Rechtbank Den Haag, 30-12-2020, ECLI:NL:RBDHA:2020:13570, C/09/594115 / HA RK 20-270
Rechtbank Den Haag, 30-12-2020, ECLI:NL:RBDHA:2020:13570, C/09/594115 / HA RK 20-270
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Den Haag
- Datum uitspraak
- 30 december 2020
- Datum publicatie
- 7 januari 2021
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2020:13570
- Zaaknummer
- C/09/594115 / HA RK 20-270
Inhoudsindicatie
+ in de zaak C/09/590315/HA RK 20-142
Ondernemingsrecht. Executoriaal beslag aandelen. IPR-aspecten. Deurwaarder mag zich door deskundige laten bijstaan in verkoopproces. Diverse voorzieningen, ook gericht tegen vennootschap (informatieverstrekking, verbod vervreemding). Blokkeringsregeling.
Uitspraak
beschikking
Team handel
Beschikking van 30 december 2020
in de zaak met zaaknummer / rekestnummer: C/09/590315 / HA RK 20-142
(hierna: de zaak 20-142) van:
de naamloze vennootschap naar het recht van Curaçao
REFINERIA DI KORSOU N.V. te Curaçao,
verzoekster,
advocaten: mr. J. Pas en mr. J.J. Nicastia te Amsterdam,
t e g e n
1. de naar het recht van de Bolivariaanse Republiek Venezuela opgerichte vennootschap
PETRÓLEOS DE VENEZUELA S.A. te Caracas, Venezuela,
verweerster sub 1,
2. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
PROPERNYN B.V. te Den Haag,
belanghebbende/verweerster sub 2,
advocaten: mr. M. Deckers, mr. A. Rosielle en mr. J. van Borssum Waalkes te Amsterdam,
en in de zaak met zaaknummer / rekestnummer: C/09/594115 / HA RK 20-270
(hierna: de zaak 20-270) van:
1. de rechtspersoon naar het recht van Bermuda
PHILLIPS PETROLEUM COMPANY VENEZUELA LIMITED te Houston, Texas, Verenigde Staten,
2. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
CONOCOPHILLIPS PETROZUATA B.V. te Den Haag,
verzoeksters,
advocaten: mr. J.K. van Hezewijk, mr. M.A. Broeders en mr. H.P. Boekhorst te Amsterdam,
t e g e n
1. de naar het recht van de Bolivariaanse Republiek Venezuela opgerichte vennootschap
PETRÓLEOS DE VENEZUELA S.A. te Caracas, Venezuela,
verweerster sub 1,
2. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
PROPERNYN B.V. te Den Haag,
belanghebbende/verweerster sub 2,
advocaten: mr. M. Deckers, mr. A. Rosielle en mr. J. van Borssum Waalkes te Amsterdam.
De rechtbank noemt verzoekster in de zaak 20-142 hierna ‘RDK’. Verzoekster sub 1 in de zaak 20-270 noemt de rechtbank verder ‘CPH’ en verzoekster sub 2 in die zaak ‘CPZ’. CPH en CPZ worden hierna samen ook ‘COP’ genoemd (in enkelvoud). Verweerster sub 1 in beide zaken wordt hierna ‘PDVSA’ genoemd en de belanghebbende ofwel verweerster sub 2 in beide zaken ‘Propernyn’. PDVSA en Propernyn worden samen ook aangeduid als ‘PDVSA c.s.’ (in enkelvoud).
1 De procedure
Het verloop van de procedure tot de mondelinge behandeling blijkt uit:
- -
-
het verzoekschrift ex artikel 474g Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv), ingekomen bij de rechtbank op 23 maart 2020, met producties 1 tot en met 4, waaronder de statuten van Propernyn;
- -
-
het verzoek houdende wijziging op en aanvulling van het verzoek ex artikel 283 jo 130 Rv, tevens verweerschrift met zelfstandig verzoek ex artikel 282 lid 4 Rv van RDK, gedateerd 23 oktober 2020, met producties 5 en 6;
- -
-
het verweerschrift van PDVSA en Propernyn, met producties 1 tot en met 10;
- -
-
de akte overlegging productie van de zijde van RDK, met productie 7, ingekomen op 29 oktober 2020;
in de zaak 20-270
Het verloop van de procedure tot de mondelinge behandeling blijkt uit:
- -
-
het verzoekschrift tot bepaling van de wijze en termijn van verkoop van in beslag genomen aandelen ex artikel 474g Rv, ingekomen bij de rechtbank op 8 juni 2020, met producties 1 tot en met 8, waaronder de statuten van Propernyn;
- -
-
de akte houdende wijziging van en aanvulling op het verzoek ex artikel 283 jo. 130 Rv, met producties 9 tot en met 14, ingekomen bij de rechtbank op 23 oktober 2020;
- -
-
het verweerschrift van PDVSA en Propernyn, ingekomen bij de rechtbank op 28 oktober 2020;
- -
-
de productie 15 van de zijde van COP.
