Rechtbank Amsterdam, 13-07-2023, ECLI:NL:RBAMS:2023:4466, C/13/734984 / KG ZA 23-497
Rechtbank Amsterdam, 13-07-2023, ECLI:NL:RBAMS:2023:4466, C/13/734984 / KG ZA 23-497
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Amsterdam
- Datum uitspraak
- 13 juli 2023
- Datum publicatie
- 13 juli 2023
- ECLI
- ECLI:NL:RBAMS:2023:4466
- Zaaknummer
- C/13/734984 / KG ZA 23-497
Inhoudsindicatie
Kort geding. Vordering verbod publiceren namen en/of herleidbaar maken personen en/of gebruik maken van bepaalde bronnen in nog te publiceren boek afgewezen.
Botsing uitingsvrijheid en privacybelangen. Uitingsvrijheid prevaleert in dit geval. Geen grond voor ingrijpen vooraf.
Uitspraak
vonnis
Afdeling privaatrecht, voorzieningenrechter civiel
zaaknummer / rolnummer: C/13/734984 / KG ZA 23-497 EAM/MB
Vonnis in kort geding van 13 juli 2023
in de zaak van
1 [eiser 1] ,
wonende te [woonplaats] ,
2. [eiser 2],
wonende te [woonplaats] ,
3. [eiser 3],
wonende te [woonplaats] ,
4. [eiser 4],
wonende te [woonplaats] ,
5. [eiser 5],
wonende te [woonplaats] ,
eisers bij dagvaarding van 14 juni 2023 en akte vermeerdering van eis,
advocaat mr. H.G. Ruis te Meppel,
tegen
1. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
[gedaagde 1] ,
gevestigd te [plaats] ,
2. [gedaagde 2],
zonder bekende woon- of verblijfplaats in Nederland, voor deze zaak woonplaats gekozen hebbend te Amsterdam op het kantoor van haar advocaat,
gedaagden,
advocaat mr. Th.J. Bousie te Amsterdam.
1 De procedure
Ter zitting van 28 juni 2023 hebben eisers de vorderingen zoals omschreven in de dagvaarding en akte vermeerdering eis toegelicht. Gedaagden, hierna ook: [gedaagde 2] en de uitgever hebben verweer gevoerd. Eisers en gedaagden hebben schriftelijke stukken en een pleitnota ingediend.
Ter zitting waren aanwezig, voor zover hier van belang:
- eisers met mr. Ruis;
- voor gedaagden: [gedaagde 2] en [naam 1] , verbonden aan de uitgever,
met mr. Bousie en mr. S.T.M. Terpstra.
Vonnis is bepaald op heden.
2 De feiten
[gedaagde 2] is schrijfster en heeft het voornemen om een boek te doen verschijnen onder de titel ‘ [boek] ’, dat zal worden uitgebracht door de uitgever. [gedaagde 2] heeft in dit verband (een deel van) eisers benaderd. [naam 2] is in 1992 op 15-jarige leeftijd spoorloos verdwenen, toen zij woonde bij een pleeggezin in Drenthe.
Eiseres sub 4 was goed bevriend met [naam 2] , en wordt hierna aangeduid met ‘de vriendin’, eiseres sub 1 is de moeder van de vriendin, eiser sub 5 is de vader van de vriendin en ex-echtgenoot van de moeder, en eiseressen sub 2 en 3 zijn nichtjes van de vriendin. Allen hebben [naam 2] gekend.
Op internet ( [site] ) is eind 2022/begin 2023 de volgende aankondiging verschenen:
“[gedaagde 2] schrijft boek over [boek] uit [woonplaats]
[gedaagde 2] tekende op 15 september 2022 het contract voor de publicatie van
[boek] . Het boek verschijnt in het voorjaar van 2023.
De verdwijning van [naam 2] is een van de spraakmakendste verhalen van Nederland. Een zaak die na dertig jaar nog altijd niet is opgelost, ondanks meerdere zoektochten en opgravingen rondom de boerderij in [woonplaats] waar het meisje verdween. [gedaagde 2] krijgt inzage in dossiers en spreekt met getuigen, experts en mensen uit de kring van het meisje die al dertig jaar zwegen. Is [naam 2] pleegfamilie bij de verdwijning betrokken, zoals Zoekgroep [zoekgroep] denkt? Maakte de politie werkelijk fouten? Vertrok het meisje vrijwillig en leeft ze nog? Of is er iets heel anders aan de hand en ligt [naam 2] al drie decennia begraven in [woonplaats] ? [gedaagde 2] zal de onderste steen boven keren om antwoorden te vinden.
