Rechtbank Amsterdam, 18-05-2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:2637, C/13/691359 / HA ZA 20-1043
Rechtbank Amsterdam, 18-05-2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:2637, C/13/691359 / HA ZA 20-1043
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Amsterdam
- Datum uitspraak
- 18 mei 2022
- Datum publicatie
- 18 mei 2022
- ECLI
- ECLI:NL:RBAMS:2022:2637
- Zaaknummer
- C/13/691359 / HA ZA 20-1043
Inhoudsindicatie
Aansprakelijkheid internetplatform voor ‘neptweets’ met portret en/of naam bekend persoon?
Uitspraak
vonnis
Afdeling privaatrecht
Vonnis van 18 mei 2022
in de zaak met zaaknummer / rolnummer: C/13/691359 / HA ZA 20-1043 van
[eiser] ,
wonende te [woonplaats] ,
eiser,
advocaat mr. M.Ch. Kaaks te Amsterdam,
tegen
1. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
TWITTER NETHERLANDS B.V.,
gevestigd te Amsterdam,
2. de vennootschap naar buitenlands recht
TWITTER INC,
gevestigd te San Francisco (Verenigde Staten van Amerika),
gedaagden,
advocaat mr. J.P. van den Brink te Amsterdam,
en in de zaak met zaaknummer / rolnummer C/13/698487 / HA ZA 21-236 van
[eiser] ,
wonende te [woonplaats] ,
eiser,
advocaat mr. M.Ch. Kaaks te Amsterdam,
tegen
de vennootschap naar buitenlands recht
TWITTER INTERNATIONAL COMPANY ULC,
gevestigd te Dublin (Ierland),
gedaagde,
advocaat mr. J.P. van den Brink te Amsterdam.
1 De procedures
Het verloop van de procedures blijkt uit:
in de zaak met rolnummer 20-1043:
- -
-
de dagvaardingen van 3 juli en 10 juli 2020,
- -
-
het vonnis in incident van 20 januari 2021 en de daarin genoemde stukken,
in de zaak met rolnummer 21-236:
- -
-
de dagvaarding van 29 januari 2021,
- -
-
het vonnis in incident van 14 april 2021 en de daarin genoemde stukken, waarbij de zaak met rolnummer 21-236 is gevoegd met de zaak met rolnummer 20-1043,
en verder in beide zaken:
- -
-
de conclusie van antwoord van Twitter, met producties,
- -
-
het tussenvonnis van 22 september 2021, waarbij een mondelinge behandeling is bepaald,
- -
-
het proces-verbaal van mondelinge behandeling van 18 maart 2022, met de daarin genoemde stukken.
Ten slotte is in beide zaken vonnis bepaald.
2 De feiten
[eiser] is een bekende mediapersoonlijkheid, journalist en opiniemaker.
Twitter biedt een internetplatform aan (hierna ook: het Twitter-platform of de Twitter-dienst), bestemd voor het plaatsen van een kort bericht met een maximum van 280 tekens, een zogeheten ‘tweet’. Aan gebruik van het Twitter-platform zijn voor de gebruiker in beginsel geen kosten verbonden. Het Twitter-platform is toegankelijk via de website www.twitter.com en via applicaties voor mobiele telefoons en tablets.
Iedereen met een Twitter-account (hierna ook: Twitter-gebruiker) kan een tweet plaatsen. Zo’n tweet wordt in de eigen tijdlijn gezet en wordt daarnaast ook in de tijdlijn getoond van andere Twitter-gebruikers die het account volgen van de gebruiker die de tweet plaatst. Wanneer iemand een tweet van een ander herplaatst, het zogeheten retweeten, of wanneer iemand een like geeft, bereikt die tweet vervolgens ook de gebruikers die het account volgen van degene die de tweet retweet of een like heeft gegeven.
De Twitter-dienst biedt verschillende betaalde opties, waaronder ‘promoted tweets’. Met een promoted tweet betaalt degene die de tweet plaatst (hierna ook: de adverteerder) voor een groter bereik van de tweet. Een promoted tweet verschijnt niet alleen in de tijdlijn van de gebruikers die het account van de adverteerder volgen, maar ook in de tijdlijn van andere Twitter-gebruikers die voldoen aan door de adverteerder geselecteerde criteria. Zo kan de adverteerder kiezen in welk geografisch gebied de promoted tweet wordt weergegeven, gedurende welke periode de promoted tweet wordt gepromoot en aan welke doelgroepen de promoted tweet wordt getoond. Een promoted tweet wordt voorzien van de aanduiding ‘Promoted’ of (in het verleden) de aanduiding ‘Uitgelicht’. Zie ter illustratie [rood omcirkeld rb]:
Indien een Twittergebruiker een promoted tweet retweet, bevat het geretweete bericht niet langer de aanduiding ‘Promoted’ of ‘Uitgelicht’.
