Rechtbank Den Haag, 11-03-2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:6215, C/09/678425 / KG ZA 25-23
Rechtbank Den Haag, 11-03-2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:6215, C/09/678425 / KG ZA 25-23
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Den Haag
- Datum uitspraak
- 11 maart 2025
- Datum publicatie
- 15 april 2025
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2025:6215
- Zaaknummer
- C/09/678425 / KG ZA 25-23
Inhoudsindicatie
Kort geding. De Staat heeft twee Europese openbare aanbestedingsprocedures georganiseerd: één voor de levering van snelverbanden en één voor de levering van tourniquets. De Staat heeft de inschrijving van eiseres voor de levering van de snelverbanden terecht ongeldig verklaard. De aanbestedingsstukken ten aanzien van de levering van tourniquets zijn voor meerderlei uitleg vatbaar. Die aanbesteding kan daarom niet worden voortgezet en er zal een heraanbesteding moet plaatsvinden als de Staat deze opdracht nog wenst te gunnen.
Uitspraak
Team handel - voorzieningenrechter
zaak- / rolnummer: C/09/678425 / KG ZA 25-23
Vonnis in kort geding van 11 maart 2025
in de zaak van
QRS Health Care B.V. te Oss,
eiseres,
advocaten mr. T. van Wijk en mr. W. van Leeuwen te Arnhem,
tegen:
DE STAAT DER NEDERLANDEN (MINISTERIE VAN DEFENSIE) te Den Haag,
gedaagde,
advocaat mr. D. Wolters Rückert te Den Haag.
Partijen worden hierna ‘QRS’ en ‘de Staat’ genoemd.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding van 13 januari 2025;
- de akte overleggen producties van QRS, met producties 1 tot en met 16;
- de akte overleggen nadere producties van QRS, met producties 17 tot en met 20;
- de brief van 14 februari 2025 namens de Staat, met productie 1;
- de conclusie van antwoord van de Staat;
- de op 19 februari 2025 gehouden mondelinge behandeling, waarbij door de advocaten van QRS pleitnotities zijn overgelegd.
Tijdens de zitting is vonnis bepaald op 7 maart 2025, maar de vonnisdatum is vervolgens nader bepaald op heden.
2 De feiten
Op grond van de stukken en op grond van wat er tijdens de zitting is besproken, wordt in dit geding van het volgende uitgegaan.
De Staat heeft diverse aanbestedingsprocedures georganiseerd voor de inkoop van “tactisch medische producten”, waaronder een aanbesteding voor drie soorten snelverband (hierna: de aanbesteding snelverbanden) en een aanbesteding voor de levering van een tourniquet en tourniquet trainer (hierna: de aanbesteding tourniquets). In het navolgende zullen de relevante feiten voor beide aanbestedingen afzonderlijk worden weergegeven, te beginnen met de aanbesteding snelverbanden.
Aanbesteding snelverbanden
De Staat heeft een Europese openbare aanbestedingsprocedure georganiseerd voor de levering van drie soorten snelverband. De opdracht is nader omschreven in de aanbestedingsleidraad (hierna: Leidraad) en het programma van eisen (hierna: PvE).
Uit paragraaf 1.1 Leidraad volgt dat het een opdracht betreft voor het sluiten van één raamovereenkomst met één ondernemer voor de levering van drie soorten snelverband. De raamovereenkomst wordt gesloten voor een periode van vier jaar. De opdracht wordt gegund aan de inschrijver met de economisch meest voordelige inschrijving, die wordt vastgesteld op basis van de beste prijs-kwaliteit verhouding (paragraaf 3.2 Leidraad).
Uit paragraaf 1.4 Leidraad volgt dat inschrijvers bij hun inschrijving 10 stuks van de drie soorten snelverbanden moeten aanleveren. Die producten worden nader getoetst aan de criteria in hoofdstuk 3 van de Leidraad:
“Bij uw Inschrijving moet u een aantal producten aanleveren welke nader worden getoetst aan de criteria vermeld in hoofdstuk 3. Deze producten moeten uiterlijk voor de sluitingsdatum voor het indienen van de inschrijvingen op 21-11-2024 om 23:59 uur bij de Aanbestedende dienst worden ingediend. Aanleveren na de genoemde datum en tijdstip leidt tot een ongeldige Inschrijving! De volgende aantallen moeten worden aangeleverd:
|
Naam medisch product |
Aantallen aanleveren t.b.v. toetsingen |
|
Snelverband groot, zie eis in het programma van eisen. |
10 |
|
Snelverband klein, zie eis in het programma van eisen. |
10 |
|
Snelverband set voor grote wond/amputatie, zie eis in het programma van eisen. |
10 |
(...)”