[gedaagde 2] : 'Van [naam 2] (...) is nooit meer een spoor gevonden. Maar [naam 2] heeft bestaan en daarmee bestaansrecht. In ons boek willen we niet alleen alle feiten verzamelen en nieuwe leads volgen, maar hopen we ook op een doorbraak in deze mysterieuze zaak.”
Omstreeks maart 2023 heeft [gedaagde 2] de nichtjes (via Messenger) benaderd en geciteerd uit indertijd afgelegde verklaringen waarin onder meer een mogelijke zwangerschap van [naam 2] aan de orde kwam. [gedaagde 2] heeft de nichtjes gevraagd of ze nog achter hun verklaringen stond. De nichtjes hebben geantwoord dat ze geen toestemming geven deze verklaringen in het boek te gebruiken en niet aan het boek willen meewerken, respectievelijk niet door [gedaagde 2] benaderd willen worden. Een van de nichtjes vraagt zich af hoe [gedaagde 2] aan deze verklaringen komt.
Op 2 april 2023 heeft [gedaagde 2] op Facebook het volgende bericht geplaatst:
“Zojuist zette ik een punt. Gewoon door een toetsje in te drukken. [boek] staat op papier (of eigenlijk in mijn computer).
(...) 30 mei ligt het boek in de winkel. Van de zomer kunnen jullie de podcast ervan beluisteren.”
Op 18 april 2023 heeft [gedaagde 2] een boodschap ingesproken op de telefoon van een kennis van de moeder van de vriendin. Daarin zegt zij onder meer:
“Er zijn in 1997 twee mannen betrokken geraakt bij deze zaak (...) die hebben alles (...) opgenomen, iedere stap die ze binnen het huis van [eiser 5] hebben gezet of in de tuin of in de auto of wandelend met (...) [eiseres sub 4, vzr.] in het bos (...) ik heb die opnames en daar schrik ik gewoon van want ook daar staan dingen op, dat ik denk van (...) ja, wat moet ik ermee?”
Bij brief van 19 april 2023 heeft de advocaat van eisers aan [gedaagde 2] (met een kopie naar de uitgever) verzocht te bevestigen dat zij in haar boek de namen van eisers niet zal noemen noch de rapportages van een destijds ingeschakelde privé-detective, noch delen van brieven van en naar (een van) eisers, noch heimelijk gemaakte geluidsopnames zal citeren, noch verdenkingen van incest, waarvoor geen enkele objectieve aanwijzing bestaat, openbaar zal maken.
Bij brief van 2 mei 2023 hebben gedaagden gereageerd en bevestigd dat een boek op stapel staat, dat echter nog niet gereed is en waarvan de inhoud dus nog niet vast staat. Zij benoemen in de brief dat de zaak van [naam 2] al jaren een onderwerp van maatschappelijke discussie is, dat de verdwijning tot grote onrust heeft geleid en tot op de dag van vandaag, ondanks vele inspanningen van de politie en andere betrokkenen, niet is opgelost. Zij hebben eisers (nogmaals) uitgenodigd om hun kijk op de zaak te geven en hebben meegedeeld dat enige beschuldiging van incest in het boek niet zal voorkomen.
Verder staat in de brief onder meer:
“Het is (...) aan mevrouw [gedaagde 2] te bepalen welke bronnen zij gebruikt bij haar onderzoek. Het is op voorhand niet mogelijk te bepalen of bepaalde privacybelangen van uw cliënten zich tegen het gebruik van het materiaal zou verzetten. (...)
Om die beoordeling te maken zullen (...) de uitingen in de context van het gehele boek in ogenschouw moeten worden genomen. Nu het boek nog niet is verschenen, is dat niet mogelijk en is uw brief prematuur. Namens mevrouw [gedaagde 2] en de uitgeverij kan ik u echter wel bevestigen dat de belangen van uw cliënten zorgvuldig zullen worden meegenomen.”
Bij brief van 8 mei 2023 heeft de advocaat van eisers een kort geding aangekondigd, dat alleen kan worden voorkomen als gedaagden schriftelijk en zonder voorbehoud zouden bevestigen zich te houden aan het volgende:
1. geen van eisers met naam en toenaam dan wel met initialen en/of
woonplaats dan wel op enigerlei wijze herleidbaar in het boek noemen;
2. geen letterlijke passages opnemen uit de brieven en rapporten die [gedaagde 2] van de privédetective ter beschikking heeft gekregen en de brieven die eisers destijds aan deze detective hebben geschreven niet gebruiken;
3. geen letterlijke passages overnemen uit de bandopnames die twee zich – volgens deze brief – voor politiemannen uitgevende personen destijds bij eisers thuis hebben gemaakt, en die bandopnames ook niet (gedeeltelijk) verwerken tot een podcast over de kwestie;
4. niet citeren uit verklaringen van personen die een geheimhoudingsplicht jegens eisers hadden (ook niet als zij die hebben geschonden), zoals artsen en/of
therapeuten.