In elk geval in februari 2020 hebben Twitter-gebruikers op het Twitter-platform promoted tweets geplaatst waarin een korte tekst, het portret van [eiser] en een hyperlink zijn geplaatst (door Twitter ook wel aangeduid als: de scam tweets). In één tweet wordt ook de naam [eiser] genoemd. Via de hyperlink komt de gebruiker (al dan niet via verder doorklikken) op een webpagina van een derde terecht. Deze webpagina heeft soms het uiterlijk van een nieuwsbericht, met gebruik van logo’s van bijvoorbeeld NOS of De Telegraaf, waarin [eiser] wordt genoemd als succesvolle investeerder in bitcoin of andere cryptovaluta en waarbij zijn naam en portret zijn gebruikt. De naam en het portret van [eiser] zijn in de scam tweets en op de webpagina’s gebruikt zonder zijn toestemming.
Eén van de verschenen scam tweets ziet er als volgt uit:
Om privacy redenen wordt de afbeelding niet getoond.
De tekst van de scam tweets is, net als in bovenstaande tweet, over het algemeen weinig concreet en beoogt kennelijk de lezer over te halen om op de hyperlink te klikken. In geen van de door [eiser] genoemde tweets wordt de term ‘bitcoin’ of ‘crypto’ genoemd, of wordt anderszins een link gelegd met een financieel product.
Met een brief van 12 maart 2020 hebben de advocaten van [eiser] zich gewend tot Twitter NL. In die brief is Twitter NL onder meer gesommeerd om het verspreiden van alle reclames waarin [eiser] figureert te staken.
De toenmalige advocaat van Twitter heeft op 28 april 2020 per e-mail verzocht de links naar de betreffende tweets toe te sturen zodat de kwestie nader onderzocht kan worden. Op 30 april 2020 heeft dezelfde advocaat laten weten dat Twitter de vier accounts, waarvan afbeeldingen waren opgenomen in de brief van 12 maart 2020, permanent heeft opgeschort.
Naar aanleiding van een klacht van onder andere [eiser] heeft de Reclame Code Commissie (RCC) op 25 november 2021 geoordeeld dat een aantal reclame-uitingen, vervat in scam tweets, niet voldoende duidelijk als reclame herkenbaar zijn. Het betrof hier onder meer tweets die waren voorzien van de aanduiding ‘Uitgelicht’. De ter beoordeling voorgelegde tweets met de aanduiding ‘Promoted’ vond de RCC wel voldoende herkenbaar als reclame. De RCC heeft aan Twitter International de aanbeveling gedaan, voor zover nog nodig, om niet langer reclame te maken met de aanduiding ‘Uitgelicht’.
Tekst
3 Het geschil
De vorderingen van [eiser] zijn in beide zaken hetzelfde. Na eiswijzigingen (zoals neergelegd in de voor de zitting toegezonden akte wijziging van eis en in het proces-verbaal van de zitting) vordert [eiser] om bij vonnis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:
Op vordering van [eiser] wegens het gebruik van zijn portret en/of naam in advertenties
PRIMAIR
I. te verklaren voor recht dat Twitter NL, Twitter Inc. en Twitter International ieder afzonderlijk onrechtmatig hebben gehandeld jegens [eiser] door toe te staan dat op het Twitter-platform advertenties zijn verschenen, al dan niet gepresenteerd als vals nieuwsbericht, waarin de naam en/of het portret van [eiser] in de advertentie en/of de website waarnaar de advertentie doorklikt in verband wordt gebracht met Bitcoin of andere cryptovaluta;
II. te verklaren voor recht dat Twitter NL, Twitter Inc. en Twitter International ieder afzonderlijk, althans hoofdelijk, aansprakelijk zijn voor de schade die [eiser] als gevolg van het sub I bedoelde onrechtmatig handelen geleden heeft, althans met een door de rechtbank in goede justitie vast te stellen verdeling van de aansprakelijkheid;
III. Primair:
Twitter NL, Twitter lnc. en Twitter International, ieder afzonderlijk, althans hoofdelijk, te veroordelen tot vergoeding van de door [eiser] geleden schade, nader op te maken bij staat en te vereffenen volgens de wet;
Subsidiair:
Twitter NL, Twitter lnc. en Twitter International, ieder afzonderlijk, althans hoofdelijk, te veroordelen tot vergoeding van de door [eiser] geleden schade, nader op te maken bij staat en te vereffenen volgens de wet, indien Twitter nalaat binnen tien werkdagen na betekening van het in deze zaak te wijzen vonnis hem de identificeerbare gegevens te verstrekken (als bedoeld onder subsidiaire vordering V.) met betrekking tot tenminste de Bitcoin-advertenties genoemd in de dagvaarding en de akte wijziging eis;
IV. Twitter NL, Twitter Inc. en Twitter International, ieder afzonderlijk, althans hoofdelijk, te gebieden het verspreiden, plaatsen en/of tonen van de sub I bedoelde advertenties binnen tien werkdagen na betekening van het in deze zaak te wijzen vonnis te staken en gestaakt te houden;
SUBSIDIAIR
V. Twitter NL, Twitter Inc. en Twitter International, ieder afzonderlijk, althans hoofdelijk, te veroordelen tot het doen van opgave c.q. afgifte, binnen tien werkdagen na betekening van het in deze te wijzen vonnis, van de volgende gegevens met betrekking tot de sub I bedoelde advertenties:
a. hoe vaak en wanneer de sub I bedoelde advertenties op het Twitter-platform zijn getoond;
b. hoe vaak, wanneer en hoeveel gebruikers daarop hebben geklikt;
c. welke vergoedingen Twitter NL, Twitter lnc. en Twitter International in verband hiermee in totaal hebben ontvangen, gespecificeerd per adverteerder, en gespecificeerd per dag;
d. afschriften van alle rapporten die Twitter NL, Twitter Inc. en Twitter International met betrekking tot deze advertenties, althans met betrekking tot de campagnes waartoe deze advertenties behoorden, aan de desbetreffende adverteerders heeft verstrekt;
e. afschriften van de desbetreffende Twitter-accounts van de adverteerders, inclusief de instructies c.q. de orderformulieren die met betrekking tot deze advertenties bij aanvang van de desbetreffende campagne(s) zijn gegeven, en betaalbewijzen; en
f. de naam, het adres, de woonplaats, het telefoonnummer, het emailadres, het KvK nummer, het btw-nummer en het bankrekeningnummer van de betrokken adverteerder en van de betrokken feitelijk leidinggevende personen.
