Rechtbank Den Haag, 16-10-2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:19276, C/09/689880/ KG ZA 25-805
Rechtbank Den Haag, 16-10-2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:19276, C/09/689880/ KG ZA 25-805
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Den Haag
- Datum uitspraak
- 16 oktober 2025
- Datum publicatie
- 24 oktober 2025
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2025:19276
- Zaaknummer
- C/09/689880/ KG ZA 25-805
Inhoudsindicatie
Kort geding. Aanbesteding. Uitlef referentie-eis. CAO-norm. Referentie-eis disproportioneel? Grossmann-arrest. Inschrijver heeft zijn rechten verwerkt om nog te klagen over de in zijn ogen disproportionele referentie-eis.
Uitspraak
Team handel - voorzieningenrechter
zaak- / rolnummer: C/09/689880/ KG ZA 25-805
Vonnis in kort geding van 16 oktober 2025
in de zaak van
1. [eiser 1] handelend onder de naam [handelsnaam 1] te [plaats 1] ,
2. [eiser 2] handelend onder de naam [handelsnaam 2] te [plaats 2] ,
eisers,
advocaat mr. A.A. Boot te Amsterdam,
tegen:
1 Gemeente Noordwijk te Noordwijk,
2. Stichting Regionaal Inkoopbureau IJmond en Kennemerland te Heemstede,
gedaagden,
advocaat mr. D. Britsemmer te Alphen aan den Rijn.
Eisers worden hierna ieder afzonderlijk als ‘ [eiser 1] ’ en ‘ [eiser 2] ’, en gezamenlijk aangeduid als ‘ [eisers] c.s.’ Gedaagden worden hierna ieder afzonderlijk aangeduid als ‘de Gemeente’ en ‘Stichting RIJK’.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding van 11 augustus 2025 met producties 1 tot en met 8;
- de akte houdende wijziging van eis tevens houdende aanvullende producties 9 en 10;
- de door de Gemeente ingediende conclusie van antwoord;
- de op 30 september 2025 gehouden mondelinge behandeling, waarbij door beide partijen pleitnotities zijn overgelegd.
Voorafgaand aan de zitting, op 24 september 2025, hebben [eisers] c.s. de voorzieningenrechter bericht dat de vorderingen tegen Stichting RIJK worden ingetrokken. Dit vonnis ziet daarom alleen nog op vorderingen tegen de Gemeente.
De vonnisdatum is nader bepaald op vandaag.
2 De feiten
Op grond van de stukken en het verhandelde ter zitting wordt in dit geding van het volgende uitgegaan.
De Gemeente heeft een Europese openbare aanbesteding genaamd ‘Dagelijks Boomonderhoud’ georganiseerd (hierna: de aanbesteding). Stichting RIJK heeft de aanbesteding namens de Gemeente begeleid.
De aanbesteding heeft als doel een overeenkomst te sluiten met één partij ten behoeve van het structureel waarborgen van het boomonderhoud, dat bestaat uit de volgende werkzaamheden: het snoeien en kappen van bomen, de inzet van personeel en materieel en het toepassen van verkeersmaatregelen (hierna: de Opdracht). De beoogde looptijd van de overeenkomst is drie jaar met een optie tot verlenging van drie keer één jaar.
Het gunningscriterium is de economisch meest voordelige inschrijving op basis van de laagste prijs.
Ten behoeve van de aanbesteding is het Aanbestedingsdocument ‘Dagelijks Boomonderhoud’ van 28 april 2025 (hierna: het Aanbestedingsdocument) opgesteld. In het Aanbestedingsdocument is, voor zover hier van belang, het volgende vermeld:
“2.3 TEGENSTRIJDIGHEDEN OF BEZWAREN
Dit aanbestedingsdocument (met alle bijbehorende bijlagen) is met zorg samengesteld. Als inschrijver gebreken in het aanbestedingsdocument of bepalingen in strijd met de ARW 2016 constateert, dan moet inschrijver de contactpersoon van RIJK via TenderNed hierover tijdig informeren. Hiermee geeft u de gemeente de mogelijkheid nog tijdig voor de sluitingsdatum maatregelen te treffen voor het al dan niet effectief voortzetten van deze aanbesteding.
