Rechtbank Midden-Nederland, 18-10-2017, ECLI:NL:RBMNE:2017:5218, C/16/421208 / HA ZA 16-599
Rechtbank Midden-Nederland, 18-10-2017, ECLI:NL:RBMNE:2017:5218, C/16/421208 / HA ZA 16-599
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Midden-Nederland
- Datum uitspraak
- 18 oktober 2017
- Datum publicatie
- 19 oktober 2017
- ECLI
- ECLI:NL:RBMNE:2017:5218
- Formele relaties
- Hoger beroep: ECLI:NL:GHARL:2018:10159, Overig
- Hoger beroep: ECLI:NL:GHARL:2018:10160, Overig
- Hoger beroep: ECLI:NL:GHARL:2019:7958
- Zaaknummer
- C/16/421208 / HA ZA 16-599
Inhoudsindicatie
Bodemzaak. NS Stations is een aanbestedende dienst.
Uitspraak
vonnis
Civiel recht
handelskamer
locatie Utrecht
zaaknummer / rolnummer: C/16/421208 / HA ZA 16-599
Vonnis van 18 oktober 2017
in de zaak van
de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
JCDECAUX NEDERLAND B.V.,
gevestigd en kantoorhoudende te Amsterdam,
eiseres,
advocaten mrs. J.F. van Nouhuys en C.G. van Blaaderen,
tegen
de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
NS STATIONS B.V.,
statutair gevestigd en kantoorhoudende te Utrecht,
gedaagde,
advocaten mrs. G.W. van der Bend en S.J. The.
Partijen zullen hierna JCDecaux Nederland en NS Stations worden genoemd.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:- de dagvaarding met daarbij gevoegd de producties 1 tot en met 17,
- de conclusie van antwoord met daarbij gevoegd de producties N-1 tot en met N-5b,
- het tussenvonnis van 16 november 2016 waarbij een comparitie van partijen is bepaald,
- de akte houdende wijziging/aanvulling van eis, alsmede akte houdende aanvullende producties van 4 april 2017 van JCDecaux Nederland,
- de akte houdende producties 21 tot en met 24 van JCDecaux Nederland,
- de op voorhand door NS Stations toegezonden akte toelaatbaarheid eiswijziging ten behoeve van de comparitie van 12 mei 2017,
- de aan de advocaten van partijen gerichte brief van de rechtbank van 8 mei 2017, waarin de rechtbank – samengevat –: i) kenbaar maakt dat zij voornemens is de eiswijziging toe te staan, ii) voorstelt om de comparitie te verplaatsen naar 8 juni 2017, iii) kenbaar maakt dat NS Stations in de gelegenheid zal worden gesteld om uiterlijk één week voor deze comparitie een nadere conclusie van antwoord te nemen waarbij inhoudelijk wordt ingegaan op de eiswijziging van JCDecaux Nederland,
- de brief van de advocaat van JCDecaux Nederland van 9 mei 2017, waarin wordt meegedeeld dat JCDecaux Nederland akkoord gaat met verplaatsing van de comparitie naar 8 juni 2017 en waarbij zijn gevoegd de producties 25 tot en met 27,- de brief van de advocaat van NS Stations van 10 mei 2017 waarin wordt meegedeeld dat NS Stations akkoord is met verplaatsing van de comparitie naar 8 juni 2017,- de aanvullende conclusie van antwoord van NS Stations,- het proces-verbaal van comparitie van 8 juni 2017 dat met instemming van partijen buiten hun aanwezigheid is opgemaakt,
- de brief van de advocaat van NS-stations van 13 juli 2017 waarin enkele aanvullingen en andere opmerkingen worden gemaakt met betrekking tot het toegestuurde proces verbaal, met daarbij het verzoek om deze aanvullingen en opmerkingen aan het proces verbaal te hechten en tot de gedingstukken te rekenen,
- de brief van de advocaat van JCDecaux Nederland van 19 juli 2017 met daarin het verzoek om de aanvullingen en opmerkingen van NS Stations op het toegestuurde proces verbaal terzijde te leggen, omdat deze aanvullingen en opmerkingen te laat zijn gemaakt.- de reactie daarop van NS Stations van 20 juli 2017.
Na afloop van de comparitie is aan partijen meegedeeld dat vonnis zal worden gewezen.
Het verzoek van JCDecaux Nederland om de aanvullingen en opmerkingen van NS Stations op het toegestuurde proces verbaal van comparitie terzijde te leggen wordt afgewezen. De rechtbank zal met deze aanvullingen en opmerkingen rekening houden voor zover dit voor de beoordeling nodig is en uit de aantekeningen die ter zitting zijn gemaakt, volgt dat deze aanvullingen en opmerkingen ook zijn gemaakt.
2 De feiten
JCDecaux Nederland is een dochtervennootschap van de beursgenoteerde Franse vennootschap JCDecaux SA. Zij houdt zich volgens de omschrijving zoals die in het handelsregister is opgenomen bezig met het installeren en exploiteren van straatmeubilair, waaronder abri’s, reclamezuilen en aanverwante artikelen ten behoeve van reclamedoeleinden.
