Rechtbank Amsterdam, 09-11-2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:6488, C/13/702849 / HA ZA 21-526, C/13/706680 / HA ZA 21-789 en C/13/706842 / HA ZA 21-794
Rechtbank Amsterdam, 09-11-2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:6488, C/13/702849 / HA ZA 21-526, C/13/706680 / HA ZA 21-789 en C/13/706842 / HA ZA 21-794
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Amsterdam
- Datum uitspraak
- 9 november 2022
- Datum publicatie
- 9 november 2022
- ECLI
- ECLI:NL:RBAMS:2022:6488
- Zaaknummer
- C/13/702849 / HA ZA 21-526, C/13/706680 / HA ZA 21-789 en C/13/706842 / HA ZA 21-794
Inhoudsindicatie
De Nederlandse rechter mag de vorderingen beoordelen van drie claimstichtingen die in deze zaak stellen dat TikTok onrechtmatig de privacy van haar gebruikers schendt.
Uitspraak
vonnis
Afdeling privaatrecht
zaaknummer / rolnummer: C/13/702849 / HA ZA 21-526, C/13/706680 / HA ZA 21-789 en C/13/706842 / HA ZA 21-794
Vonnis van 9 november 2022
in de zaak C/13/702849 / HA ZA 21-526 van
de stichting
STICHTING ONDERZOEK MARKTINFORMATIE,
gevestigd te Badhoevedorp,
eiseres,
advocaat mr. D.M. Linders te Amsterdam,
tegen
de rechtspersoon naar Iers recht
TIKTOK TECHNOLOGY LIMITED,
gevestigd te Dublin (Ierland),
gedaagde,
advocaat mr. G.H. Potjewijd te Amsterdam,
in de zaak 706680 / HA ZA 21-789 van
de stichting
STICHTING TAKE BACK YOUR PRIVACY,
gevestigd te Amsterdam,
eiseres op de voet van artikel 1018d Rv,
advocaat mr. D.F. Berkhout te Amsterdam,
tegen
1. de vennootschap naar Iers recht
TIKTOK TECHNOLOGY LIMITED,
gevestigd te Dublin (Ierland),
gedaagde,
advocaat mr. G.H. Potjewijd te Amsterdam,
2. de vennootschap naar het recht van het Verenigd Koninkrijk
TIKTOK INFORMATION TECHNOLOGIES UK LIMITED,
gevestigd te Londen (Verenigd Koninkrijk),
gedaagde,
advocaat mr. G.H. Potjewijd te Amsterdam,
3. de vennootschap naar vreemd recht
TIKTOK INC.,
gevestigd te Culver City, Californië (Verenigde Staten van Amerika),
gedaagde,
advocaat mr. G.H. Potjewijd te Amsterdam,
4. de vennootschap naar het recht van de Republiek Singapore
TIKTOK PTE. LIMITED,
gevestigd te Singapore (Republiek Singapore),
gedaagde,
advocaat mr. G.H. Potjewijd te Amsterdam,
5. de vennootschap naar het recht van de Kaaimaneilanden
BYTEDANCE LTD.,
gevestigd te West Bay Road, Grand Cayman (Kaaimaneilanden),
gedaagde,
advocaat mr. G.H. Potjewijd te Amsterdam,
6. de vennootschap naar het recht van de Volksrepubliek China
BEIJING BYTEDANCE TECHNOLOGY CO. LTD.,
gevestigd te Beijing (China),
gedaagde,
niet verschenen.