Mochten voorafgaande aan de indiening van de inschrijving geen (tijdige) opmerkingen en/of vragen en/of bezwaren ten aanzien het aanbestedingsdocument en nota(s) van inlichtingen, zijn ontvangen, dan wordt de inschrijver door het indienen van de inschrijving geacht te hebben ingestemd met de inhoud van deze documenten. Indien inschrijver niet tijdig op de voorgeschreven wijze de gemeente heeft geattendeerd op gebreken of bepalingen in strijd met de ARW 2016, is inschrijver niet ontvankelijk in enige (latere) vordering gericht tegen de vermeende onjuistheid, onregelmatigheid of onrechtmatigheid van het aanbestedingsdocument en/of (het resultaat van) de aanbesteding.
(...)
ONGELDIGE INSCHRIJVINGEN
Een inschrijving die niet voldoet aan hetgeen is gesteld in het aanbestedingsdocument en bijlagen is ongeldig. Eveneens ongeldig is een inschrijving waaraan één of meer voorwaarden of voorbehouden zijn verbonden. De gemeente behoudt zich expliciet het recht voor om zich tot het moment van de ondertekening van de overeenkomst jegens een inschrijver ten gunste waarvan een gunningsbeslissing is genomen alsnog op het standpunt te stellen dat diens inschrijving (bij nadere verificatie) ongeldig is gebleken, zonder dat dit tot enige schadeplichtigheid jegens inschrijver leidt.
(...)
GESCHIKTHEIDSEISEN
In deze paragraaf worden de geschiktheidseisen beschreven en wordt aangegeven hoe u kunt aantonen aan de betreffende eisen te voldoen. Inschrijvers die niet voldoen aan deze eisen worden van verdere deelname uitgesloten. Een combinatie mag gezamenlijk aan een geschiktheidseis voldoen, tenzij anders vermeld in de betreffende paragraaf.”
In paragraaf 3.2 van het Aanbestedingsdocument zijn de geschiktheidseisen beschreven, die onder meer betrekking hebben op de technische- en beroepsbekwaamheid van de inschrijver. In het kader daarvan geldt de volgende geschiktheidseis:
“3.2.3 TECHNISCHE- EN BEROEPSBEKWAAMHEID
Referenties
Het is van belang dat u door het overleggen van een referentie aantoont over voldoende deskundigheid en ervaring te beschikken met betrekking tot deze opdracht. Inschrijver dient een referentie van een vergelijkbare uitgevoerde opdracht op te geven over de afgelopen drie jaar voorafgaande aan datum inschrijving. De referentieopdracht moet zijn afgerond, indien dit niet het geval is moet aan de vereiste opdrachtwaarde of volume voor dat deel van de opdracht dat reeds is uitgevoerd, zijn voldaan.
Kerncompetentie 1:
Inschrijver dient middels een referentie aan te tonen tenminste 3.600 straat-laan en parkbomen per jaar te hebben gesnoeid in een stedelijke omgeving.
De referentieverklaring in het aanbestedingsdocument dient volledig ingevuld te worden ingediend bij de inschrijving. Bij de beoordeling kan de gemeente de referentie controleren en verifiëren.
Bijlage C referentieverklaring moet hiertoe volledig ingevuld bij inschrijving ingediend te worden. Bij beoordeling zal de gemeente de referenties verifiëren. Indien mogelijk ontvangt de gemeente bij inschrijving van inschrijver, een schriftelijke, door de opdrachtgever van de betreffende referentie ondertekende, uitvoeringsverklaring.
Het is toegestaan een derde in te zetten om aan een referentie-eis te voldoen, mits die derde ook wordt ingezet voor dit project, voor het betreffende onderdeel. (...)”
Bij hun inschrijving dienden inschrijvers het document ‘Bijlage C Referentieverklaring’ volledig ingevuld in te dienen. In die bijlage is, voor zover hier van belang, het volgende vermeld:
In het RAW Bestek ‘Boomonderhoud gemeente Noordwijk 2025-2028’, dat onderdeel is van de aanbestedingsstukken, is voor zover hier van belang het volgende vermeld:
“05 RAYONINDELING EN WERKWIJZE
(...)
De volgorde voor de eerste besteksjaren zijn als volgt:
2025 Snoeiachterstand op basis van de laatste VTA door de gehele gemeente
2026 Rayon A
2027 Rayon B
2028 Rayon C
(...)
07 SCOPE VAN HET WERK
(...)
De in deel 2.2. opgenomen arealen zijn op basis van de laatste VTA ingevoegd. Hieraan kunnen geen rechten worden ontleend. Per jaar wordt een nieuwe hoeveelhedenstaat van het rayon uitgegeven en te onderhouden [vormbomen] buiten het rayon. De aard en hoeveelheid van de te snoeien bomen is afhankelijk van de VTA en het rayon waarin gesnoeid wordt.
