Rechtbank Den Haag, 24-12-2024, ECLI:NL:RBDHA:2024:23615, C/09/673329 / KG ZA 24-901
Rechtbank Den Haag, 24-12-2024, ECLI:NL:RBDHA:2024:23615, C/09/673329 / KG ZA 24-901
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Den Haag
- Datum uitspraak
- 24 december 2024
- Datum publicatie
- 28 mei 2025
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2024:23615
- Zaaknummer
- C/09/673329 / KG ZA 24-901
Inhoudsindicatie
Kort geding. Aanbesteding. Inkoop militaire vliegopleiding, waaronder trainingsvliegtuigen. Inschrijving eiser terecht ongeldig verklaard, geen fundamentele gebreken in aanbestedingsprocedure en evenmin ongeldige inschrijving winnaar.
Uitspraak
Team Handel - voorzieningenrechter
zaak- / rolnummer: C/09/673329 / KG ZA 24-901
Vonnis in kort geding van 24 december 2024
in de zaak van
Grob Aircraft SE te Tussenhausen, Duitsland,
eiseres,
advocaten mrs. J.F. van Nouhuys en A.H. Klein Hofmeijer te Rotterdam,
tegen:
de Staat der Nederland, Ministerie van Defensie te Den Haag,
gedaagde,
advocaat mr. D. Wolters Rückert te Den Haag,
waarin is tussengekomen:
Pilatus Flugzeugwerke A.G.,
te Stans, Zwitserland,
advocaten mrs. D.J.L. van Ee en K.J.M. Corten te Amsterdam.
Partijen worden hierna respectievelijk aangeduid als ‘Grob’, ‘de Staat’ en ‘Pilatus’.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding met daarbij en daarna overgelegde producties 1 tot en met 31;
- de door Pilatus overgelegde conclusie tot tussenkomst, subsidiair voeging, met drie producties;
- de conclusie in de hoofdzaak van Pilatus, met vijf producties;
- de conclusie van antwoord van de Staat met producties 1 tot en met 7.
Op 11 december 2024 is de mondelinge behandeling gehouden. Hierbij zijn door Grob en Pilatus pleitnotities overgelegd. Tijdens de zitting is vonnis bepaald op vandaag.
2 Het incident tot tussenkomst subsidiair voeging
Pilatus heeft gevorderd te mogen tussenkomen in de procedure tussen Grob en de Staat dan wel zich te mogen voegen aan de zijde van de Staat. Ter zitting hebben Grob en de Staat verklaard geen bezwaar te hebben tegen de tussenkomst. Pilatus is vervolgens toegelaten als tussenkomende partij, aangezien zij aannemelijk heeft gemaakt dat zij daarbij voldoende belang heeft. Voorts is niet gebleken dat de tussenkomst aan een voortvarende afdoening van dit kort geding in de weg staat. Hierdoor ontstaat er ook geen strijd met de goede procesorde in het algemeen.
3 De feiten
Op grond van de stukken en het verhandelde ter zitting wordt in dit geding van het volgende uitgegaan.
De Staat heeft een Europese openbare aanbesteding georganiseerd voor de “Replacement of Initial Military Flight Capacity”. In de kern draait deze opdracht om de inkoop van een volledige militaire vliegopleiding, waaronder de levering van acht trainingsvliegtuigen. Dit kort geding heeft alleen betrekking op het deel van de opdracht dat betrekking heeft op die trainingsvliegtuigen.
De aanbestedingsprocedure is georganiseerd conform de mededingingsprocedure met onderhandeling (artikel 2.30 Aanbestedingswet (Aw)). Na afronding van de selectiefase zijn (onder andere) Grob en Pilatus op 7 november 2023 uitgenodigd om deel te nemen aan de gunningsfase.
Het proces van de gunningsfase is beschreven in de Award Guide, met bijbehorende bijlagen (onder andere Programmes of Requirements en Compliancy Matrixes). Er wordt gegund op beste prijs-kwaliteitverhouding.
In de Award Guide staan in paragraaf 2.1 de Knock-Out Requirements. De eerste daarvan luidt:
In het Programme of Requirements ten aanzien van de vliegtuigen (hierna: het PoR) staan diverse eisen met betrekking tot “General Aircraft Requirements” (GAR). In de inleiding bij de GAR-eisen staat:
“A COTS [voorzieningenrechter: Commercial Off The Shelf] aircraft is required, at least certified by civil airworthiness authorities at final bid.”
Eis GAR-001 schrijft voor dat het aangeboden vliegtuig een geldige EASA Type Certificate of gelijkwaardig moet hebben op het moment van definitieve inschrijving. Verder, staat er, voor zover nu relevant, het volgende in het PoR:
(...)