en
in de zaak 706842 / HA ZA 21-794 van
de stichting
STICHTING MASSASCHADE & CONSUMENT,
gevestigd te Oegstgeest,
eiseres op de voet van artikel 1018d Rv,
advocaat mr. C.A. Alberdingk Thijm te Amsterdam,
tegen
1. de vennootschap naar Iers recht
TIKTOK TECHNOLOGY LIMITED,
gevestigd te Dublin (Ierland),
gedaagde,
advocaat mr. G.H. Potjewijd te Amsterdam,
2. de vennootschap naar het recht van het Verenigd Koninkrijk
TIKTOK INFORMATION TECHNOLOGIES UK LIMITED,
gevestigd te Londen (Verenigd Koninkrijk),
gedaagde,
advocaat mr. G.H. Potjewijd te Amsterdam,
3. de vennootschap naar vreemd recht
TIKTOK INC.,
gevestigd te Culver City, Californië (Verenigde Staten van Amerika),
gedaagde,
advocaat mr. G.H. Potjewijd te Amsterdam,
4. de vennootschap naar het recht van de Republiek Singapore
TIKTOK PTE. LIMITED,
gevestigd te Singapore (Republiek Singapore),
gedaagde,
advocaat mr. G.H. Potjewijd te Amsterdam,
5. de vennootschap naar het recht van de Kaaimaneilanden
BYTEDANCE LTD.,
gevestigd te West Bay Road, Grand Cayman (Kaaimaneilanden),
gedaagde,
advocaat mr. G.H. Potjewijd te Amsterdam,
6. de vennootschap naar het recht van de Volksrepubliek China
BEIJING BYTEDANCE TECHNOLOGY CO. LTD.,
gevestigd te Beijing (China),
gedaagde,
niet verschenen,
7. de vennootschap naar het recht van de Kaaimaneilanden
TIKTOK LTD.,
gevestigd te West Bay Road, Grand Cayman (Kaaimaneilanden),
gedaagde,
advocaat mr. G.H. Potjewijd te Amsterdam.
Eiseressen worden hierna aangeduid als: SOMI, STBYP en SMC en tezamen ook als de stichtingen.
Gedaagden worden aangeduid als: TikTok Ierland, TikTok UK, TikTok Inc, TikTok Pte, Bytedance, Beijing Bytedance en TikTok Ltd. De verschenen gedaagden worden samen aangeduid als TikTok c.s. en de verschenen gedaagden en de niet verschenen gedaagde samen als de TikTok-gedaagden.
Voor zover partijen zonder nadere aanduiding hebben gesproken over “TikTok” wordt aangenomen dat eiseressen alle TikTok gedaagden hebben bedoeld - voor zover door elk van hen gedagvaard - en dat TikTok c.s. daarmee alleen TikTok c.s. heeft bedoeld.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- -
-
de rolbeslissingen van 28 juli 2021, 8 september 2021, 13 oktober 2021 en 23 februari 2022 en de daarin genoemde stukken,
- -
-
het tussenvonnis van 22 juni 2022, hersteld bij vonnis van 27 juli 2022, waarin een mondelinge behandeling is bepaald,
- -
-
de afzonderlijke conclusies van SOMI, STBYP en SMC van 1 juni 2022 over de rechtsmacht van de Nederlandse rechter en het verzoek tot aanhouding, met producties,
- -
-
het proces-verbaal van de mondelinge behandeling van 10 oktober 2022 met de daarin genoemde stukken en
- -
-
een brief van 1 november 2022 van mr. Potjewijd namens TikTok c.s. over het proces verbaal.
Ten slotte is vonnis bepaald.
2 Inleiding
Gedaagden zijn entiteiten binnen de Tiktok groep. Bytedance is de moedervennootschap. In november 2017 heeft Bytedance de applicatie musical.ly overgenomen en deze samengevoegd met TikTok, waarmee het mogelijk is om online korte zelfgemaakte video’s te plaatsen, bekijken, liken en delen (hierna: de TikTok Dienst). De TikTok Dienst is beschikbaar via de app voor mobiele apparaten en via de website www.tiktok.com.