in beide zaken
Op 4 november 2020 is in beide zaken een gezamenlijke mondelinge behandeling gehouden. Bij de mondelinge behandeling waren ook aanwezig de heer H. Oude Elferink en de heer R.M.P. van den Bogert, als gerechtsdeurwaarders verbonden aan Gerechtsdeurwaarderskantoor Groot & Evers B.V. te Amsterdam, bijgestaan door mr. T.R.B. de Greve, advocaat te Amsterdam. Tijdens de mondelinge behandeling hebben de advocaten van RDK, COP en PDVSA c.s. schriftelijke pleitnotities overgelegd. De griffier heeft aantekening gehouden van hetgeen verder naar voren is gebracht.
Ten slotte heeft de rechtbank meegedeeld dat zij op 16 december 2020 in beide zaken een beschikking zal geven. De uitspraak is, na kennisgeving daarvan aan partijen, nader bepaald op vandaag.
2 De feiten
in beide zaken
PDVSA is de nationale oliemaatschappij van de republiek Venezuela. PDVSA houdt zich bezig met het winnen, produceren, raffineren en vermarkten van olie en olieproducten, alsook met het winnen en produceren van gas.
PDVSA houdt alle aandelen in de besloten vennootschap naar Nederlands recht Propernyn. In de statuten van Propernyn is onder meer het volgende opgenomen:
Artikel 13
1. Voor overdracht van aandelen, wil zij geldig zijn, is steeds de goedkeuring vereist van de algemene vergadering.
Propernyn houdt alle aandelen in (i) de vennootschap naar vreemd recht Propernyn Venezuela S.A., (ii) Bonaire Petroleum Corporation N.V. en (iii) de Nederlandse besloten vennootschap PDV Europa B.V. (hierna: PDV Europa).
PDV Europa houdt aandelen in de vennootschappen naar vreemd recht (a) Petrovenez Portugal – PDVP, Unipessoal Lda, (b) Energy and Petroleum Resources Services (GmbH) (c) Aktiebolaget Nynäs Petroleum ALS (hierna: Nynas) en (d) APS S.p.A. De dochtervennootschappen van Propernyn en PDV Europa B.V. zijn actief in de olie- en gasindustrie.
De verhoudingen tussen de in 2.2 tot en met 2.4 genoemde vennootschappen kunnen als volgt schematisch worden weergegeven:
In maart 2020 heeft PDVSA een interne presentatie gehouden. Daarin heeft zij een slide getoond met daarop de volgende tekst:
Propernyn Venezuela, S.A. PDV Europa B.V. PDV Portugal and Energy and Petroleum Resources Services (GMBH) will be eliminated for lack of activity and since they are in the process of being liquidated. Aktiebogalet Nynäs Petroleum (AB NYNAS) and APS, S.P.A. will be located to PDVSA Rusia S.A.
in de zaak 20-142
RDK is eigenaar van de raffinaderij en de Bullenbaai-terminal te Curaçao (hierna samen: ‘de raffinaderij’). Op 14 september 1994 is tussen RDK als verhuurster en PDVSA als huurster een (nadere) huurovereenkomst gesloten met betrekking tot de raffinaderij, voor de duur van 20 jaar. In deze huurovereenkomst is een arbitragebeding opgenomen voor arbitrale onder de regels van de American Arbitration Association, subdivisie International Centre for Dispute Resolution, met plaats van arbitrage New York.
Op 1 oktober 1995 is Isla S.A., een dochtermaatschappij van PDVSA, als huurster in de plaats getreden van PDVSA. PDVSA is hoofdelijk aansprakelijk gebleven voor de verplichting tot het voldoen van de huurpenningen.
Op 4 maart 2020 heeft het Gerecht in Eerste Aanleg van Curaçao een vonnis in kort geding gewezen in een procedure tussen RDK en (onder meer) PDVSA. In dit vonnis is PDVSA hoofdelijk veroordeeld tot voldoening aan RDK van USD 45.642.240,07 te vermeerderen met rente, wegens achterstallige huurpenningen met betrekking tot de raffinaderij.
