Rechtbank Limburg, 23-02-2022, ECLI:NL:RBLIM:2022:1533, C/03/282781 / HA ZA 20-475

Sinds 1 januari 2015 voert Veolia de overeenkomsten met de Gemeenten uit door onder meer kunststof te vermarkten. Veolia heeft voor dat vermarkten facturen gestuurd aan de Gemeenten. De Gemeenten hebben deze facturen niet betaald en in plaats daarvan de door het Afvalfonds aan de Gemeenten betaalde vergoeding, die lager is dan het door Veolia gefactureerde bedrag, (door)betaald aan Veolia. Veolia maakt aanspraak op betaling van de volledige gefactureerde bedragen.

De aanspraak tot betaling van de volledige facturen vloeit volgens Veolia voort uit de overeenkomsten. Veolia stelt dat zij de overeenkomst redelijkerwijs zo heeft mogen opvatten dat alle (redelijke) kosten die zij zou factureren ook vergoed zouden worden. Die kosten kunnen de Gemeenten namelijk van het Afvalfonds terugvragen, omdat in artikel 6 lid 1 van de Raamovereenkomst is bepaald dat alle benodigde kosten voor de uitvoering van de Raamovereenkomst worden vergoed door het Afvalfonds. Bovendien hebben de Gemeenten het in de aanbestedingsprocedure doen voorkomen alsof de vergoeding uit het Afvalfonds kostendekkend is zolang Veolia gemiddeld of bovengemiddeld presteert en dat doet zij. De Gemeenten hebben Veolia nooit laten weten dat de (door haar ook aan de Gemeenten geuite) veronderstelling ten aanzien van de vermarktingsvergoeding onjuist zou zijn en de Gemeenten hebben ook naar de door Veolia veronderstelde bedoeling gehandeld door de vermarktingskosten in 2017 volledig te vergoeden.

Voor zover de Gemeenten na het sluiten van de tussen partijen geldende overeenkomsten andere afspraken hebben gemaakt in het kader van de Raamovereenkomst, als gevolg waarvan de vergoeding uit het Afvalfonds voor het vermarkten van afvalstoffen lager is dan de facturen van Veolia, moet dat voor rekening en risico van de Gemeenten blijven volgens Veolia. Veolia heeft namelijk geen invloed gehad op die onderhandelingen en dergelijke afspraken zijn nadeliger dan de oorspronkelijk in de Raamovereenkomst opgenomen regeling.

De Gemeenten hebben de overeenkomsten bovendien eenzijdig verlengd, wat alleen kon bij ongewijzigde omstandigheden. Daaruit volgt volgens Veolia dat de oorspronkelijke vergoedingsregeling gehandhaafd moet blijven. Subsidiair hadden de Gemeenten, vanwege gewijzigde omstandigheden, de overeenkomst met Veolia moeten heronderhandelen. Dat geldt specifiek ten aanzien van de te betalen vergoeding voor het vermarkten van kunststof.

Veolia had ook niet hoeven te verwachten dat de oorspronkelijke regeling gewijzigd zou worden. Door de verwachtingen die de Gemeenten tijdens de aanbestedingsprocedure hebben gewekt, mocht Veolia er redelijkerwijs van uitgaan dat zij winst zou maken met de vermarkting van kunststof. Als Veolia had geweten dat dit niet het geval zou zijn of dat de Gemeenten de oorspronkelijke vergoedingsregeling zouden wijzigen, zou Veolia de overeenkomsten niet hebben gesloten; in ieder geval niet onder dezelfde voorwaarden als nu. Daarom is volgens Veolia (meer subsidiair) sprake van dwaling en moet het als gevolg van die dwaling geleden nadeel opgeheven worden.