SOMI is opgericht op 31 mei 2016. In haar statuten staat, na een wijziging van de statuten op 31 mei 2021, onder meer:
“ 2.1 De Stichting heeft ten doel:
(a) het behartigen van belangen van natuurlijke personen, in het bijzonder van consumenten en minderjarigen, die gebruikmaken van online diensten, waarbij op enig moment een schending van de rechten van die natuurlijke personen plaatsvindt, waaronder begrepen maar niet beperkt tot inbreuken op grondrechten, zoals het recht om niet gediscrimineerd te worden en het recht op bescherming van privacy en bescherming van persoonsgegevens, alsmede inbreuken op consumentenrechten en wet- en regelgeving ter bescherming van minderjarigen;”
STBYP is opgericht op 24 februari 2021. De statuten van STBYP luiden, voor zover relevant, als volgt:
“ DOEL ARTIKEL 2
1. De stichting heeft ten doel het behartigen van de belangen van natuurlijke personen die gebruik maken van het internet en/of gebruik maken van andere producten en/of diensten die persoonsgegevens verwerken, waardoor deze gebruikers op enig moment te maken kunnen hebben met een schending van hun recht op privacy, waaronder maar niet beperkt tot hun recht op bescherming van persoonsgegevens, of te maken kunnen hebben met een schending van hun consumentenrechten, dan wel schending van andere grond- of wettelijke rechten, het een en ander in de ruimte zin van het woord (welke personen hierna tevens te noemen: de "Gedupeerden"). De stichting heeft tevens tot doel al hetgeen te doen dat met het vorenstaande verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn, alles in de ruimste zin van het woord (...)”
SMC is opgericht op 15 maart 2021. De statuten van SMC luiden onder meer als volgt:
“ Artikel 3.
1. De Stichting stelt zich ten doel als onafhankelijke organisatie, zonder binding - met enige politieke of levensbeschouwelijke organisatie de belangen van consumenten in het algemeen en van Deelnemers van de Stichting in het bijzonder in Nederland - en voor zover mogelijk en nodig daarbuiten - te behartigen.
2. Teneinde de belangen van consumenten te beschermen kan de Stichting zelf, dan wel één of meer door de Stichting op te richten rechtspersonen, onder meer - maar niet uitsluitend - overgaan tot het instellen van (rechts)vorderingen als bedoeld in:
a. artikel 3:305a lid 1 BW;
b. artikel 6:240 Burgerlijk Wetboek; of
c. Richtlijn (EU) 2020/1828 van het Europees Parlement en de Raad van vijfentwintig november tweeduizend twintig betreffende representatieve vorderingen ter bescherming van de collectieve belangen van consumenten en tot intrekking van Richtlijn 2009/22/EG (...)”
In een brief van 8 september 2020 heeft SOMI TikTok UK verantwoordelijk gehouden voor onder meer diverse schendingen van de privacyrechten van kinderen in Nederland. TikTok Ierland heeft daarop in een brief van 9 oktober 2020 gereageerd. SOMI heeft TikTok Ierland en TikTok Pte op 7 mei 2021 uitgenodigd om in overleg te treden. TikTok Ierland heeft op 20 mei 2021 aan SOMI laten weten de door SOMI gestelde stellingen en claims van de hand te wijzen, maar wel open te staan voor overleg. Na verdere correspondentie heeft SOMI TikTok Ierland op 1 juni 2021 gedagvaard.
Op 23 juni 2021 heeft STBYP onder meer de door haar gedaagde TikTok partijen aansprakelijk gesteld voor onrechtmatig handelen en hen uitgenodigd in overleg te treden. Op 8 juli 2021 is gereageerd en op 8 augustus 2021 heeft een bespreking tussen partijen plaatsgevonden. Het overleg heeft niet geleid tot een oplossing. Partijen hebben daarna nog met elkaar gecommuniceerd. STBYP heeft op 30 augustus 2021 de dagvaarding uitgebracht.