In een e-mail van 10 mei 2023 heeft de advocaat van gedaagden aan de advocaat van eisers meegedeeld dat het boek niet eerder dan op 3 oktober 2023 zal verschijnen.
Op 22 mei 2023 heeft de advocaat van eisers aan de advocaat van gedaagden geschreven dat eisers graag een bevestiging willen dat hun privacy en vertrouwelijke gegevens worden gerespecteerd.
Bij brief van 26 mei 2023 heeft de advocaat van gedaagden aan de advocaat van eisers onder meer geschreven dat gedaagden zich beroepen op hun uitingsvrijheid, dat het niet aangaat om vooraf allerlei voorwaarden te stellen en dat als het boek verschenen is de eventuele onrechtmatigheid kan worden beoordeeld. In deze brief is ook vermeld dat sommige(n) van eisers zelf nadrukkelijk en langdurig de publiciteit hebben gezocht.
Bij e-mail van 31 mei 2023 heeft de advocaat van eisers aan de advocaat van gedaagden meegedeeld het kort geding te zullen doorzetten, als gedaagden niet willen verklaren af te zien van ‘het onzorgvuldige en onrechtmatige gebruik van de persoonsgegevens en de brieven’.
Op 25 juni 2023 heeft de privédetective het volgende verklaard:
“[gedaagde 2] heeft mij gevraagd of (...) [eiseres sub 1 en eiser sub 5, vzr.] en hun dochter mijn voormalig particulieronderzoeksbureau ooit de opdracht hebben verstrekt dan wel opdrachtgever(s) zijn geweest om onderzoek te doen naar de verdwijning van [naam 2] . Ik verklaar dat daarvan nooit sprake is geweest. Mijn bureau heeft in het verleden slechts één specifiek onderzoek uitgevoerd dat door dan wel namens [eiseres sub 1] is betaald. Dit betrof een enkelvoudig onderzoek (...) waarbij ik werd gevraagd een observatie te doen in Groningen, naar aanleiding van een tip.”
Onder de gedingstukken bevindt zich een brief, vermoedelijk uit 1997, van de privédetective aan een niet met naam genoemde persoon, waarin onder meer staat:
“Ik weet dat ik volgens de wet een particulier bedrijf ben, maar volgens de wet heb ik ook een vergunning voor een Particulier Recherche Bureau. Daarom verzoek ik u vriendelijk of er voor wat betreft deze zaak toch tot een diepere samenwerking te komen waarbij een geheimhouding natuurlijk wordt geboden en gehouden. Daarom zou ik bijvoorbeeld het dossier van [naam 2] graag willen bestuderen om vervolgens samen met u proberen tot een oplossing te komen.”
3. Het geschil
Eisers vorderen, onder verbeurte van dwangsommen en met veroordeling van gedaagden in de proceskosten, na vermeerdering van eis, samengevat:
a. [gedaagde 2] te verbieden om de persoonsgegevens (naam, voornamen, initialen, adres, woonplaats) van eisers in enig medium (zoals een boek, een e-book, een podcast, een luisterboek) te publiceren of aan het publiek bekend te maken en/of om de persoon van eisers op zodanige wijze in enig medium te vermelden dat enige eiser daarin herkenbaar en herleidbaar zal voorkomen voor het publiek;
b. [gedaagde 2] te verbieden om in enig medium (zoals een boek, een e-book, een podcast, een luisterboek) enig citaat uit brieven van een van de eisers aan de privédetective [naam 3] en/of uit brieven en/of rapporten van [naam 3] aan diens opdrachtgevers (eiseres sub 1 en eiser sub 5) te publiceren of een dergelijk citaat aan het publiek bekend te maken;
c. [gedaagde 2] te verbieden om enig geluidsfragment te publiceren van de opnames die in of omstreeks het jaar 1997 zonder medeweten van de bewoners in en rondom het woonhuis van eisers (eiseres sub 1 en eiser sub 5) zijn gemaakt of een dergelijke geluidsopname aan het publiek bekend te maken;
d. de uitgever te verbieden enige medewerking te verlenen aan enige publicatie van [gedaagde 2] in enig medium (zoals een boek, een e-book, een podcast, een luisterboek) waarin enige overtreding van het sub a tot en met sub c gevorderde voorkomt.
Gedaagden voeren verweer.
Op de stellingen van partijen wordt, voor zover van belang, hierna bij de beoordeling nader ingegaan.