Rechtbank Gelderland, 27-10-2021, ECLI:NL:RBGEL:2021:5918, C/05/392924 / KG ZA 21-316
Rechtbank Gelderland, 27-10-2021, ECLI:NL:RBGEL:2021:5918, C/05/392924 / KG ZA 21-316
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Gelderland
- Datum uitspraak
- 27 oktober 2021
- Datum publicatie
- 9 november 2021
- ECLI
- ECLI:NL:RBGEL:2021:5918
- Zaaknummer
- C/05/392924 / KG ZA 21-316
Inhoudsindicatie
Kort geding. Debiteur van een pandgever vordert schorsing tenuitvoerlegging vonnis door pandhouder en opheffing executoriale beslagen. Maatstaf Hoge Raad (ECLI:NL:HR:2019:2026). Geen kennelijke misslag. Aard van het pandrecht en bevoegdheid pandgever (ECLI:NL:HR:2014:415). Geen misbruik van bevoegdheid pandhouder. Belangenafweging. Vorderingen afgewezen.
Uitspraak
vonnis
Team kanton en handelsrecht
Zittingsplaats Arnhem
zaaknummer / rolnummer: C/05/392924 / KG ZA 21-316
Vonnis in kort geding van 27 oktober 2021
in de zaak van
[eiser] ,
wonende te [woonplaats] ,
eiser,
advocaat mr. S. Lamsallak-Paans te Oss,
tegen
de coöperatie
COÖPERATIEVE RABOBANK U.A.,
gevestigd te Amsterdam,
gedaagde,
advocaat mr. D.J. Kramer te Oosterbeek.
Partijen zullen hierna [eiser] en Rabobank genoemd worden.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- -
-
de dagvaarding van 7 september 2021, met 8 producties;
- -
-
de akte weergave feiten van 4 oktober 2021, met 36 producties, van de zijde van Rabobank;
- -
-
de akte houdende wijziging c.q. vermeerdering eis ex artikel 130 Rv, van 4 oktober 2021, met 1 productie;
- -
-
de spreekaantekeningen van 4 oktober 2021 van mr. Kramer;
- -
-
de mondelinge behandeling van 4 oktober 2021, waarbij de voorzieningenrechter op verzoek van partijen heeft bepaald dat de zaak tot 13 oktober 2021 wordt aangehouden, om [eiser] in het kader van een eventuele minnelijke regeling in de gelegenheid te stellen financiële gegevens te verstrekken aan Rabobank;
- -
-
het e-mailbericht van 13 oktober 2021, waarin mr. Kramer verzoekt om vonnis te wijzen;
- -
-
het e-mailbericht van 13 oktober 2021 van mr. Lamsallak-Paans;
- -
-
het e-mailbericht van 14 oktober 2021 van mr. Kramer.
Ten slotte is vonnis bepaald.
2 De feiten
Rabobank is vanaf 1989 diverse (her)financieringen aangegaan met [eiser] in privé en daarnaast vanaf 2003 met [de holding] (hierna: de holding). [eiser] is enig aandeelhouder en bestuurder van de holding.
De holding heeft Rabobank in 2012 door middel van een geregistreerde onderhandse akte een pandrecht verstrekt op, onder meer, de vorderingsrechten van de holding op derden. In de pandakte - waarin de holding als pandgever en debiteur is aangeduid en Rabobank als bank is aangeduid - staat, voor zover relevant:
‘(...)
Pandgever
(...)
Bank
(...)
Verklaren te zijn overeengekomen:
Tot zekerheid voor de betaling van al hetgeen de bank blijkens haar administratie van
Debiteur
(...)
te vorderen heeft of te vorderen mocht hebben uit hoofde van:
(...)
vestigt de pandgever zoals overeengekomen ten behoeve van de bank een pandrecht op het navolgende onderpand.
Onderpand
Alle ten tijde van registratie van deze akte bestaande rechten/vorderingen van de pandgever op derden met alle daaraan verbonden rechten en zekerheden en alle rechten/vorderingen die worden verkregen uit ten tijde van de registratie van deze akte bestaande rechtsverhoudingen tussen de pandgever en derden (...) daaronder begrepen (...) vorderingen in rekening-courant (...)’
In de jaarrekening van 2013 van de holding zijn twee vorderingen van de holding op [eiser] opgenomen. Het betreft een geldlening ter grootte van € 550.000,00 en een rekening-courantverhouding ter grootte van € 432.050,00.