Indicatie van de jaarlijks terugkerende werkzaamheden:
- Het snoeien van circa 3.000 tot 4.000 straat en laanbomen per jaar.
- Het snoeien van circa 980 vormbomen per jaar.
- Het rooien van circa 100 bomen per jaar.”
Op de aanbesteding hebben vier partijen ingeschreven, waaronder [eiser 1] , met [eiser 2] als onderaannemer.
[eiser 1] heeft bij zijn inschrijving twee referenties opgegeven: een opdracht voor het snoeien van 2080 bomen in de periode 8 januari 2024 tot 14 mei 2024 en een opdracht voor het snoeien van 2437 bomen in de periode 5 september 2024 tot 6 december 2024.
Uit het proces-verbaal van inschrijving van 20 juni 2025 volgt dat [eiser 1] heeft ingeschreven met de laagste prijs.
Op 23 juni 2025 heeft Stichting RIJK aan [eiser 1] het volgende geschreven:
“Voor de aanbesteding Dagelijks Boomonderhoud - Gemeente Noordwijk hebben wij twee referenties (opdracht ‘Wijk 2024 & Meermond’ gemeente Heemstede en opdracht ‘Snoeien conform uitvraag GRIB’ De Meerlanden / gemeente Hillegom) van u ontvangen.
In paragraaf 3.2.3 van het Aanbestedingsdocument staat hierover (echter) het volgende vermeld:
“Het is van belang dat u door het overleggen van een referentie aantoont over voldoende deskundigheid en ervaring te beschikken met betrekking tot deze opdracht.
Inschrijver dient een referentie van een vergelijkbare uitgevoerde opdracht op te geven over de afgelopen drie jaar voorafgaande aan datum inschrijving. De referentieopdracht moet zijn afgerond, indien dit niet het geval is moet aan de vereiste opdrachtwaarde of volume voor dat deel van de opdracht dat reeds is uitgevoerd, zijn voldaan.
Kerncompetentie 1:
Inschrijver dient middels een referentie aan te tonen tenminste 3.600 straat-, laan- en parkbomen per jaar te hebben gesnoeid in een stedelijke omgeving. De referentieverklaring in het aanbestedingsdocument dient volledig ingevuld te worden ingediend bij de inschrijving. Bij de beoordeling kan de gemeente de referentie controleren en verifiëren.”
Het gaat daarmee dus om één (1) referentie (-opdracht). Niet twee (2).
Twee referentieopdrachten, en het stapelen daarvan, kunnen wij dus, mede gelet op het aanbestedingsrechtelijke gelijkheidsbeginsel, niet accepteren.
Vraag:
Bent u het met ons eens? En zo nee, waarom (dan) niet? Graag een gemotiveerd antwoord.”
Op 25 juni 2025 heeft [eiser 1] (onder meer) als volgt gereageerd:
“ We zijn het niet met u eens om de volgende redenen:
1.Boven de uitvraag (hfdst. 3.2.3.) staat in de titel: “Referenties”. Wat duidt op meer dan 1 referentie.
2.Bij de beoordeling staat: “Bijlage C referentieverklaring moet hiertoe volledig ingevuld bij inschrijving ingediend te worden. Bij beoordeling zal de gemeente de referenties verifiëren”.
3.Wij voldoen ruimschoots aan de gestelde omvang en daarmee is voldaan aan de bedoelingen van de geschiktheidseis, namelijk het uitgevoerde volume in één jaar.
4.Bij eerdere Aanbestedingen gepubliceerd door u (het RIJK) staat expliciet vermeld hoeveel referenties er ingediend dienen te worden. Als voorbeeld nemen wij de Aanbesteding van: de gemeente Velsen “RENOVATIE PLANTSOENEN & VERVANGEN LAANBOMEN” gepubliceerd op 21-2-2025. Hier staat in de uitvraag: Uit de op te geven referentie blijkt dat de inschrijver gedurende de laatste 3 jaren 1 werk op het gebied van renoveren van plantvakken op vakkundige en correcte wijze heeft uitgevoerd en tijdig heeft opgeleverd, met een gefactureerd bedrag van ten minste € 150.000, - excl. BTW per jaar. Hier wordt dus duidelijk om 1 referentie gevraagd!!
En dit geldt ook voor de volgende referentie eis: Uit de op te geven referentie blijkt dat de inschrijver gedurende de laatste 3 jaren 1 werk op het gebied van het aanplanten van bomen op basis van Handboek Bomen op vakkundige en correcte wijze heeft uitgevoerd en tijdig heeft opgeleverd, met een gefactureerd bedrag van ten minste € 75.000,- excl. BTW per jaar. Hier wordt dus duidelijk om 1 referentie gevraagd.
