Rechtbank Den Haag, 22-11-2017, ECLI:NL:RBDHA:2017:14150, C-09-540282-KG ZA 17-1288
Rechtbank Den Haag, 22-11-2017, ECLI:NL:RBDHA:2017:14150, C-09-540282-KG ZA 17-1288
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Den Haag
- Datum uitspraak
- 22 november 2017
- Datum publicatie
- 1 december 2017
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2017:14150
- Zaaknummer
- C-09-540282-KG ZA 17-1288
Inhoudsindicatie
ACM kopieert bestanden van mobiele telefoons werknemers in kader onderzoek. Voldoende waarborgen ter voorkoming inzage in gegevens waarop het onderzoek geen betrekking heeft
Uitspraak
Team handel - voorzieningenrechter
zaak- / rolnummer: C/09/540282 / KG ZA 17/1288
Vonnis in kort geding van 22 november 2017
in de zaak van
de naamloze vennootschap
[X] N.V.,
gevestigd te [vestigingsplaats] ,
eiseres,
advocaat mrs. G.J.K. Elsen en R. de Bree te Den Haag,
tegen:
de publiekrechtelijke rechtspersoon
DE STAAT DER NEDERLANDEN,
waarvan het ministerie van Economische Zaken en de Autoriteit Consument en Markt,
zetelend te Den Haag,
gedaagde,
advocaat mrs. R.W. Veldhuis en L. Sieverink te Den Haag.
Partijen worden hierna respectievelijk aangeduid als ‘ [X] ’ en ‘de ACM’.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding van 4 oktober 2017 met producties 1 tot en met 7;
- de door de ACM overgelegde conclusie van antwoord met producties 1 tot en met 3;
- de door [X] overgelegde dagvaarding in de bodemprocedure;
- een door de ACM overgelegd memo van [X] ;
- de op 8 november 2017 gehouden mondelinge behandeling, waarbij door beide partijen pleitnotities zijn overgelegd.
Ter zitting is vonnis bepaald op heden.
2 De feiten
Op grond van de stukken en het verhandelde ter zitting wordt in dit geding van het volgende uitgegaan.
Op [datum] heeft de ACM in het kader van een onderzoek toegang gevorderd tot het kantoor van [X] . Het onderzoek is in het bij het bedrijfsbezoek overhandigde document als volgt omschreven (inclusief een latere aanvulling):
“Onderzoek naar mogelijke overtredingen van artikel 6 van de Mededingingswet en/of artikel 101 van het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie in de periode vanaf in ieder geval 1 januari 2007 tot en met heden voor onder andere het afstemmen van inschrijfgedrag, het maken van afspraken over het verdelen van de markt, gebieden en/of klanten <werkzaamheden> in ieder geval in [geografisch gebied] door:
(a) ondernemingen die actief zijn op het gebied van <werkzaamheden>,
(b) ondernemingsverenigingen waarin de onder (a) genoemde ondernemingen zijn verenigd,
en
(c) natuurlijke personen die als opdrachtgever dan wel feitelijk leidinggever binnen een of meerdere van deze ondernemingen betrokken zijn geweest bij deze overtredingen”.
De ACM heeft tijdens het bedrijfsbezoek onder meer inzage gevorderd in de mobiele telefoons (c.q. smartphones) van zes bij [X] betrokken personen, waarbij de ACM ter plaatse een integrale kopie van de op die telefoon aanwezige gegevens heeft gemaakt (met uitzondering van gegevens betreffende video, audio en ringtones). [X] heeft hiertegen bezwaar gemaakt. Gelet op die bezwaren heeft de ACM toegezegd dat zij de digitale gegevensdrager waarop zich de gekopieerde bestanden bevinden in een kluis zal bewaren en de gegevens pas zal ontsluiten (volgens een vaste procedure, zie hierna) nadat de voorzieningenrechter in een door [X] te entameren kort geding uitspraak heeft gedaan.
