Rechtbank Amsterdam, 28-04-2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:2307, C/13/716771 / KG ZA 22-357 HH/MV
Rechtbank Amsterdam, 28-04-2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:2307, C/13/716771 / KG ZA 22-357 HH/MV
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Amsterdam
- Datum uitspraak
- 28 april 2022
- Datum publicatie
- 28 april 2022
- ECLI
- ECLI:NL:RBAMS:2022:2307
- Zaaknummer
- C/13/716771 / KG ZA 22-357 HH/MV
Inhoudsindicatie
Notaris heeft op terechte gronden geweigerd medewerking te verlenen aan een transactie die tot doel heeft de banden tussen een scheepswerf en haar Russische UBO (ultimate beneficial owner) te verbreken. De UBO staat niet op de EU sanctielijst, maar wel op de Britse- en Australische lijst en de reële mogelijkheid bestaat dat hij binnenkort op de EU sanctielijst wordt gezet. In een kort geding dat gaat over de zogenoemde “ministerieplicht” van een notaris is geen ruimte voor een nadere belangenafweging. In dit geval betekent dit dat het belang dat de scheepswerf werkgelegenheid biedt aan 1.000 medewerkers – en die werkgelegenheid mogelijk teniet gaat als de transactie niet doorgaat – niet kan worden meegewogen.
Uitspraak
vonnis
Afdeling privaatrecht, voorzieningenrechter civiel
zaaknummer / rolnummer: C/13/716771 / KG ZA 22-357 HH/MV
Vonnis in kort geding van 28 april 2022
in de zaak van
de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
[eiseres],
gevestigd te [vestigingsplaats],
eiseres bij conceptdagvaarding,
advocaat mr. J.O. de Wilde te 's-Hertogenbosch,
tegen
[gedaagde]
gevestigd en kantoorhoudende te Amsterdam,
gedaagde, vrijwillig verschenen,
advocaat mr. G.J. Wilts te Amsterdam.
1 De procedure
Tijdens de mondelinge behandeling van dit kort geding op 26 april 2022 heeft eiseres de dagvaarding toegelicht. Gedaagde, hierna ook te noemen de notaris, heeft zich gerefereerd aan het oordeel van de voorzieningenrechter. Eiseres heeft producties in het geding gebracht. De notaris heeft een pleitnota in het geding gebracht. Bij de mondelinge behandeling waren – voor zover van belang – aanwezig:
aan de zijde van eiseres: statutair bestuurders [...] en [...] en juridisch adviseur [...] met mr. De Wilde en zijn kantoorgenoot mr. R. Herculeijns. De notaris was aanwezig met mr. Wilts.
Na verder debat is vonnis bepaald op 28 april 2022.
2 De feiten
Eiseres is aandeelhouder in het kapitaal van [dochtervennootschap 1] en [dochtervennootschap 2]. Deze vennootschappen exploiteren een scheepswerf, gespecialiseerd in het ontwerpen en bouwen van luxe jachten.
De aandelen van eiseres worden gehouden door de Cypriotische vennootschap [moedervennootschap]. De ultimate beneficial owners (de UBO’s) van deze laatste vennootschap zijn [persoon 1], zijn echtgenote [persoon 2] en zijn zoon [persoon 3]. Zij hebben de Russische nationaliteit.
Op 7 april 2022 heeft de Australische overheid, naar aanleiding van de oorlog in Oekraïne, [persoon 1] op de Australische sanctielijst geplaatst. Op 13 april 2022 heeft de Britse overheid bekendgemaakt dat, in overleg met de EU, [persoon 1] op de Britse sanctielijst is geplaatst.
Tot 21 april 2022 was [persoon 1] aandeelhouder en bestuurder van Lukoil.
Eiseres is voornemens om alle door haar gehouden aandelen in [dochtervennootschap 1] en [dochtervennootschap 2] te verkopen en leveren aan een nog op te richten stichting (“Stichting Continuïteit [...]”). De door de stichting te betalen koopprijs zal niet worden voldaan op de leveringsdatum, maar worden omgezet in een lening.
In het kader van de voorgenomen transactie heeft eiseres de notaris verzocht haar medewerking te verlenen aan het opstellen en passeren van diverse notariële aktes. Bij brief van 22 april 2022 heeft de advocaat van eiseres de notaris – kort gezegd – gesommeerd om ministerie te verlenen en schriftelijk te bevestigen dat zij onvoorwaardelijk bereid is haar medewerking te verlenen.