In hoofdstuk 3 van de Leidraad staan de methodiek en de criteria beschreven die voor de beoordeling van de inschrijvingen worden gehanteerd. In dat hoofdstuk wordt een onderscheid gemaakt tussen eisen die leiden tot een directe knock-out van een inschrijving als de inschrijving daaraan niet voldoet (paragraaf 3.1) en de subgunningscriteria waarmee de uiteindelijke rangorde tussen de inschrijvingen wordt bepaald (paragraaf 3.2):
“3 DE INSCHRIJVING
In dit hoofdstuk staan de methodiek en de criteria beschreven die voor de beoordeling van de
Inschrijvingen zullen worden gehanteerd, ter bepaling welke Inschrijver de economisch meest
voordelige Inschrijving heeft ingediend. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen eisen die leiden tot een directe knock-out van een Inschrijving indien de Inschrijving daar niet aan voldoet, en de nadere (subgunnings)criteria waarmee de uiteindelijke rangorde tussen Inschrijvingen wordt bepaald.”
De knock-out eisen zijn uiteengezet in paragraaf 3.1 Leidraad. Als tweede knock-out eis is opgenomen dat de inschrijving moet voldoen aan het PvE en dat dit moet worden aangetoond aan de hand van de op grond van paragraaf 1.4 Leidraad aangeleverde snelverbanden:
“3.1 Knock-out eisen
Er zijn knock-out eisen die de inhoud van de Inschrijving betreffen, en die hieronder worden
uiteengezet bij K1 tot en met K4:
(...)
K2: Uw Inschrijving voldoet aan het programma van eisen als bedoeld in bijlage 3 – inclusief eventuele rectificaties die voortvloeien uit de nota(‘s) van inlichtingen. Dit moet worden aangetoond door het tijdig aanleveren van de medische verbruiksartikelen zoals gevraagd in paragraaf 1.4.
(...)”
In paragraaf 4.4 Leidraad is tot slot nog het volgende vermeld over het niet voldoen aan een knock-out eis:
“4.4 Beoordeling van u en uw Inschrijving
(...)
Ten slotte gelden er formele (knock-out) eisen, deze staan in par. 3.1. Wanneer uw Inschrijving hier niet of aan andere in hoofdstuk 3 genoemde eisen voldoet, wordt uw Inschrijving terzijde gelegd. Hierna wordt uw Inschrijving inhoudelijk getoetst aan het gunningscriterium.
De Aanbestedende dienst kan u vragen uw Inschrijving te verduidelijken of u de gelegenheid geven kleine gebreken in de Inschrijving te herstellen. U krijgt hiervoor meestal een termijn van maximaal 5 werkdagen.”
In het PvE zijn de functionele specificaties vermeld die aan de producten en dienstverlening van de inschrijvers worden gesteld. Voor zover in dit kort geding relevant, zijn daarin de volgende eisen vermeld:
“2 Eisen Producten en dienstverlening
|
Eisen algemeen |
|
|
1. |
(...) |
|
2. |
Alle Producten die worden geleverd dienen te voldoen aan alle in Nederland van toepassing zijnde vigerende nationale en internationale wet- en regelgeving, inbegrepen de Europese verordening 2017/045 (Medical Device Regulation) en de IVDR inclusief de uitgevaardigde transitieregelingen. |
(...)
|
Kwaliteit van producten |
|
|
7. |
Producten zijn geschikt voor gebruikt in de klimaatgebieden C1 (-21 tot -32°C, C0 (-6 tot -19°C) en A1 (32 tot 49°C), conform AECTP 200 Edition 4, LEAFLET 2311/1 (STANAG 4370). |
|
8. |
Product is na opslag / transport direct gereed voor gebruik. Producten worden opgeslagen en getransporteerd in de klimaatgebieden C1 (-21 tot -32°C, C0 (-6 tot -19°C) en A1 (32 tot 49°C), conform AECTP 200 Edition 4, LEAFLET 2311/1 (STANAG 4370). De temperatuur van goederen in een transportcontainer kunnen in warme gebieden oplopen tot 70°C. |
|
9. |
(...) |
(...)
|
Eisen houdbaarheid Producten |
|
|
12. |
(...) |
|
13. |
De houdbaarheidstermijn voor de Producten (eis 44, 45 en 46) zoals gehanteerd door fabrikant dient op moment van levering minimaal 60 maanden te bedragen. Indien er van de gestelde eis afgeweken wordt, is er te allen tijde toestemming van Koper benodigd. |
(...)
|
Levering en Leverbetrouwbaarheid |
|
|
27. |
(...) |
|
29. |
Elke levering dient te geschieden met een pakbon en vrachtbrief. De pakbon dient minimaal de volgende informatie te bevatten: Opdrachtnummer van Koper; Productnummers Leverancier; Bestelde en geleverde aantallen; Expiratiedata; EAN; Paklijst |
(...)
