Rechtbank Den Haag, 06-05-2020, ECLI:NL:RBDHA:2020:4043, C-09-590429-KG ZA 20-266
Rechtbank Den Haag, 06-05-2020, ECLI:NL:RBDHA:2020:4043, C-09-590429-KG ZA 20-266
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Den Haag
- Datum uitspraak
- 6 mei 2020
- Datum publicatie
- 6 mei 2020
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2020:4043
- Zaaknummer
- C-09-590429-KG ZA 20-266
Inhoudsindicatie
Eiser is lid van 50PLUS en wil zich kandidaat stellen voor de functie van voorzitter van de selectiecommissie kandidatenlijst voor de Tweede Kamer verkiezingen 2021. Eiser vordert een verbod op het houden van elektronische verkiezingen voor die functie. 50PLUS is van plan de verkiezing voor die functie elektronisch te laten plaatsvinden in verband met de landelijke maatregelen ter voorkoming van de verdere verspreiding van het coronavirus. Eiser vordert een verbod op zo’n elektronische stemming. De vordering wordt afgewezen omdat inmiddels een tijdelijke (nood)wet in werking is getreden die elektronische verkiezingen mogelijk maakt, ook als de statuten van een vereniging een elektronische stemming niet mogelijk maken. 50PLUS heeft overtuigend gemotiveerd dat de verkiezing van de commissievoorzitter geen uitstel kan lijden en dat zij dus gebruik mag maken van de noodwet. 50PLUS heeft ook toegezegd dat zij zich zal houden aan de eisen die de noodwet stelt aan besluitvormingsprocedures.
50PLUS had eerder een besluitvormingsprocedure gecommuniceerd aan haar leden die niet voldeed aan de noodwet en ook niet aan de wet- en regelgeving die al gold voordat de noodwet van kracht was. Daarom heeft voorzieningenrechter beslist dat 50PLUS wel de eigen proceskosten zal moeten betalen.
Uitspraak
Team Handel - voorzieningenrechter
zaak- / rolnummer: C/09/590429 / KG ZA 20/266
Vonnis in kort geding van 6 mei 2020
in de zaak van
[eiser] te [plaats] ,
eiser,
advocaat mr. A.W. Brantjes te Amsterdam,
tegen:
de vereniging met volledige rechtsbevoegdheid
50PLUS te Den Haag,
gedaagde,
advocaat mr. J.B. Evenboer te Dordrecht.
Partijen worden hierna respectievelijk aangeduid als ‘ [eiser] ’ en ‘50PLUS’.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding met producties;
- de conclusie van antwoord met producties;
- de conclusie van repliek met (aanvullende) producties;
- de conclusie van dupliek met producties;
- de “akte uitlating producties” van de zijde van [eiser] ;
- het e-mailbericht van 20 april 2020 van de zijde van 50Plus.
De mondelinge behandeling heeft – via beeldverbinding – plaatsgevonden op 29 april 2020. De voorzieningenrechter heeft naar aanleiding van het bezwaar van 50PLUS besloten dat de “akte uitlating producties” van [eiser] buiten beschouwing zal worden gelaten voor zover die geen betrekking heeft op de bij dupliek door 50PLUS overgelegde producties. Vonnis is bepaald op heden.
2 De feiten
Op grond van de stukken en het verhandelde ter zitting wordt in dit geding van het volgende uitgegaan.
PLUS is een politieke partij die opkomt voor de belangen van oudere inwoners van Nederland. [eiser] is al geruime tijd lid van 50PLUS.
De statuten van 50PLUS vermelden dat de algemene vergadering zo vaak bijeenkomt als in het Huishoudelijk Reglement is geregeld of het hoofdbestuur wenselijk acht en wordt gehouden op een door het Hoofdbestuur vast te stellen locatie in Nederland.
Het Huishoudelijk Reglement van 50PLUS vermeldt, voor zover hier relevant:
Algemene Vergadering, Taken en Bevoegdheden
(...)