In 2015 heeft Rabobank haar pandrecht op de vorderingen van de holding openbaar gemaakt.
Bij dagvaarding van 20 februari 2020 heeft Rabobank tegen [eiser] bij deze rechtbank een procedure aanhangig gemaakt. In die dagvaarding is onder meer vermeld:
‘(...)
MITSDIEN:
het uw Rechtbank behage bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad:
I. de heer [eiser] te veroordelen tegen deugdelijk bewijs van kwijting aan Rabobank, te betalen een bedrag van € 432.050,00 (...)
II. de heer [eiser] te veroordelen tegen deugdelijk bewijs van kwijting aan Rabobank, te betalen een bedrag van € 555.000,00 (...)
Incidentele vordering:
voor het geval (i) uw rechtbank niet voorshands aannemelijk acht dat de heer [eiser] aan de Rabobank als pandhoudster dient te betalen een bedrag van € 555.000,00 (...) of een bedrag van
€ 432.050,00 (...), of (ii) uw rechtbank in eventuele en onderbouwingen van de heer [eiser] aanleiding ziet om de Rabobank een bewijsopdracht te geven, en in geen van beide gevallen reden ziet de heer [eiser] op grond van artikel 22 Rv te bevelen alle (...) genoemde bescheiden over te leggen:
III. de heer [eiser] te veroordelen om binnen 10 werkdagen (...) een afschrift te verstrekken van alle (...) genoemde bescheiden (...);
IV. aan de veroordeling onder III een (...) dwangsom verbindt (...);
(...)
V. de heer [eiser] te veroordelen in de kosten van dit geding.
(...)’
In de aan het proces-verbaal van de mondelinge behandeling van 19 maart 2021 gehechte aantekeningen van de griffier van deze rechtbank - in welke aantekeningen Rabobank met ‘E’ en [eiser] met ‘G’ is aangeduid - is onder meer het volgende vermeld:
|
‘(...) mr. D.J. Kramer (AE) |
Rechter |
(...) mr. S. Paans-Lamsallak (AG) |
|
(...) Het gaat nu om uitwinning van het door Rabobank (E) gestelde pandrecht. (...) |
||
|
(...) |
(...) |
(...) |
|
(...) Aanvulling bij: - punt 6: het pandrecht is erkend door G; (...) |
||
|
(...) |
(...) |
(...) |
|
Vraag bij punt 25: als E één verpande vordering int, dan is zij volledig voldaan. Is het dan niet zo dat het pandrecht vervalt? |
||
|
AE: Ja en nee, daar zijn boeken over vol te schrijven. |
||
|
Wat is na inning van de ene vordering het belang nog bij de andere? |
||
|
AE: Ik weet niet hoe de rechtbank gaat oordelen over de ene vordering en dan is er altijd nog de andere vordering. |
||
|
Het is dus niet ‘en en’, maar ‘of of’? |
||
|
AE: Aan het eind van de dag heeft E niet meer te vorderen dan een bepaald bedrag. |
||
|
U bent het met mij eens dat het hier over de totale vordering gaat en dat het volledig innen van één vordering voldoende zou zijn en dat het belang ten aanzien van de andere vordering daarmee vervalt? |
||
|
AE: Ja. |
||
|
Dan mag ik het petitum zo lezen dat als één van de twee vorderingen toegewezen wordt, het belang bij de andere vordering vervalt? |
||
|
AE: Ja. |
||
|
AG, ziet u dat ook zo? |
||
|
AG: Ja. |
||
|
Dat maakt veel uit voor E, het gaat om ca. € 400.000 of om ca. € 550.000 in plaats van ruim 9 ton. |
||
|
AE: Aan het eind van de dag is het niet meer dan ca. € 272.000. Eventueel kan er worden geherfinancierd, mits toekomstbestendig. Er zijn daarvoor veel systeemvereisten. Er moet uitgeboekt worden, dat betekent herfinancieren. Ik heb de indruk dat de zekerheidswaarde van het appartement voldoende is, met een WOZ-waarde van ca. € 445.000. Ook het inkomen moet hoog genoeg zijn voor de financieringslasten. |
||
|
(...) |
(...) |
(...)’ |
Vervolgens is [eiser] bij vonnis van 30 juni 2021 (hierna: het vonnis) onder meer veroordeeld om aan Rabobank te betalen een bedrag van € 432.050,00 en een bedrag van € 550.000,00. In het vonnis is onder meer vermeld:
‘(...)