PDVSA is in hoger beroep gegaan van het vonnis van 4 maart 2020 van het Gerecht in Eerste Aanleg van Curaçao, bij het Gemeenschappelijk Hof van Justitie van Aruba, Curaçao, Sint Maarten en van Bonaire, Sint Eustatius en Saba (hierna: het Gemeenschappelijke Hof). Ten tijde van de mondelinge behandeling was in dit hoger beroep nog geen uitspraak gedaan.
RDK heeft op 17 maart 2020 executoriaal beslag doen leggen op de aandelen van PDVSA in Propernyn.
In een arbitrageprocedure tussen RDK en PDVSA is er een ‘Emergency Interim award’ uitgesproken van 15 juli 2020 van het International Centre For Dispute Resolution / American Arbitration Association tussen partijen PDVSA en RDK. Hierin is mede het volgende opgenomen:
C. With respect to the judgment of the Curaçao Court of First Instance, Case Number CUR202000638, dated 4 March 2020 (Refinaria de Korsou N.V. v Refineria Isla Curaçao B.V, Refineria Isla ( Curazao) S.A., and Petroleos de Venezuela S.A.), Respondent Refineria de korsou N.V. is enjoined from pursuing the enforcement of the Judgment in any court, including in the Dutch courts in relation to PDVSA’s shares in Propernyn B.V.
PDVSA heeft in Nederland bij het gerechtshof Den Haag een exequatur gevraagd voor de Emergency Interim Award van 15 juli 2020. Op dat verzoek was ten tijde van de mondelinge behandeling nog niet beslist.
in de zaak 20-270
CPH en CPZ zijn 100% dochtermaatschappijen van ConocoPhillips Company, een vennootschap opgericht naar het recht van Delaware, Verenigde Staten van Amerika (hierna: ConocoPhillips). ConocoPhillips houdt zich bezig met de exploitatie en productie van olie en gas.
In de periode van 1990 tot 2007 heeft COP deelgenomen aan twee projecten, gericht op het transporteren en verrijken van aardolie uit twee olievelden in de olierijke Orinoco Oil Belt in Venezuela. De republiek Venezuela heeft deze projecten uiteindelijk onteigend. Vervolgens zijn deze projecten overgedragen aan PDVSA.
COP heeft op 28 november 2014 verlof gekregen van de voorzieningenrechter tot het leggen van conservatoir beslag op de aandelen die PDVSA houdt in Propernyn. COP heeft dit beslag vervolgens ook gelegd. Het beslag dat COP heeft gelegd op de aandelen in Propernyn, is op 8 december 2014 ingeschreven in het aandeelhoudersregister van Propernyn.
COP heeft een arbitrageprocedure aanhangig gemaakt tegen de staat Venezuela, op basis van het bilaterale investeringsverdrag voor de International Centre for Settlement of Investment Disputes, een onderdeel van de Wereldbank.
Ook heeft COP op 10 oktober 2014 twee afzonderlijke arbitrageprocedures tegen PDVSA aanhangig gemaakt bij de International Chamber of Commerce. Het arbitrale tribunaal heeft deze procedures vervolgens gevoegd.
Op 24 april 2018 is in vonnis gewezen in de arbitrageprocedures tussen COP en PDVSA. Dit vonnis wordt hierna ‘het Arbitraal Vonnis’ genoemd. In het Arbitraal Vonnis is kort gezegd geoordeeld (i) dat PDVSA schadeplichtig is jegens COP wegens onteigening van de Projecten en (ii) dat PDVSA daarvoor een schadevergoeding aan COP moet voldoen van USD 1.986.278.414,72 exclusief rente.
Op 18 augustus 2018 hebben COP en PDVSA een vertrouwelijke schikkingsovereenkomst gesloten. Op grond daarvan heeft PDVSA een deel van het aan COP verschuldigde geldbedrag betaald.
Bij beschikking van 25 september 2018 heeft het gerechtshof Den Haag het Arbitraal Vonnis erkend en verlof verleend om het Arbitraal Vonnis in Nederland ten uitvoer te leggen.
Op 8 mei 2020 is COP gestart met de tenuitvoerlegging van het Arbitraal Vonnis, door de grosse van de beschikking aan PDVSA te betekenen. Daarmee is het conservatoire beslag dat COP heeft doen leggen op de aandelen van PDVSA in Propernyn, van rechtswege overgegaan in executoriaal beslag.