In een brief van 28 juli 2021 heeft SMC Bytedance, TikTok Ltd., TikTok Ierland, TikTok UK en TikTok Inc aansprakelijk gesteld voor de door de achterban van SMC geleden schade wegens de schending van (fundamentele) rechten en onrechtmatig handelen. Ook heeft zij de aangeschreven TikTok partijen uitgenodigd om in overleg te treden. Op 11 augustus 2021 heeft TikTok Ierland namens de door SMC aangeschreven TikTok partijen een reactie gestuurd. Na verdere correspondentie tussen partijen heeft SMC op 3 september 2021 de dagvaarding uitgebracht.
3 Waar deze zaak over gaat
Met ingang van 1 januari 2020 is in werking getreden de Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie oftewel de WAMCA (Wet van 20 maart 2019, Stb. 130, tot wijziging van het Burgerlijk Wetboek (BW) en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv)) teneinde de afwikkeling van massaschade in een collectieve actie mogelijk te maken. Daarbij zijn de artikelen 3:305a tot en met 3:305d BW gewijzigd en is in Rv ingevoegd titel 14A (“Van rechtspleging in zaken betreffende een collectieve actie en collectieve schadeafwikkeling”).
De stichtingen hebben vorderingen ingesteld als bedoeld in artikel 3:305a BW. SOMI heeft TikTok Ierland bij dagvaarding van 1 juni 2021 gedagvaard. STBYP en SMC hebben vervolgens voor dezelfde gebeurtenissen een collectieve vordering ingesteld tegen meerdere TikTok entiteiten.
Zeer kort weergegeven leggen de stichtingen aan de vorderingen ten grondslag dat elk van de TikTok-gedaagde verantwoordelijk is voor de wijze waarop de fundamentele rechten van kinderen (alle stichtingen) en volwassenen (SMC) zijn en worden geschonden. De manier waarop de TikTok-gedaagde(n) gebruik maakt/maken van persoonsgegevens vormt een inbreuk op de AVG1 en verder onder meer op bepalingen uit de Telecommunicatiewet en de Mediawet. Daarnaast overtreedt/overtreden de TikTok-gedaagde(n) bepalingen van dwingend consumenten- en mediarecht. De TikTok-gedaagden handelen onrechtmatig. Zonder rechtmatige grondslag worden de persoonsgegevens van de gebruikers van de TikTok Dienst verwerkt en gedeeld met derde partijen. De stichtingen vorderen onder meer diverse verklaringen voor recht, dat de rechtbank diverse maatregelen beveelt teneinde de schendingen te stoppen, dat de (algemene) voorwaarden die van toepassing zijn verklaard op de overeenkomsten met de gebruikers van de TikTok Dienst worden vernietigd en dat de TikTok-gedaagde(n) wordt/worden veroordeeld tot vergoeding van de materiële en immateriële schade van de achterban.
De stichtingen vorderen ieder dat de rechtbank haar aanwijst als de exclusieve belangenbehartiger in de zin van artikel 1018e lid 1 Rv en te bepalen dat zij de belangen behartigt van de door haar in hun dagvaarding omschreven Nauw Omschreven Groepen. De vorderingen van SOMI en STBYP zien op minderjarigen en die van SMC op minderjarigen en volwassenen, die na 25 mei 2018 gebruik hebben gemaakt van de TikTok Dienst.
De vorderingen van de stichtingen zijn (woordelijk) weergegeven in de aan dit vonnis gehechte bijlage.
Bij rolbeslissing van 23 februari 2022 is een procesorde vastgesteld. Thans (de zogeheten eerste fase) gaat het om de rechtsmacht van de Nederlandse rechter. Van incidenten is geen sprake.
TikTok c.s. en daarna de stichtingen hebben ieder een conclusie dan wel akten genomen over dit onderwerp. TikTok c.s. heeft daarbij het verzoek gedaan om prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ EU) te stellen en voorts om in afwachting van andere lopende procedures (onderzoeken van de Ierse toezichthouder naar (privacy)inbreuken door TikTok en de beantwoording van prejudiciële vragen door het HvJ EU in een andere zaak) deze procedure aan te houden.