(...)
Gezien het bovenstaande kunnen we vaststellen dat er bij eerdere uitvragen wél expliciet over 1 referentie wordt gesproken. [eiser 1] Bomverzorging is daarom van mening dat we bij het boomonderhoud-bestek gemeente Noordwijk volledig aan de uitvraag te hebben voldaan.”
Bij brief van 22 juli 2025 heeft Stichting RIJK aan [eiser 1] de voorlopige gunningsbeslissing medegedeeld. Daarin staat kort samengevat dat [eiser 1] wordt uitgesloten omdat hij niet aan de geschiktheidseisen voldoet en dat de Gemeente voornemens is om de Opdracht te gunnen aan AW Groen & Natuur Lisse, die de inschrijving met de laagste prijs heeft ingediend. In de voorlopige gunningsbeslissing staat, voor zover hier van belang, het volgende:
“(...) Met de woorden ‘een referentie’, ‘een vergelijkbare uitgevoerde opdracht’, ‘De referentieopdracht’ en ‘de opdracht’ staat vast, dat het ter zake om één (1) referentieopdracht gaat.
Bij inschrijving levert uw onderneming echter twee (2) referentieopdrachten aan, namelijk (1) de opdracht ‘Wijk 2024 & Meermond’ gemeente Heemstede en (2) de opdracht ‘Snoeien conform uitvraag GRIB’ De Meerlanden / gemeente Hillegom.
Het gaat daarmee dus ook niet om ‘een vergelijkbare uitgevoerde opdracht’. Onze aanbestede opdracht is immers niet in twee-en (2-en) gesplitst.
Uw onderneming heeft daarmee, volgens de spelregels van de aanbestedingsprocedure, niet aangetoond geschikt te zijn voor gunning van onze opdracht, en zij moet dan ook, volgens paragraaf 3.2 van het Aanbestedingsdocument, worden ‘uitgesloten’.
(...)
Het stapelen van ervaring, wat uw onderneming met haar twee referentieopdrachten praktisch en feitelijk doet, is daarbij ook niet toegestaan. (...)
Wij moeten ons aan onze spelregels houden. Zie daartoe bijvoorbeeld artikel 1.8 Aanbestedingswet 2012:
“Een aanbestedende dienst of een speciale-sectorbedrijf behandelt ondernemers op gelijke en niet-discriminerende wijze.”
Uw onderneming is met de aanbestedingsstukken akkoord gegaan. Zie paragraaf 2.14 van het Aanbestedingsdocument. En het inschrijvingsbiljet van uw onderneming. Uw onderneming kan dus, mede vanwege de gerechtvaardigde verwachtingen en belangen van de andere inschrijvers op onze aanbestedingsprocedure, niet voor gunning in aanmerking komen.
De door uw onderneming d.d. 25 juni 2025 op ons verzoek gegeven toelichting doet daar niets aan af.
Het feit, dat in het Aanbestedingsdocument ook ‘referenties’ wordt genoemd, doet geen afbreuk aan de concreet gestelde geschiktheidseis (kerncompetentie), en heeft verder ook slechts van doen met de (eventueel) door de verschillende inschrijvers in te dienen referenties.
Verder gaat het bij aanbestedingsstukken niet om de ‘bedoelingen’, maar om de letterlijke (woordelijke) teksten. (...)
En uw onderneming kan ook geen rechten ontlenen aan eerdere aanbestedingen van RIJK, van de gemeente of van andere gemeenten. Het gaat immers, vanwege het aanbestedingsrechtelijke transparantie- en gelijkheidsbeginsel, in kwestie om de (inhoud van de) aanbestedingsstukken van onderhavige aanbestedingsprocedure.
Daarbij zou het vertrouwensbeginsel het hier overigens ook afleggen tegen het gelijkheidsbeginsel. (...)”
Bij brief van 6 augustus 2025 heeft [eiser 1] bezwaar gemaakt tegen de voorlopige gunningsbeslissing, omdat zijn inschrijving in zijn optiek wel voldoet aan de in het bestek gestelde eisen en daardoor niet ongeldig kan worden verklaard. De brief is tevens als klacht ingediend bij de klachtencommissie van Stichting RIJK.
[eisers] c.s. zijn daarna dit kort geding gestart.
Bij brief van 18 augustus 2025 heeft Stichting RIJK aan [eiser 1] bericht dat de klacht van [eiser 1] niet (verder) in behandeling wordt genomen omdat hij inmiddels een kort geding is gestart tegen de Gemeente.