Per 10 juni 2020 beloopt de vordering van COP op PDVSA uit hoofde van het Arbitraal Vonnis, inclusief rente en kosten en na vermindering van de geïncasseerde bedragen, USD 1.327.407,482.
Alvarez & Marsal Valuation Services LLP (hierna: Alvarez & Marsal) is een gerenommeerde internationaal opererende financieel en herstructureringsadviseur met uitgebreide ervaring in (executie)verkoopprocessen van bedrijven c.q. aandelen.
COP heeft Alvarez & Marsal benaderd over (kort gezegd) de voorgenomen executoriale verkoop van de aandelen in Propernyn.
3 De verzoeken
in de zaak 20-142
RDK verzoekt, na wijziging en aanvulling van haar verzoek, dat de rechtbank, bij uitvoerbaar bij voorraad te verklaren beschikking, zal bepalen dat:
-
alle ten laste van PDVSA in beslag genomen aandelen in Propernyn executoriaal kunnen worden verkocht en overgedragen, en dat de rechtbank ontheffing verleent van de voor overdracht en vervreemding van de aandelen voorgeschreven statutaire bepalingen, zoals opgenomen in artikel 13 van de statuten van Propernyn;
-
PDVSA binnen twee weken na een eerste verzoek daartoe, alle voor de waardering en verkoop van de aandelen relevante gegevens betreffende Propernyn aan RDK ter beschikking dient te stellen, op straffe van een dwangsom;
-
de (toegevoegd) gerechtsdeurwaarders van het kantoor Groot & Evers Gerechtsdeurwaarders B.V. worden aangewezen als gerechtsdeurwaarder met de executie belast;
-
primair: bepaalt dat slechts de door de rechtbank te benoemen gerechtsdeurwaarder die belast is met de executie van de aandelen in Propernyn exclusief gerechtigd is het stemrecht op de aandelen en Propernyn en andere zeggenschapsrechten uit te oefenen vanaf de datum van de uitspraak in relatie tot het verzoekschrift in de zaak 20-142 en/of het verzoekschrift in de zaak 20-270, totdat de aandelen Propernyn geleverd zijn aan een koper van de aandelen of de verzochte termijn om tot verkoop over te gaan is verlopen;
subsidiair: PDVSA beveelt het stemrecht op de aandelen verbonden aan de aandelen in Propernyn en andere zeggenschapsrechten bij wijze van onherroepelijke volmacht te doen overgaan op de door uw rechtbank te benoemen gerechtsdeurwaarder die belast is met de verkoop, in tijd beperkt tot het moment dat de aandelen geleverd zijn aan een koper of de verzochte termijn om tot verkoop over te gaan is verlopen en zelf haar stemrecht niet mag uitoefenen zonder instemming van de door uw rechtbank te benoemen gerechtsdeurwaarder, op straffe van een dwangsom;
dan wel meer subsidiair: PDVSA beveelt om haar stemrecht verbonden met de aandelen in Propernyn slechts met instemming van de deurwaarder dan wel met instemming van uw rechtbank uit te oefenen, op straffe van een dwangsom;
dan wel meer subsidiair: PDVSA beveelt dat zij haar stemrecht verbonden met de aandelen Propernyn slechts kan uitoefenen volgens instructies van de te benoemen gerechtsdeurwaarder, op straffe van een dwangsom;
dan wel meer subsidiair: PDVSA verbiedt gebruik te maken van haar stemrecht verbonden aan de aandelen in Propernyn, op straffe van een dwangsom;
en voorts
5. Propernyn verbiedt om tijdens de executiefase enig vermogensbestanddeel te vervreemden, de aandelen in en aanspraken jegens Propernyn’s dochtermaatschappijen daaronder nadrukkelijk begrepen, en zich te onthouden van elke (rechts-)handeling tot medewerking aan de vervreemding van enig vermogensbestanddeel van Propernyn en haar dochtermaatschappijen, op straffe van een dwangsom;
6. de deurwaarder nadere regels kan vaststellen die dienstig zijn aan een ordelijk verkoop van de executie.
