.

-

De oud-eigenaar van de vier coffeeshops, (...), de heer [naam 4] , wordt verdacht van grootschalig witwassen en belastingfraude in de periode van 2002-2014. Uit openbare berichtgeving van onder andere het Openbaar Ministerie blijkt dat de coffeeshops hierbij een belangrijke rol zouden hebben gespeeld. Ook leiden wij uit deze berichtgeving af dat het Openbaar Ministerie vermoedt dat de inkoopprijzen van de cannabishandel tussen 2002 en 2014 zijn gemanipuleerd. De huidige eigenaar van de voorgenoemde coffeeshops, de heer [eiser sub 10] is tevens verdachte in het strafrechtelijke onderzoek, zo blijkt uit openbare berichtgeving van onder andere het Brabants Dagblad, d.d. 04-07-17. Omdat er geen overtuigende informatie of documentatie is verstrekt om deze verdenkingen te ontkrachten, zijn de risico’s die deze verdenkingen voor ING met zich meebrengen onvoldoende weggenomen.

-

WVB S.A. houdt het pandrecht op de aandelen van [eiser 3] BV en [eiser 2] BV. Alle aandelen van WVB S.A. luiden aan toonder, waardoor de economisch belanghebbenden niet volledig te verifiëren zijn. Gelet op de geconstateerde risico’s, leidt dit tot een voor ING onacceptabel risico.

-

[eiser 6] B.V. en [eiser 5] B.V. beschikken niet over een geldige exploitatievergunning, terwijl coffeeshops in de gemeente ’s-Hertogenbosch hier volgens de Beleidsregels inzake gedogen van coffeeshops en de bestuurlijke handhaving 13b Opiumwet ’s-Hertogenbosch 2018 wel over dienen te beschikken. Ook dit leidt tot een voor ING onacceptabel risico.”

Bij brief van 30 april 2021 van hun advocaat hebben [eisers] bezwaar gemaakt tegen de beëindiging van de bankrelaties. Bij brief van 26 mei 2021 heeft ING dit bezwaar afgewezen.

Bij brief van 2 juli 2021 van hun advocaat hebben [eisers] opnieuw bezwaar gemaakt tegen de beëindiging van de bankrelaties. Bij brief van 31 augustus 2021 heeft ING [eisers] bericht dat zij de opzegging van de bankrelaties niet herziet en dat het gebruik van de bankrekeningen per 30 november 2021 zal worden beëindigd.

Nadat ING de bankrelatie met [eisers] had opgezegd, hebben [eisers] Acces to Capital B.V. ingeschakeld voor het vinden van een nieuwe bank. Acces to Capital heeft daartoe aanvragen ingediend bij ABN AMRO Bank, Rabobank, SNS Bank en iBanFirst. Deze banken hebben de aanvraag van [eisers] afgewezen.