De Algemene Vergadering:
(...)
b. stelt de Statuten en de reglementen vast;
(...)
f. kiest de voorzitter van de kandidaatstellingscommissie ten behoeve van de verkiezingen van de Tweede Kamer, Eerste Kamer en het Europees Parlement;
(...)
Stemmingen
Stemming over personen geschiedt altijd schriftelijk.
(...)
Kandidaatstellingscommissies
Er zijn twee (2) soorten kandidaatstellingscommissies:
a. Een door het Hoofdbestuur in te stellen commissie ten behoeve van de verkiezingen van de Tweede Kamer, Eerste Kamer en Europees Parlement van maximaal zeven (7) leden. De voorzitter van deze commissie wordt gekozen door de Algemene Vergadering. In overleg met het Hoofdbestuur wordt de commissie door het Hoofdbestuur aangevuld.
(...)”
[eiser] wenst zich verkiesbaar te stellen als voorzitter van de selectiecommissie kandidatenlijst voor de Tweede Kamer verkiezingen 2021, de commissie in het Huishoudelijk Reglement genoemd onder 5.3.1.a., (hierna: voorzitter van de kandidatencommissie).
De benoeming van de voorzitter van de kandidatencommissie was op de agenda gezet van de algemene ledenvergadering van 50PLUS van 21 maart 2020. Door de gevolgen van de uitbraak van het Corona-virus heeft het hoofdbestuur besloten de algemene ledenvergadering te verzetten naar 23 mei 2020 en aangekondigd dat de stemming over (onder meer) de voorzitter van de kandidatencommissie langs elektronische weg zal geschieden.
Na kennis te hebben genomen van voornoemd voornemen tot elektronische stemming, heeft [eiser] contact opgenomen met de (waarnemend) secretaris van 50PLUS om daartegen bezwaar te maken. Naar aanleiding van dat gesprek heeft de secretaris op 10 maart 2020 aan [eiser] bericht, voor zover hier relevant:
“Daarnaast wil ik van mijn kant verduidelijken dat als onderdeel van het voorgenomen elektronisch/postaal stemmen inderdaad iedere kandidaat de mogelijkheid wordt geboden om schriftelijk zijn kandidatuur toe te lichten. Deze toelichting zal bij het stembiljet worden gevoegd zodat ieder lid daarvan kennis kan nemen. In dat verband verzoek ik je jouw ‘aanbevelingstekst’ tekst te willen aanleveren van maximaal 1/2 A4. Om logistieke reden zou ik graag uiterlijk dinsdag 17 maart te willen aanleveren via een mail aan mij.”
Op 23 maart 2020 heeft 50PLUS de volgende informatie met de leden gedeeld op haar website:
“Bijzondere tijden vereisen bijzondere maatregelen. (...)
Daarom zijn bijzondere maatregelen voorzien, om het functioneren van de kernactiviteiten van de partij niet in gevaar te brengen, via het stemmen via internet en post. We denken dan met name aan beslissingen die geen verder uitstel dulden, zoals de verkiezing van de voorzitters van de programmacommissie en de kandidatencommissie voor de Tweede Kamer. Dit omdat de samenstelling van het verkiezingsprogramma en de samenstelling van een lijst met goede kandidaten nog maanden zal vergen. Immers, er moet zorgvuldig worden gewerkt. De door het HB geraadpleegde experts delen de benadering die wij propageren.
2-stappenplan
De komende dagen zal ieder lid met een ons bekend emailadres de vraag voorgelegd krijgen of zij het goed vinden dat, gelet op de buitengewone omstandigheden, de stemming over de aanwijzing van beide voorzitters van bovengenoemde commissies zal geschieden via elektronische weg en post (voor degenen die geen ons bekend emailadres hebben).
Indien meer dan 2/3e van de ontvangen reacties daarmee instemt, zal het HB spoedig daarna u de keuze voor beide voorzitters van de commissies per mail/post voorleggen.