Door het openbaar maken van haar pandrecht ex artikel 3:246 BW is Rabobank inningsbevoegd geworden. Dit leidt ertoe dat de vorderingen zullen worden toegewezen, met dien verstande dat de rechtbank ervan uitgaat dat Rabobank slechts tot het beloop van haar vordering zal incasseren.
Aan de beoordeling van de voorwaardelijk ingestelde vordering komt de rechtbank niet toe, omdat de voorwaarde niet is vervuld.
(...)’
Het vonnis is zonder verdere motivering uitvoerbaar bij voorraad verklaard. Het vonnis is door Rabobank met een betalingsbevel aan [eiser] betekend, aan welk bevel door [eiser] niet is voldaan.
Na de mondelinge behandeling heeft Rabobank herhaaldelijk bij (e-mails gericht aan de advocaat van) [eiser] aangedrongen op onderling overleg over een minnelijke oplossing, al dan niet in aanwezigheid van de wederzijdse advocaten dan wel in de vorm van mediation. Tot dergelijk overleg is het niet gekomen.
Op 29 juli 2021 heeft [eiser] tegen het vonnis principaal appel ingesteld bij het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, tegen de rolzitting van 18 januari 2022.
Op 16 augustus 2021 heeft Rabobank onder Nationale Nederlanden Levensverzekering Maatschappij N.V. (hierna: NN) executoriaal derdenbeslag gelegd. Daarnaast heeft Rabobank op 16 augustus 2021 executoriaal beslag gelegd op het onverdeeld aandeel van [eiser] in een drietal appartementsrechten. Rabobank heeft op 19 augustus 2021 onder ING Bank N.V. (hierna: ING) executoriaal derdenbeslag gelegd op de bankrekeningen van [eiser] . De beslagen zijn aan [eiser] overbetekend.
Omstreeks 9 september 2021 heeft Rabobank van de deurwaarder, naar aanleiding van het onder ING gelegde beslag, een bedrag van € 99.919,38 ontvangen.
Bij exploot van 23 september 2021 is [eiser] door/namens Rabobank bij vervroeging opgeroepen om op 5 oktober 2021 te verschijnen ter terechtzitting van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden.
Op 24 september 2021 heeft Rabobank van de deurwaarder een bedrag van
€ 1.200,56 ontvangen.
3 Het geschil
[eiser] vordert dat de voorzieningenrechter, bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad:
I. Rabobank veroordeelt om de (verdere) tenuitvoerlegging van het door de rechtbank Gelderland, locatie Arnhem, gewezen vonnis van 30 juni 2021, te schorsen, althans de (aangevangen) executie te schorsen c.q. te staken, totdat in appel op het hoger beroep tegen voornoemd vonnis onherroepelijk is beslist, een en ander op straffe van verbeurte van een dwangsom van € 15.000,00 voor iedere (nieuwe) executie- c.q. beslagpoging, zulks met een maximum van
€ 250.000,00;
II. Rabobank veroordeelt om de krachtens het vonnis van de rechtbank Arnhem de dato 30 juni 2021 reeds gelegde executoriale (derden)beslagen onder ING en NN op te heffen, een en ander op straffe van verbeurte van een dwangsom van
€ 15.000,00 voor iedere dag volgend op de twee werkdagen na dit vonnis, zulks met een maximum van € 250.000,00, althans een in goede justitie te bepalen hoogte, voor elke dag of deel van de dag dat Rabobank met opheffing van de gelegde beslagen in gebreke blijft;