Veolia vordert daarom na eisvermeerdering - kort samengevat - dat de rechtbank bij vonnis, voor zoveel mogelijk uitvoerbaar bij voorraad, (primair en meer subsidiair) voor recht verklaart dat de Gemeenten gehouden zijn om de door Veolia geleverde vermarktingsdiensten volledig te vergoeden, (primair) dat zij geen andersluidende afspraken met derden mogen maken die een nadelige invloed hebben op de vergoeding van de vermarktingsdiensten die Veolia levert en (primair) dat de Gemeenten gevolgen van eventuele andersluidende afspraken niet op Veolia mogen afwentelen. Daarnaast vordert Veolia (primair en meer subsidiair) (hoofdelijke) veroordeling van de Gemeenten tot betaling van concrete bedragen zoals genoemd in de akte wijziging (vermeerdering) van eis. Subsidiair vordert Veolia dat de Gemeenten worden veroordeeld om de bepalingen in de overeenkomsten die zien op de vermarkting van kunststof verpakkingsafval en de daar tegenover staande vergoeding te heronderhandelen.

De Gemeenten voeren verweer. Daarop wordt hierna bij de beoordeling nader ingegaan.

Door de brand in een door Veolia gecontracteerde sorteerinstallatie heeft in die sorteerinstallatie het sorteerproces gedurende meer dan een half jaar stilgelegen. Daardoor is een lager totaalvolume kunststofafval gesorteerd en hebben de Gemeenten een lagere inzamelingsvergoeding ontvangen van het Afvalfonds. Die inzamelingsvergoeding is namelijk afhankelijk van het volume gesorteerd afval. Bovendien is de kwaliteit van de opgeslagen kunststof afgenomen, waardoor een lager percentage aan monostromen en hergebruikt materiaal kon worden gerealiseerd. De Gemeenten konden hierdoor in het jaar 2019 niet voldoen aan hun verplichting op grond van de Raamovereenkomst om minimaal een bepaald percentage aan monostromen en hergebruikt materiaal te leveren. Dit leidt tot een lagere vergoeding van het Afvalfonds voor zowel het vermarkten als het inzamelen. Die lagere vergoeding voor inzameling is schade van de Gemeenten waarvoor Veolia volgens hen aansprakelijk is. Veolia had namelijk op grond van de overeenkomst moeten zorgen voor een calamiteitenplan en had maatregelen moeten nemen waar zij op kon terugvallen in het geval van brand.

Verder willen de Gemeenten duidelijkheid krijgen ten aanzien van de omvang van hun betalingsverplichting voor het vermarkten van kunststof. Uit hun verweer in conventie vloeit voort dat zij slechts gehouden zijn om de vergoeding die het Afvalfonds voor het vermarkten betaalt, door te betalen aan Veolia. Hieruit volgt volgens de Gemeenten ook dat zij in de afgelopen jaren een groter bedrag hebben voorgeschoten aan Veolia dan zij verschuldigd zijn. Dit meerdere is volgens de Gemeenten onverschuldigd betaald.

De Gemeenten vorderen daarom samengevat - dat de rechtbank bij vonnis, voor zoveel mogelijk uitvoerbaar bij voorraad, voorwaardelijk, in het geval de rechtbank in conventie afwijst de vordering voor recht te verklaren dat de Gemeenten verplicht zijn om Veolia volledig te vergoeden voor de vermarketingsdiensten, voor recht verklaart dat de vergoeding die de Gemeenten aan Veolia voor de vermarkting van kunststof verpakkingsafval zijn verschuldigd, niet hoger is dan de vergoeding die de Gemeenten van het Afvalfonds ontvangen en dat op Veolia een terugbetalingsverplichting rust voor teveel betaalde bedragen die de Gemeenten als voorschot hebben uitgekeerd. Verder vorderen de Gemeenten onvoorwaardelijk dat de rechtbank voor recht verklaart dat Veolia gehouden is de schade te vergoeden die de Gemeenten lijden als gevolg van de in april 2019 ontstane brand in een door Veolia gecontracteerde sorteerinstallatie, met veroordeling van Veolia tot vergoeding van die schade op te maken bij staat.

Veolia voert verweer. Daarop wordt hierna bij de beoordeling nader ingegaan.