PDVSA c.s. betoogt dat de verzoeken van RDK moeten worden afgewezen. Op hetgeen RDK en PDVSA c.s. naar voren hebben gebracht, wordt hierna, voor zover relevant, nader ingegaan.
in de zaak 20-270
COP verzoekt, na wijziging en aanvulling van haar verzoek, dat de rechtbank, bij uitvoerbaar bij voorraad te verklaren beschikking:
-
bepaalt dat alle ten laste van PDVSA in beslag genomen aandelen in Propernyn executoriaal kunnen worden verkocht en overgedragen, en ontheffing verleent van de voorgeschreven statutaire bepalingen ten aanzien van de overdracht en vervreemding van deze aandelen;
-
PDVSA beveelt om binnen twee weken na een daartoe strekkend verzoek alle relevante gegevens die zij ter beschikking heeft of bij haar (indirecte) dochtervennootschappen op kan vragen betreffende Propernyn en de dochtervennootschappen van PDVSA ter beschikking te stellen en medewerking door haar (indirecte) dochters te bewerkstelligen, op straffe van een dwangsom;
-
Propernyn beveelt binnen twee weken na een daartoe strekkend verzoek alle relevante gegevens betreffende Propernyn en haar dochtervennootschappen ter beschikking te stellen, op straffe van een dwangsom;
-
bepaalt dat de (toegevoegd) gerechtsdeurwaarders van het kantoor Groot & Evers Gerechtsdeurwaarders B.V. worden aangewezen als gerechtsdeurwaarders belast met de executie;
-
primair: bepaalt dat slechts de door de rechtbank te benoemen gerechtsdeurwaarder die belast is met de executie van de aandelen in Propernyn, exclusief gerechtigd is het stemrecht op de aandelen in Propernyn en andere zeggenschapsrechten uit te oefenen vanaf de datum van de beschikking;
subsidiair: PDVSA beveelt het stemrecht op de aandelen verbonden aan de aandelen in Propernyn en andere zeggenschapsrechten bij wijze van onherroepelijke volmacht te doen overgaan op de door uw rechtbank te benoemen gerechtsdeurwaarder die belast is met de verkoop, in tijd beperkt tot het moment dat de aandelen geleverd zijn aan een koper of de verzochte termijn om tot verkoop over te gaan is verlopen en zelf haar stemrecht niet mag uitoefenen zonder instemming van de door uw rechtbank te benoemen gerechtsdeurwaarder, op straffe van een dwangsom;
meer subsidiair: PDVSA beveelt haar stemrecht verbonden met de aandelen Propernyn slechts uit te oefenen volgens de instructies van de door de rechtbank te benoemen gerechtsdeurwaarder, op straffe van een dwangsom;
nog meer subsidiair: PDVSA beveelt haar stemrecht verbonden met de aandelen Propernyn slechts met instemming van de door de rechtbank benoemde gerechtsdeurwaarder uit te oefenen, op straffe van een dwangsom;
uiterst subsidiair: PDVSA verbiedt gebruik te maken van haar stemrecht verbonden aan de aandelen Propernyn, zulks op straffe van een dwangsom;
6. Propernyn verbiedt tijdens de executiefase enig vermogensbestanddeel te vervreemden of te bezwaren, de aandelen in en aanspraken jegens haar (klein)dochtermaatschappijen daaronder nadrukkelijk begrepen, en zich te onthouden van elke (rechts)handeling tot medewerking aan de vervreemding van enig vermogensbestanddeel van zichzelf en haar dochtermaatschappijen, op straffe van een dwangsom;
en voorts
7. de termijn voor de verkoop van de beslagen aandelen bepaalt op 1 jaar na het geven van deze beschikking;
8. bepaalt dat de met de executie belaste deurwaarder eerst zal trachten een geschikte kopers te vinden voor een onderhandse verkoop niet bepalen dat indien dergelijke kopers naar het oordeel van de deurwaarder gevonden kunnen worden, de aandelen onderhands verkocht zullen worden, en voorts te bepalen dat indien dergelijke kopers niet binnen een redelijke termijn gevonden kunnen worden (zulks ter beoordeling door de deurwaarder) de deurwaarder mag overgaan tot openbare verkoop of enige andere, door hem geschikt geachte vorm van verkoop;
9. PDVSA en Propernyn beveelt mee te werken aan het verschaffen van inlichtingen en de documenten die de deurwaarder in redelijkheid verzoekt, omtrent (i) de aandelen van PDVSA in Propernyn en (ii) de vermogensbestanddelen van Propernyn en haar dochtermaatschappijen, een en ander op zodanige wijze dat daaruit de omvang en de waarde van het vermogen en de vermogensbestanddelen van Propernyn kunnen worden bepaald, op straffe van een dwangsom;
10. bepaalt dat de kosten van de executie ten laste van de opbrengst zullen worden gebracht.
PDVSA c.s. heeft zich tegen een deel van het verzochte verweerd. Op hetgeen COP en PDVSA c.s. naar voren hebben gebracht, wordt hierna, voor zover relevant, nader ingegaan.