VI. Twitter NL, Twitter lnc. en Twitter International, ieder afzonderlijk, althans hoofdelijk, te veroordelen tot het binnen twintig werkdagen na betekening van het in deze te wijzen vonnis verstrekken van een bevestiging van een door de Rechtbank aan te wijzen onafhankelijke register-accountant, die op kosten van gedaagden vaststelt dat de hiervoor sub V bedoelde opgave volledig en correct is;
Op vordering van [eiser] in zijn hoedanigheid van consument
VII. Twitter NL, Twitter Inc. en Twitter International, ieder afzonderlijk, te verbieden dat zij binnen tien werkdagen na betekening van het in deze zaak te wijzen vonnis in de tijdlijn van [eiser] reclameboodschappen weergegeven die qua vorm op echte tweets lijken, op dezelfde plaats worden getoond en die kwalificeren als (ongeoorloofd) gebruik van Twitter c.q. tweets met het oog op direct marketing ex artikel 11.7 Telecommunicatiewet juncto artikel 13 lid 1 van EU richtlijn 2002/58;
VIII. Twitter NL, Twitter Inc. en Twitter International, ieder afzonderlijk, te verbieden dat zij binnen tien werkdagen na betekening van het in deze zaak te wijzen vonnis advertenties c.q. commerciële communicatie en/of andere betaalde inhoud op het Twitter-platform aan [eiser] tonen, zonder dat deze zullen zijn voorzien van een duidelijk zichtbare vermelding dat het om een advertentie gaat, door middel van de toevoeging ‘Advertentie’ of een vergelijkbare aanduiding en/of zodanige toevoeging en/of bewerking die ertoe leidt dat de advertentie of andere betaalde inhoud duidelijk herkenbaar is als commerciële communicatie als bedoeld in art. 3:15e lid 1 sub a BW, althans op een wijze die deze commerciële communicatie duidelijker herkenbaar maakt dan de (huidige) vermelding ‘Uitgelicht’ en/of ‘Promoted’;
IX. Twitter NL, Twitter Inc. en Twitter International, ieder afzonderlijk, te verbieden, binnen tien werkdagen na betekening van het in deze zaak te wijzen vonnis, een advertentie c.q. commerciële communicatie en/of andere betaalde inhoud op het Twitter-platform aan [eiser] te tonen, middels het retweeten van dergelijke commerciële communicatie, voorzover dit gebeurt zonder een duidelijk zichtbare vermelding dat het om een advertentie of andere betaalde inhoud gaat, door middel van de toevoeging ‘Advertentie’ of een vergelijkbare aanduiding en/of zodanige toevoeging of bewerking die ertoe leidt dat deze duidelijk herkenbaar is als commerciële communicatie als bedoeld in art. 3:15e lid 1 sub a BW, althans op een wijze die deze commerciële communicatie duidelijker herkenbaar maakt dan de (huidige) vermelding ‘Uitgelicht’ en/of ‘promoted’;
Op vordering van [eiser] wegens het gebruik van zijn portret en/of naam in advertenties en/of in zijn hoedanigheid van consument
X. Twitter NL, Twitter lnc. en Twitter International, ieder afzonderlijk, althans hoofdelijk, te gebieden tot betaling van een dwangsom van € 10.000,- per keer of per dag (een deel van de dag daaronder begrepen), dit naar keuze van [eiser] , dat zij niet of niet volledig voldoen aan het bepaalde onder IV, V, VI, VII, VIII, IX.
[eiser] legt aan zijn vordering ten grondslag, kort samengevat, dat Twitter onrechtmatig handelt door de scam tweets te plaatsen, althans door dit te faciliteren en/of te weinig te doen om het verschijnen van de scam tweets te voorkomen. Met de scam tweets, zo stelt [eiser] , wordt niet alleen inbreuk gemaakt op zijn portretrecht, maar de scam tweets zijn ook onvoldoende herkenbaar als reclame en daardoor misleidend.
Twitter voert verweer.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.