Bescherming van uw privacy
Het HB hecht bijzonder veel waarde aan het beschermen van uw privacy. Vandaar dat een onafhankelijke organisatie de via de elektronische weg of per post ontvangen reacties zal afhandelen en uitsluitend het eindresultaat mededelen. Deze organisatie heeft zich ertoe verbonden om de geheimhouding inzake de respondenten te verzekeren, ook richting HB. Op geen enkele wijze zal dus aan wie dan ook informatie worden verschaft over de identiteit van de afzenders.”
Bij bericht van 24 maart 2020 heeft 50PLUS aan haar leden meegedeeld dat de algemene ledenvergadering die was gepland op 23 mei 2020 is geannuleerd.
Op 25 maart 2020 heeft 50PLUS via een digitale nieuwsbrief aan haar leden bericht:
“Bijzondere tijden vereisen bijzondere maatregelen. Daarom heeft het HB, op basis van een gedegen advies van een vooraanstaande deskundige op het gebied van het verenigingsrecht, u onlangs geïnformeerd over haar tweestappenplan. Vandaag d e eerste stap , waarbij wij alle leden vragen of zij het ermee eens zijn dat vanwege de coronacrisis de stemming mag plaatsvinden via internet/post. Indien meer dan 2/3 van de ontvangen reacties daarmee instemt, zal het HB spoedig daarna u de keuze voor beide voorzitters van de commissies per mail/post voorleggen.”
Het bericht bevat de vraag “Gelet op de huidige bijzondere omstandigheden (gevaar verdere verspreiding coronavirus), teneinde het functioneren van de partij niet in gevaar te brengen, is het stemmen via internet en post over de keuze van de voorzitters van de programma – en kandidatencommissie de juiste keuze.”. Onder deze vraag staan de keuzeknoppen “Ja”, “Nee” en “Geen mening”.
Op 31 maart 2020 heeft 50PLUS haar leden bericht dat ruim 95% van de leden die hebben gestemd in antwoord op het hiervoor genoemde bericht van 25 maart 2020 “voor” hebben gestemd.
3 Het geschil
[eiser] vordert – zakelijk weergegeven – 50PLUS te verbieden de verkiezing van de voorzitter van de kandidatencommissie op elektronische wijze te laten plaatsvinden en 50PLUS te gebieden deze verkiezing overeenkomstig de statuten en het Huishoudelijk Reglement van 50PLUS te laten plaatsvinden op de eerstvolgende algemene ledenvergadering die na 1 juni 2020 zal plaatsvinden, op straffe van verbeurte van een dwangsom.
Daartoe voert [eiser] – samengevat – het volgende aan. Uit de statuten en het Huishoudelijk Reglement van 50PLUS blijkt dat de stemming over de voorzitter van de kandidatencommissie schriftelijk moet plaatsvinden in een algemene ledenvergadering. Een stemming via elektronische weg kan alleen als de statuten daarin voorzien, en dat is niet het geval in de statuten van 50PLUS. Een benoeming via deze weg zou dus nietig, dan wel vernietigbaar zijn op grond van de artikelen 2:14 en 2:15 van het Burgerlijk Wetboek (BW). De landelijke maatregelen die zijn genomen ter bestrijding van de verdere verspreiding van het coronavirus, rechtvaardigen geen afwijking van de statuten en het Huishoudelijk Reglement.
Er is geen noodzaak om de verkiezing van een voorzitter van de kandidatencommissie nu al te laten plaatsvinden; dat kan ook nog tijdens een algemene ledenvergadering na 1 juni 2020. Als later blijkt dat toch een andere aanpak nodig is, zijn er genoeg alternatieven waarbij de verkiezing op een transparante manier plaatsvindt. Dat is in de nu gekozen opzet niet het geval. De ledenraadpleging over de voorgenomen elektronische stemming heeft volstrekt geen legitieme basis en de voorgenomen elektronische stemming zelf is niet met (voldoende) waarborgen omkleed.
PLUS voert verweer, dat hierna, voor zover nodig, zal worden besproken.