Rechtbank Den Haag, 09-03-2023, ECLI:NL:RBDHA:2023:3796, C/09/640610 / KG ZA 23-2

SIGV vordert – zakelijk weergegeven – bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad, op straffe van verbeurte van een dwangsom primair DJI en RN te gebieden de aanbesteding van de Opdracht in te trekken en de Opdracht, met inachtneming van dit vonnis, opnieuw aan te besteden, voor zover zij de Opdracht nog wensen te gunnen, dan wel subsidiair in goede justitie een voorziening te treffen, zowel primair als subsidiair met veroordeling van DJI en RN in de proceskosten

Daartoe voert SIGV – samengevat – het volgende aan.

In de eerste plaats stelt SIGV dat met de samenvoeging van de tolkopdrachten van DJI en RN in strijd wordt gehandeld met artikel 1.5 van de Aanbestedingswet 2012 (Aw 2012), aangezien de voor die samenvoeging gegeven motivering geen objectieve, proportionele en voldoende duidelijke gronden voor die samenvoeging bevat en die motivering de beslissing tot samenvoeging dus niet kan dragen. Voor zover er al een reden is voor samenvoeging, wegen de voordelen hiervan niet op tegen de nadelige effecten. Er is volgens SIGV bij het samenvoegen onvoldoende acht geslagen op de samenstelling van de relevante markt en de invloed van de samenvoeging op de toegang tot de opdracht voor voldoende bedrijven uit het midden- en kleinbedrijf (hierna: ‘mkb’). Ieder inzicht in de nadelige effecten van de samenvoeging op die toegang ontbreekt in die motivering. De samenvoeging van de opdrachten heeft volgens SIGV onmiskenbaar nadelige invloed op de toegang tot de Opdracht voor mkb-ondernemers doordat het aantal partijen dat voor gunning in aanmerking komt hierdoor afneemt. Doordat de kerncompetenties zijn gekoppeld aan het totale volume per perceel kunnen minder marktpartijen naar de Opdracht meedingen. SIGV noemt hierbij zichzelf als de huidige opdrachtnemer van RN als voorbeeld. Uit de motivering blijkt niet dat de voor- en nadelen van de samenvoeging tegen elkaar zijn afgewogen. Hierdoor kan niet worden getoetst of de samenvoeging proportioneel is. In de motivering dient tevens acht te worden geslagen op de organisatorische gevolgen en risico’s van de samenvoeging voor de aanbestedende dienst. Uit de motivering blijkt dat tot samenvoeging is overgegaan omdat daardoor gedurende het detentie- en reclasseringstraject zoveel mogelijk dezelfde tolk kan worden ingezet. Verwacht wordt kennelijk dat de tolk zich bezighoudt met de communicatie op meta-niveau. Onduidelijk is wat hiermee wordt bedoeld en SIGV betwijfelt of die taak zich verhoudt met de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van een beëdigde tolk. Volgens SIGV is er geen bewijs dat de inzet van dezelfde tolk door DJI en RN zal leiden tot een verbeterde communicatie. Daarbij wijst SIGV erop dat het merendeel van de tolkopdrachten in Perceel 2 op afstand wordt verricht en de inzet van dezelfde tolk in Perceel 1 helemaal niet aan de orde is omdat het daarbij gaat om taptolken en vertaalopdrachten. Ook schiet volgens SIGV de huidige motivering tekort ten aanzien van de organisatorische gevolgen en risico’s van de samenvoeging voor de ondernemer. Er lijkt vanuit te worden gegaan dat de intermediair aan wie wordt gegund speciaal voor DJI en RN tolken zal werven, maar dat is volgens SIGV niet juist. Er wordt een beroep gedaan op de bestaande pool van tolken. Het is volgens SIGV een raadsel hoe de samenvoeging kan leiden tot een meer bestendige relatie tussen ondernemer en tolk. De inspanningsverplichting om telkens dezelfde tolk in te zetten leidt er volgens SIGV juist toe dat tolkopdrachten niet eerlijk onder tolken kunnen worden verdeeld en een groot aantal tolken buiten spel wordt gezet. Het argument dat door de samenvoeging het risico wordt verkleind dat tolken niet tot een DJI-locatie worden toegelaten, is naar de mening van SIGV vergezocht. Iedere tolk die een DJI-locatie bezoekt moet aan de geldende toegangsvoorschriften voldoen, ook als het gaat om een voor RN optredende tolk die eerder voor DJI tolkwerkzaamheden heeft verricht. Ook wijst SIGV erop dat het aantal tolkopdrachten op locatie zeer klein is. Ten slotte stelt SIGV dat de mogelijkheid om als samenwerkingsverband in te schrijven geen gevolg of risico betreft dat betrekking heeft op de uitvoering van de Opdracht.

In de tweede plaats wordt volgens SIGV met de samenvoeging in strijd gehandeld met het vertrouwensbeginsel. Volgens SIGV heeft de Minister van Justitie en Veiligheid (hierna: ‘de Minister’) herhaaldelijk toegezegd dat hij het aantal actieve intermediairs op de markt van overheidsaanbestedingen wenst te vergroten door opdrachten gevarieerd en in niet te grote volumes in de markt te zetten, zodat deze een voldoende divers spectrum aan inschrijvers aantrekken. Hierdoor zou de individuele tolk meer ruimte moeten krijgen om scherpere keuzes te maken ten aanzien van de voorwaarden waaronder hij of zij bereid is voor een bepaalde intermediair te werken. De samenvoeging van de tolkopdrachten van DJI en RN leidt volgens SIGV juist tot marktverenging in plaats van de door de Minister toegezegde marktverbreding. Ook in dit verband wijst SIGV erop dat zij niet voor gunning van de Opdracht in aanmerking komt. Van een voldoende divers spectrum aan inschrijvers is volgens SIGV geen sprake, nu het vooral grote commerciële bedrijven zijn die voor gunning in aanmerking komen. Het uiteindelijke doel van de marktverbreding (het verstevigen van de positie van de tolk ten opzichte van de intermediairs) wordt volgens SIGV hierdoor niet bereikt.

De Staat voert verweer, dat hierna, voor zover nodig, zal worden besproken.