Rechtbank Gelderland, 26-04-2018, ECLI:NL:RBGEL:2018:2856, C/05/334308/ KG ZA 18-90

Exterion is een bedrijf dat zich toelegt op het verzorgen van buitenreclame. Zij houdt zich in dat kader bezig met het verwerven van exploitatierechten van reclameobjecten, waaronder vitrines, billboards en abri’s (zogenoemde haltevoorzieningen) om vervolgens advertentiecontracten met geïnteresseerde adverteerders te sluiten. JCDecaux drijft eenzelfde soort onderneming. Exterion en JCDecaux zijn de twee grootste marktpartijen op dat gebied in Nederland.

Tussen JCDecaux en de gemeente is op 16 november 1995 een zogenaamde Vitrine overeenkomst tot stand gekomen. Daarnaast heeft JCDecaux in mei 2007 Wal Nederland B.V. overgenomen, welke vennootschap op dat moment partij was bij een onderhoudsovereenkomst met de gemeente en op basis daarvan exploitatierechten voor abri’s, standsinfo’s en reclamezuilen in de gemeente bezat. JCDecaux heeft deze lopende exploitatieovereenkomst voortgezet, tegen betaling van de daarin opgenomen vergoeding voor de exploitatie aan de gemeente.

JCDecaux heeft in 2009 aan de gemeente gevraagd of de voornoemde exploitatievergoeding naar beneden kon worden bijgesteld vanwege sterk verminderde inkomsten van JCDecaux als gevolg van de economische crisis.

Bij brief van 27 juni 2013 heeft Exterion met een beroep op de Wet openbaarheid van Bestuur (Wob) aan de gemeente verzocht om kopieën van het reclamebeleid, de reclamenota en de overeenkomsten die met (buiten)reclame-exploitanten zijn gesloten. De gemeente heeft bij besluit van 18 juli 2013 aan Exterion onder andere de exploitatieovereenkomst met JCDecaux van 6 december 2010 toegezonden, waarbij zij de daarin opgenomen vergoedingen heeft weggelakt.

Op 11 december 2017 heeft (de advocaat van) Exterion een brief aan de gemeente geschreven. In deze brief heeft Exterion aangegeven dat in de eerder door de gemeente toegezonden stukken geen financieel-economische onderbouwing is aangetroffen van de financiële afspraken die in het kader van de exploitatieovereenkomst met JCDecaux zijn gemaakt en dat daardoor niet inzichtelijk is of, en zo ja, op welke wijze de gemeente de door JCDecaux te betalen vergoeding voor de exploitatie heeft berekend. Exterion heeft zich op het standpunt gesteld dat de mogelijkheid dat de gemeente onrechtmatig staatssteun aan JCDecaux verleent niet kan worden uitgesloten en dat zij over de totstandkoming van de vergoeding daarom alsnog duidelijkheid wenst te verkrijgen. De gemeente heeft in reactie daarop kenbaar gemaakt dat met JCDecaux marktconforme afspraken over de exploitatierechten zijn gemaakt en dat zij geen nadere stukken aan Exterion zal toezenden.

Bij de rechtbank Overijssel, zittingsplaats Zwolle, is een bodemprocedure aanhangig tussen de gemeente Zwolle en JCDecaux. In deze procedure vordert de gemeente Zwolle (onder andere) te verklaren voor recht dat in de verhouding met JCDecaux sprake is van een onrechtmatige steunmaatregel op het punt van de overeengekomen tarieven en/of, daar waar geen betaling van een vergoeding is overeengekomen, in de tussen hen gesloten exploitatieovereenkomst.

De rechtbank Overijssel heeft op14 maart 2018 een tussenvonnis gewezen. In dat vonnis heeft zij geoordeeld dat zij op dit moment onvoldoende aanknopingspunten heeft om te kunnen vaststellen of sprake is van een door de gemeente aan JCDecaux verschaft voordeel in de zin van artikel 107 lid 1 VWEU en zo ja, wat de omvang daarvan is, zodat zij daarover wenst te worden voorgelicht door een onafhankelijke deskundige op dat gebied.