Bij brief van 22 april 2022 heeft de notaris als volgt geantwoord: Zoals reeds eerder telefonisch en per e-mail toegelicht, informeer ik u hierbij dat ik op grond van het bepaalde in artikel 21 lid 2 van de Wet op het notarisambt mijn dienst weiger. Deze weigering houdt verband met hetgeen ook in uw brief is aangehaald, te weten dat ik geen medewerking kan verlenen aan transacties die potentieel bijdragen aan het ontwijken van maatregelen en sancties, die door (Europese) sanctielijsten beogen te worden nageleefd.
3 Het geschil
Eiseres vordert de notaris op grond van haar ministerieplicht te bevelen met onmiddellijke ingang haar medewerking te verlenen aan de voorgenomen transacties, en alle noodzakelijke handelingen hiertoe te verrichten.
Eiseres stelt hiertoe – samengevat weergegeven – dat [persoon 1] op dit moment reeds een risico vormt voor de continuïteit van de scheepswerf omdat hij op de Australische en Britse sanctielijst staat. Gevolg hiervan is onder meer dat de scheepswerf van eiseres mogelijk niet langer wordt toegelaten op grote jachtshows, dat leveranciers uit bijvoorbeeld Groot-Brittannië hun leveringen hebben stopgezet en dat bepaalde klanten geen termijnbetalingen meer mogen doen. Weliswaar staat [persoon 1] op dit moment niet op de sanctielijst van de EU, maar eiseres heeft begrepen dat op 28 of 29 april 2022 nieuwe Europese sancties worden uitgevaardigd, die zich met name zullen richten op de olie- en gasindustrie. Er bestaat dus een reële mogelijkheid dat [persoon 1] op die nieuwe sanctielijst komt te staan. Een faillissement van de scheepswerf lijkt dan onvermijdelijk, waardoor de werkgelegenheid van ongeveer 1.000 medewerkers (500 in vaste dienst, 500 ingezet op basis van een overeenkomst van opdracht dan wel via een uitzendbureau) in gevaar komt en waarvan ook toeleveranciers de dupe worden. Eiseres heeft om die reden een groot en spoedeisend belang om zo snel als mogelijk haar banden te verbreken met haar Russische UBO’s. Hiervoor is vereist dat de notaris haar medewerking verleent aan uitvoering van de voorgenomen transactie. De transactie is op dit moment niet verboden. Met die transactie worden mogelijke sancties evenmin omzeild of ontdoken. Op grond van de te sluiten leningsovereenkomst blijft de stichting de koopprijs voor de aandelen schuldig. Indien de UBO’s op de EU-sanctielijst worden geplaatst, zal hun vordering op de stichting worden bevroren. Het betreft overigens een vordering op een ‘lege’ stichting en eiseres zal er niet aan mee werken dat de lening op enigerlei wijze versneld zal worden afgelost. Tot slot acht eiseres van belang te vermelden dat [persoon 1] zich blijkens een nieuwsbericht op de website van CNN expliciet heeft uitgesproken tegen de oorlog in Oekraïne. Om die reden is hij Rusland ontvlucht.
De notaris heeft – samengevat weergegeven – aangevoerd dat zij niet onwelwillend staat tegenover het verlenen van haar ministerie, maar dat het haar niet zonder meer vrijstaat om dat te doen. De notaris is er voor beducht medewerking te verlenen aan transacties die potentieel bijdragen aan het ontwijken van maatregelen en sancties die door de EU-sanctielijsten beogen te worden nageleefd. In dit geval bestaat de reële mogelijkheid dat een of meerdere UBO’s van eiseres op EU-sanctielijsten komen te staan. [persoon 1] behoort of behoorde tot de inner circle van de Russische president Poetin. Mede gezien de aanwijzingen hierover van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) dient de notaris dan ook grote terughoudendheid en zorgvuldigheid te betrachten. De notaris heeft deze casus om die reden ook besproken met collega’s van andere kantoren. Daarbij was de breed gedragen opvatting dat notarissen in kwesties als deze niet zonder meer hun ministerie mogen verlenen.