De ACM heeft verklaard binnen de gekopieerde gegevens een selectie aan te brengen volgens een procedure die is vastgelegd in de Digitale Werkwijze. Kort gezegd houdt die procedure in dat forensische IT-specialisten, die geen deel uitmaken van het team dat het onder 2.1 omschreven onderzoek uitvoert, aan de hand van zoektermen een automatisch uitgevoerde selectie maken uit de gegevens. De gegevens die voldoen aan de opgegeven criteria vormen de “binnen de reikwijdte dataset”. [X] zal een kopie van die set ontvangen, alsmede van de gehanteerde zoekvragen. [X] kan dan vragen om een aangepaste selectie op basis van andere zoekvragen. Daarnaast kan zij aangeven welke bestanden van de “binnen de reikwijdte dataset” geprivilegieerde correspondentie betreft. De juistheid van die claim zal worden beoordeeld door een onafhankelijke verschoningsrechtfunctionaris. Ook kan [X] aangeven dat bepaalde bestanden “niet-zakelijk” zijn. Ook die claim zal per bestand worden beoordeeld. Langs deze weg wordt de “binnen de reikwijdte dataset” verkleind tot een “onderzoeksdataset”. Uitsluitend die laatste dataset wordt ter beschikking gesteld van het onderzoeksteam.
3 Het geschil
[X] vordert – zakelijk weergegeven –
Primair
de ACM te gebieden de van de mobiele telefoons gekopieerde gegevens te vernietigen;
Subsidiair
de ACM te verbieden de van de mobiele telefoons gekopieerde gegevens voor enig onderzoek te gebruiken totdat in een bodemprocedure is geoordeeld over de rechtmatigheid van dit onderdeel van het onderzoek van de ACM;
Meer subsidiair
de ACM te verbieden de van de mobiele telefoons gekopieerde gegevens voor enig onderzoek te gebruiken totdat de ACM een met voldoend waarborgen omklede procedure omtrent privégegevens die daarvan onderdeel zijn heeft vormgegeven en [X] gedurende veertien dagen in de gelegenheid is geweest deze procedure ter toetsing aan de rechter voor te leggen;
een en ander met veroordeling van de ACM in de proceskosten.
Daartoe voert [X] – samengevat – het volgende aan.
[X] betwist dat aanleiding voor een onderzoek bestaat. Het onderzoeksdoel is bovendien te summier en vaag omschreven en het onderzoek heeft betrekking op een ruime periode. Verder richt het onderzoek zich op beslissingen die naar hun aard niet binnen de onderzochte entiteit worden genomen, en derhalve ook niet door de zes personen van wie de gegevens van hun mobiele telefoon zijn gekopieerd.
Los daarvan overschrijdt de ACM haar bevoegdheid door gegevens van mobiele telefoons (vrijwel) integraal te kopiëren. Mobiele telefoons worden behalve zakelijk ook privé gebruikt. Het is dan ook aannemelijk dat zich privégegevens op de mobiele telefoons bevinden. Het kopiëren van de gegevens van een mobiele telefoon is derhalve een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer zoals die wordt beschermd door artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).
Een dergelijke ingrijpende inbreuk moet ontoelaatbaar worden geacht ingeval geen voorafgaande rechterlijke machtiging is verkregen. De ACM beschikte niet over een dergelijke machtiging.
Daar komt bij dat de wettelijke grondslag waarop de ACM zich beroept, artikel 5:17 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb), alleen betrekking heeft op inzage in zakelijke gegevens. Een wettelijke grondslag voor het (vrijwel) integraal kopiëren van gegevens van een mobiele telefoon, inclusief privégegevens, ontbreekt derhalve.
Dat de ACM de Digitale Werkwijze hanteert maakt het voorgaande niet anders, aldus [X] . De Digitale Werkwijze gaat immers uit van een situatie waarin reeds privé-gegevens ter beschikking van de ACM zijn gekomen (althans dat die mogelijkheid bestaat). Bovendien moet de betrokkene bij de selectie van de “binnen de reikwijdte” dataset naar de “onderzoeksdataset” zelf aangeven waarom een bestand niet-zakelijk zou zijn, en daarmee al een verklaring over de inhoud afleggen. Het moeten afleggen van die verklaring vormt reeds een inbreuk op de privacy. Dit geldt temeer omdat de verklaring moet worden afgelegd door [X] , als zijnde betrokkene bij het onderzoek, maar de gegevens betrekking hebben op het privéleven van de personen die de beschikking hebben over de mobiele telefoon. Zij moeten derhalve eerst [X] informeren, waarna [X] de ACM informeert. Verder moet de ACM bij de beoordeling kennis nemen van de inhoud van de bestanden en ontbreekt de mogelijkheid van een beroep op de rechter ingeval een bestand naar het oordeel van [X] ten onrechte aan de onderzoeksdataset wordt toegevoegd.
Tot slot voert [X] als bezwaar aan dat niet is voorzien in een regeling voor vernietiging van privégegevens en de daarover gevoerde correspondentie.
De ACM voert gemotiveerd verweer, dat hierna, voor zover nodig, zal worden besproken.