III. Rabobank veroordeelt om het reeds geïnde bedrag van € 101.221,62 aan [eiser] te restitueren;
IV. Rabobank te veroordelen in de kosten van dit geding, waaronder een bedrag aan (na)salaris voor de advocaat.
[eiser] legt aan zijn vorderingen het volgende, kort samengevat, ten grondslag. De executie berust op incorrect vonnis; daarin is sprake van een evidente juridische en/of feitelijke misslag, omdat de rechtbank twee vorderingen van Rabobank cumulatief heeft toegewezen, terwijl deze door Rabobank niet als cumulatief waren aangewezen. Uit de dagvaarding van Rabobank blijkt expliciet dat een bedrag van
€ 432.050,00 of een bedrag van € 550.000,00 werd gevorderd en niet beide bedragen. Dit blijkt ook uit de zittingsaantekeningen van de rechtbank van de mondelinge behandeling van 19 maart 2021. De vordering van Rabobank op de holding bedroeg (slechts) € 269.523,96, terwijl executoriaal beslag is gelegd voor een bedrag van maar liefst € 1.159.485,33 (beide vorderingen plus kosten). Uitwinning van één vordering is voldoende. Er is beslag gelegd voor een buitensporig hoog bedrag. Het privévermogen van [eiser] (zijn spaargeld/oudedagsvoorziening) wordt door de uitwinning van het gehele toegewezen bedrag onrechtmatig en ernstig aangetast, waardoor hij teruggezet wordt in zijn levensstandaard. Niet ondenkbaar is dat er bij [eiser] een noodtoestand zal ontstaan, waardoor een onverwijlde tenuitvoerlegging van het vonnis niet kan worden aanvaard. [eiser] is een man op leeftijd en de gang van zaken is fysiek belastend voor hem. Volgens [eiser] heeft Rabobank, mede gelet op de belangen van [eiser] die door executie zullen worden geschaad, geen in redelijkheid te respecteren belang bij gebruikmaking van haar bevoegdheid om tot tenuitvoerlegging over te gaan en zij maakt zich door executie schuldig aan misbruik van bevoegdheid (artikel 3:13 BW). Het verhalen van het enorme bedrag op een gepensioneerde privépersoon met een klein pensioen is ook in strijd met de redelijkheid en billijkheid, waaraan ook Rabobank zich moet conformeren. Volgens [eiser] heeft hij bij zijn vorderingen een spoedeisend belang, aangezien een uitspraak in hoger beroep - met een grote kans op vernietiging van het onjuiste vonnis - niet afgewacht kan worden. Aan de zijde van Rabobank is geen sprake van een een spoedeisend of zwaarwegend belang waardoor zij de uitspraak in hoger beroep niet zou kunnen afwachten. Weliswaar is Rabobank bereid om herfinanciering te verstrekken en/of betalingsafspraken te maken, maar dat heeft - gelet op de omstandigheid dat Rabobank het gehele toegewezen bedrag wil innen en de in acht te nemen beslagvrije voet - geen toegevoegde waarde. Daarnaast wil [eiser] geen nieuwe financiering van Rabobank, gelet op de verslechtering in zowel de verhouding van partijen als in zijn vertrouwen in Rabobank.
Rabobank verweer. Zij heeft daartoe het volgende, kort samengevat, aangevoerd. Van een misslag in het vonnis van 30 juni 2021 is geen sprake. In dat vonnis komt de uitwerking van het wettelijk systeem naar voren. Dat systeem houdt in dat Rabobank de verpande vordering(en) dient te incasseren, waarbij een eventueel surplus - indien het geïncasseerde meer bedraagt dan haar vordering(en) - dient te worden afdragen aan de pandgever of eventuele andere rechthebbenden. Rabobank heeft [eiser] afgelopen jaren herhaaldelijk gewezen op het wettelijk systeem en hem voor de mogelijke financiële gevolgen daarvan gewaarschuwd. Het standpunt van [eiser] komt neer op een juridisch niet-mogelijke splitsing van het vonnis dan wel het pandrecht. Ondanks diverse mogelijkheden voor een minnelijke oplossing, zoals een eventuele verstrekking van een herfinanciering, gaat [eiser] overleg daarover ook stelselmatig uit de weg. Het belang van Rabobank bij de tenuitvoerlegging van het vonnis is erin gelegen dat haar opeisbare vordering wordt voldaan. Van misbruik van bevoegdheid of onredelijk handelen is geen sprake. Door het verstrijken van de tijd wordt de vordering steeds hoger. Door de uitwinning - waarbij rekening wordt gehouden met de beslagvrije voet - worden de primaire levensbehoeften van [eiser] niet geraakt, zodat van een noodtoestand geen sprake is. Evenmin is de enkele stelling dat [eiser] door de beslagen wordt teruggezet in zijn levensstandaard, onvoldoende om een noodtoestand te kunnen aannemen. De belangen van Rabobank wegen zwaarder dan die van [eiser] . De vordering van [eiser] tot restitutie van het bedrag van € 101.221,62 is een declaratoire vordering die in een kortgedingprocedure als deze niet past en bovendien is het bedrag hoger dan hetgeen Rabobank reeds van de deurwaarder heeft ontvangen.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, ingegaan.