3 Eisen Product specifiek
|
Snelverband groot |
|
|
44. |
Het product is bedoeld voor het afdekken van een wond en het aanleggen van een wonddrukverband. Product moet voldoen aan onderstaande eisen: Verpakking moet te openen zijn met handsschoenen aan; Steriel; Compacte verpakking (vacuüm verpakt); Verpakking heeft een gedekte kleur; Gerold; Het verband moet voorzien zijn van een kompres van 15x15cm; Het verband moet voorzien zijn van een beugel waardoor het goed is aan te trekken en makkelijk druk kan worden uitgeoefend op de wond; Het product moet geschikt zijn voor armen en benen; Disposable. |
|
Snelverband klein |
|
|
45. |
Het product is bedoeld voor het afdekken van een wond en het aanleggen van een wonddrukverband. Product moet voldoen aan onderstaande eisen: Verpakking moet te openen zijn met handsschoenen aan; Steriel; Compacte verpakking (vacuüm verpakt); Verpakking heeft een gedekte kleur; Gerold; Het verband moet voorzien zijn van een kompres van 10x10cm. Het verband moet voorzien zijn van een beugel waardoor het goed is aan te trekken en makkelijk druk kan worden uitgeoefend op de wond; Het product moet geschikt zijn voor armen en benen; Disposable. |
|
Snelverband set voor grote wond/amputatie |
|
|
46. |
Het product is bedoeld voor het afdekken van een wond, inclusief buik-, hoofd- en brandwonden en het aanleggen van een wonddrukverband. Product moet voldoen aan onderstaande eisen: Verpakking moet te openen zijn met handsschoenen aan; Steriel; Compacte verpakking (vacuüm verpakt); Verpakking heeft een gedekte kleur; Gerold; Het verband moet voorzien zijn van een kompres van minimaal 25x25cm en maximaal 30x30cm. Het product moet voorzien zijn van een afneembare folie laag op het kompres, die minimaal 10cm groter is dan de afmeting van het kompres Het product moet geschikt zijn voor armen, benen en romp; Disposable. |
(...)”
QRS heeft op de aanbesteding ingeschreven. Bij brief van 20 december 2024 heeft de Staat de inschrijving van QRS ongeldig verklaard. QRS heeft hiertegen bij brief van 24 december 2024 bezwaar gemaakt. Op 2 januari 2025 heeft de Staat aan QRS bericht dat hij van mening blijft dat QRS terecht is uitgesloten van de aanbesteding.
Aanbesteding tourniquets
De Staat heeft daarnaast een Europese openbare aanbestedingsprocedure georganiseerd voor de levering van de tourniquet en tourniquet trainer. De opdracht is nader omschreven in de aanbestedingsleidraad (hierna eveneens: de Leidraad) en het programma van eisen (hierna eveneens: PvE).
Uit paragraaf 1.1 Leidraad volgt dat het een opdracht betreft voor het sluiten van één raamovereenkomst met één ondernemer voor de levering van de tourniquet en de tourniquet trainer. De raamovereenkomst wordt gesloten voor een periode van vier jaar. De opdracht wordt gegund aan de inschrijver met de economisch meest voordelige inschrijving, die wordt vastgesteld op basis van de beste prijs-kwaliteit verhouding (paragraaf 3.2 Leidraad).
Uit paragraaf 1.4 Leidraad volgt dat inschrijvers bij hun inschrijving 8 stuks van de tourniquet en tourniquet trainer moeten aanleveren. Die producten worden nader getoetst aan de criteria in hoofdstuk 3 van de Leidraad:
“Bij uw Inschrijving moet u een aantal producten aanleveren welke nader worden getoetst aan de criteria vermeld in hoofdstuk 3. Deze producten moeten uiterlijk voor de sluitingsdatum voor het indienen van de inschrijvingen op 21 november 2024 om 23.59 uur bij de Aanbestedende dienst worden ingediend. Aanleveren na de genoemde datum en tijdstip leidt tot een ongeldige Inschrijving! De volgende aantallen moeten worden aangeleverd:
|
Naam medisch verbruiksartikel |
Aantallen/ stuks benodigd t.b.v. beoordeling |
|
Tourniquet Tourniquet trainer |
8 8 |
(...)”