Deze eisen worden hierna ook aangeduid als GAR-009, GAR-010, GAR-011 en GAR-20
In het kader van de beoordeling van de inschrijvingen vindt onder andere een Qualitative Evaluation plaats, waarbij testvluchten worden uitgevoerd, conform het Assessment Protocol and Test Plan (bijlage 15 bij de Award Guide). Hierbij dienden testvliegers hun bevindingen per eis waarop werd getest invullen in een Excel-bestand genaamd “QE findings list”. In het Assessment Protocol and Test Plan staat hierover het volgende vermeld:
“Within the quantitative verification of requirement in the Qualeval, the Test Team of the State only determines whether a test aspect is compliant or non-compliant with the underlying requirements from the POR. This is reported to the Project manager of the State. It is the Project manager of the State that then determines whether there is a knock-out situation or not.
The requirements to be verified within the Qualeval, are listed in the accompanying Test Plan.”
Gegadigden moesten op 4 maart 2024 hun eerste inschrijving indienen. Hierbij dienden zij op grond van de aanbestedingsstukken (onder andere en voor zover nu relevant) een compliancy matrix over te leggen waarin zij per eis (“shall”) uit het PoR verklaren eraan te voldoen en verklaren aan welke wensen (“shoulds”) zij kunnen voldoen. Inschrijvers moesten ook een aanvullend document verstrekken, de Technical Specifications, waarin moest worden toegelicht op welke wijze aan de eisen wordt voldaan.
Grob en Pilatus hebben tijdig hun eerste inschrijving ingediend. Grob heeft haar GrobTP 120-A trainingsvliegtuig aangeboden (hierna ook: het vliegtuig van Grob). Pilatus heeft inschreven met de Pilatus PC-7 MKX (hierna ook: het vliegtuig van Pilatus).
Op 16 april 2024 en 6 mei 2024 heeft de Staat, in een Excel-bestand, een (aangevulde) vragenlijst (Questions & Remarks List, hierna: “Q&R-list) toegestuurd aan Grob om duidelijkheid te krijgen over aspecten van de initiële aanbieding van Grob en het door haar aangeboden vliegtuig. Grob heeft de vragen op 17 mei 2024 beantwoord, waarna de Staat een aangepaste versie van de Q&R list op 24 mei 2024 aan Grob heeft teruggestuurd. In deze laatste versie van de Q&R-list is een aantal door Grob op de gestelde vragen gegeven antwoorden groen gemarkeerd. Bij toezending van deze laatste versie van de Q&R-list schrijft de Staat:
“Attached you find the Q&R list with responses that can be presented during the negotiations. Green indicated answers do not require further discussion. (...)”
In Q&R-list van 24 mei 2024 is het antwoord op de over GAR-011 gestelde vraag groen gemarkeerd. Over GAR-010 en GAR-020 zijn geen vragen gesteld.
Op 6, 7, 13, 14 en 15 mei 2024 zijn de testvluchten uitgevoerd met het door Grob aangeboden vliegtuig.
De (mondelinge) onderhandelingen tussen Grob en de Staat vonden plaats van 27 tot en met 29 mei 2024. Tijdens deze onderhandelingen zijn op 27 mei 2024 de eerste bevindingen van de testvliegers op een scherm getoond en besproken. Op dit moment heeft de Staat de bevindingen van de testvliegers niet schriftelijk met Grob gedeeld.
Het resultaat van de onderhandelingsgesprekken is door de Staat verwerkt in de definitieve versies van de Q&R-list en de QE findings list. In de Q&R-list staat het antwoord op de vraag over GAR-011 nog steeds op groen, over GAR-010 en GAR-020 staat niets in de Q&R-list In de QE findings list is per eis opgenomen of daaraan werd voldaan. Voor eis GAR-010 en GAR-020 is opgenomen dat niet aan de eis wordt voldaan. Deze documenten zijn op 28 juni 2024 aan Grob verstrekt, met de volgende toelichting:
“We strongly recommend to use the content to rectify any initial Tender discrepancies regarding POR-requirements in your final Tender.
In case findings are related in general to the flight quality of the aircraft (Qualeval: qualitative analysis) and/or GBTM (refer to items below the content of POR-related items), we would kindly but urgently request you to decide what can be altered in your final Tender.”
Op 24 juli 2024 hebben Grob en Pilatus hun definitieve inschrijving ingediend. Hierna heeft de Staat geen verduidelijkingsvragen meer gesteld aan Grob.
Bij brief van 13 september 2024 heeft de Staat de gunningsbeslissing aan Grob bekend gemaakt. In de brief staat dat de inschrijving van Pilatus de beste prijs-kwaliteit-verhouding heeft en dat de inschrijving van Grob ongeldig is omdat deze niet voldoet aan eis GAR-010, GAR-011 en GAR-020.