In hoofdstuk 3 van de Leidraad staan de methodiek en de criteria beschreven die voor de beoordeling van de inschrijvingen worden gehanteerd. In dat hoofdstuk wordt een onderscheid gemaakt tussen eisen die leiden tot een directe knock-out van een inschrijving als de inschrijving daaraan niet voldoet (paragraaf 3.1) en de subgunningscriteria waarmee de uiteindelijke rangorde tussen de inschrijvingen wordt bepaald (paragraaf 3.2):
“3 DE INSCHRIJVING
In dit hoofdstuk staan de methodiek en de criteria beschreven die voor de beoordeling van de
Inschrijvingen zullen worden gehanteerd, ter bepaling welke Inschrijver de economisch meest
voordelige Inschrijving heeft ingediend. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen eisen die leiden tot een directe knock-out van een Inschrijving indien de Inschrijving daar niet aan voldoet, en de nadere (subgunnings)criteria waarmee de uiteindelijke rangorde tussen Inschrijvingen wordt bepaald.”
De knock-out eisen zijn uiteengezet in paragraaf 3.1 Leidraad. Als tweede knock-out eis is opgenomen dat de inschrijving moet voldoen aan het PvE en dat dit moet worden aangetoond aan de hand van de op grond van paragraaf 1.4 Leidraad aangeleverde tourniquet en tourniquet trainer:
“3.1 Knock-out eisen
Er zijn knock-out eisen die de inhoud van de Inschrijving betreffen, en die hieronder worden
uiteengezet bij K1 tot en met K4:
(...)
K2: Uw Inschrijving voldoet aan het programma van eisen als bedoeld in bijlage 3 – inclusief eventuele rectificaties die voortvloeien uit de nota(‘s) van inlichtingen. Dit moet worden aangetoond door het tijdig aanleveren van de medische verbruiksartikelen zoals gevraagd in paragraaf 1.4.
(...)”
In paragraaf 4.4 Leidraad is tot slot nog het volgende vermeld over het niet voldoen aan een knock-out eis:
“4.4 Beoordeling van u en uw Inschrijving
(...)
Ten slotte gelden er formele (knock-out) eisen, deze staan in par. 3.1. Wanneer uw Inschrijving hier niet of aan andere in hoofdstuk 3 genoemde eisen voldoet, wordt uw Inschrijving terzijde gelegd. Hierna wordt uw Inschrijving inhoudelijk getoetst aan het gunningscriterium.
De Aanbestedende dienst kan u vragen uw Inschrijving te verduidelijken of u de gelegenheid geven kleine gebreken in de Inschrijving te herstellen. U krijgt hiervoor meestal een termijn van maximaal 5 Werkdagen.”
In het PvE zijn de functionele specificaties vermeld die de Staat aan de producten en dienstverlening van de inschrijvers stelt. Voor zover in dit kort geding relevant, zijn daarin de volgende eisen vermeld:
“3 Eisen Product specifiek
|
Tourniquet |
|
|
43. |
Het product is bedoeld om een slagaderlijke bloeding aan armen en/of benen te stoppen door de vaten af te knellen. Het product moet voldoen aan onderstaande eisen: Gedekte kleur; Minimale breedte 3,5cm maximaal 5cm breed; Maximaal gewicht 110g; Met 1 hand te bedienen; De wringstaaf/knevel mag tijdens het aandraaien niet verbuigen of breken. |
(...)”
In de Nota van Inlichtingen zijn, voor zover in deze zaak relevant, de volgende vragen en antwoorden opgenomen:
“# Referentie (...)
14 2.1.5
Vraag
De breedte van de tourniquet mag niet breder zijn dan 5cm. Betreft dit de band of de gesp? (Wij hebben ons huiswerk gedaan en ook de tourniquet die Defensie nu gebruikt is net iets breder dan 5cm.
Antwoord
De breedte van de band van de huidige tourniquet is 3,8 cm (=1,5 inch) en komt dus overeen met de in het PvE gevraagde bandbreedte van 3,5 – 5 cm.
(...)
# Referentie (...)
16 1.1. (Text item)
Vraag
Bij eisen product specifiek is aangegeven dat de tourniquet dient te voldoen aan een breedte van minimaal 3,5cm / maximaal 5cm. Nagenoeg alle tourniquets hebben een band van tussen de 3.5 en 5 cm. Klopt onze aanname dat de gestelde breedte de breedte van de band betreft?
Antwoord
Correct.
(...)”
QRS heeft op de aanbesteding ingeschreven. Bij brief van 20 december 2024 heeft de Staat de inschrijving van QRS ongeldig verklaard. QRS heeft hiertegen bij brief van 24 december 2024 bezwaar gemaakt. Op 2 januari 2025 heeft de Staat aan QRS bericht dat hij geen reden ziet zijn voorlopige gunningsbeslissing respectievelijk afwijzingsbeslissing(en) in te trekken, de inschrijving van QRS alsnog te beoordelen en een nieuwe beslissing te nemen.
QRS heeft de Staat op 13 januari 2025 in kort geding gedagvaard.
Bij brief van 15 februari 2025 heeft de Staat een aangepaste voorlopige gunningsbeslissing voor de aanbesteding tourniquets aan QRS gestuurd. In deze brief heeft de Staat de ongeldigverklaring van 20 december 2024 ingetrokken en de inschrijving van QRS opnieuw ongeldig verklaard.
3 Het geschil
QRS vordert, zakelijk weergegeven, bij vonnis voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:
primair
I. de Staat te gebieden de voorlopige gunningsbeslissingen inzake de aanbesteding snelverbanden en de aanbesteding tourniquets in te trekken;
II. de Staat te gebieden de inschrijving van QRS geldig te verklaren;
III. de Staat te gebieden een nieuwe voorlopige gunningsbeslissing te nemen;
subsidiair
IV. de Staat te gebieden om de aanbesteding snelverbanden en de aanbesteding tourniquets in te trekken en (indien de Staat de opdracht nog steeds wenst te verstrekken) een nieuwe aanbesteding te organiseren;
een en ander met veroordeling van de Staat in de proceskosten, te vermeerderen met de
wettelijke rente.
Daartoe voert QRS, samengevat, het volgende aan.
De Staat heeft de inschrijving van QRS voor de aanbesteding van de snelverbanden ten onrechte ongeldig verklaard. De reden die de Staat aan de ongeldigverklaring ten grondslag heeft gelegd, is dat uit de verpakking van het door QRS geleverde proefproduct niet zou blijken dat is voldaan aan de eis van een minimale houdbaarheidsdatum. Uit de aanbestedingsstukken kan echter niet worden afgeleid dat de houdbaarheidsdatum op de verpakking van de proefproducten leidend is in de beoordeling van de vraag of de producten voldoen aan het PvE. Bovendien voldoet de inschrijving van QRS volledig aan de eisen in het PvE. De Staat heeft de inschrijving van QRS zonder enige grond ongeldig verklaard. Voor zover de geldigheid van de inschrijving van QRS niet voldoende uit de inschrijvingsstukken zou blijken, had de Staat een verduidelijkingsvraag moeten stellen. Ook is de Staat in de afwijzingsbeslissing niet ingegaan op diverse stukken uit de inschrijving van QRS en hij heeft zijn beslissing ondeugdelijk gemotiveerd. De Staat handelt zodoende in strijd met de beginselen van zorgvuldigheid, motivering en evenredigheid.
Daarnaast heeft de Staat de inschrijving van QRS voor aanbesteding van de tourniquets ten onrechte ongeldig verklaard. De door QRS aangeboden tourniquets voldoen aan de eisen in het PvE. De Staat heeft de eisen voor de breedte van de tourniquets verkeerd uitgelegd, althans deze eisen zijn onduidelijk. Verder kan QRS zich niet vinden in het door de Staat vastgestelde meetresultaat en is de uitsluiting op basis van een minimale afwijking disproportioneel en onredelijk. Ook heeft de Staat het ontbreken van een wringstaaf of knevel ten onrechte als (nadere) uitsluitingsgrond aangemerkt. Tot slot heeft de beoordelingscommissie de inschrijving van QRS slechts op twee van de vier criteria beoordeeld en is het oordeel onjuist en ongefundeerd, waarbij het vermoeden rijst dat sprake is van vooringenomenheid.
QRS heeft ook een spoedeisend belang bij haar vorderingen, omdat zij definitief niet in aanmerking dreigt te komen voor de twee verschillende raamovereenkomsten.
De Staat voert verweer, dat hierna, voor zover nodig, zal worden besproken.