NS Stations maakt deel uit van het NS-concern. Zij is een dochtervennootschap van NS Groep N.V. (hierna: NS Groep). Nederlandse Spoorwegen N.V. (hierna: NS) houdt alle aandelen in NS Groep. De Staat der Nederlanden houdt alle aandelen in NS.
NS Stations houdt zich onder andere bezig met het verhuren (en doen exploiteren) van commercieel vastgoed, voornamelijk stationsgebouwen. Zo verhuurt zij onder meer (winkel- en horeca) ruimtes aan partijen die de daadwerkelijke exploitatie op zich nemen. Reclame op stations maakt deel uit van de activiteiten van NS Stations.
In de statuten van NS Stations (productie 7 JCDecaux Nederland) is onder meer het volgende vermeld:
“Doel.
Artikel 2.
De vennootschap heeft ten doel het beheren en (doen) exploiteren van stations, daarbij behorende terreinen en andere ruimten, zomede al hetgeen met het vorenstaande verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn, voorts het samenwerken met, het deelnemen in, het op andere wijze een belang nemen in, het voeren van beheer over andere ondernemingen, van welke aard ook, en voorts het financieren van derden of groepsmaatschappijen en het op enigerlei wijze stellen van zekerheid of het zich verbinden voor verplichtingen van groepsmaatschappijen of derden.“.
Exterion Media B.V. (hierna: Exterion) en Clear Channel Hillenaar (hierna: CCH) zijn concurrenten van JCDecaux Nederland.
NS stations heeft in juli 1998 een concessieovereenkomst gesloten met de rechtsvoorgangster van Exterion ( [bedrijfsnaam 1] B.V.). Deze concessieovereenkomst zag op de exploitatie van traditionele reclamedragers en digitale reclamedragers kleiner dan 25 m2 op stations/in stationsgebouwen.
JCDecaux Nederland heeft vanaf 2008 herhaaldelijk aan de rechtsvoorgangster van NS Stations, NS Poort B.V. (hierna: NS Poort) kenbaar gemaakt dat zij is geïnteresseerd in het meedingen naar alle contracten die NS Stations in de markt zou gaan zetten voor het exploiteren van reclameobjecten in de ruimst mogelijke zin.
Bij e-mail van 10 september 2010 heeft JCDecaux Nederland geïnformeerd bij NS Poort of er ontwikkelingen zijn aangaande het reclamecontract. Bij e-mail van 13 september 2010 heeft NS Poort daarop geantwoord “nee, nog niet, maar je staat op de shortlist.”.
Omstreeks mei 2011 heeft JCDecaux Nederland bij NS Poort geïnformeerd naar de status van de reclameconcessie (als genoemd in 2.6) en daarbij kenbaar gemaakt dat zij van mening is dat NS Poort deze concessie moet aanbesteden, omdat zij een aanbestedende dienst en/of speciale- sectorbedrijf is. Aanleiding hiervoor was dat JCDecaux Nederland geluiden in de markt had opgevangen dat NS Poort deze reclameconcessie zou hebben verlengd. NS Stations heeft daarop bij brief van 30 mei 2011 aan JCDecaux Nederland – samengevat – bericht dat zij op dit moment de bestaande overeenkomst met haar huidige exploitant inzake reclame-exploitatie op de stations (de rechtbank leest: de rechtsvoorgangster van Exterion) niet heeft verlengd en ook geen nieuwe overeenkomst heeft gesloten, maar dat zij wel met haar in onderhandeling is over het sluiten van een nieuwe overeenkomst en ook voornemens is op korte termijn een overeenkomst te ondertekenen. Verder heeft zij in deze brief nog opgemerkt dat geen sprake is van een aanbestedingsplichtige opdracht.
Op 6 juni 2011 heeft een bespreking tussen JCDecaux Nederland en NS Poort plaatsgevonden in Utrecht. Bij deze bespreking waren namens NS Poort aanwezig de heer [A] (hierna: [A] ), Asset Management, en mevrouw [B] , bedrijfsjuriste. Namens JCDecaux Nederland waren aanwezig de heren [C] en [D] . JCDecaux Nederland heeft in het kader van deze bespreking kenbaar gemaakt dat zij graag reclamedragers op de stations van NS Poort zou willen exploiteren. JCDecaux Nederland heeft een verslag opgemaakt van deze bespreking en heeft dit verslag als productie 21b overgelegd.
JCDecaux Nederland heeft vervolgens bij brief van 7 juni 2011 aangekondigd dat zij tot het nemen van rechtsmaatregelen tegen NS Poort zal overgaan. Dit om de in haar ogen onrechtmatige onderhandse gunning van de reclameconcessie aan (de rechtsvoorgangster van) Exterion tegen te houden c.q. aan te vechten.
Op 30 juni 2011 heeft een tweede bespreking tussen JCDecaux Nederland en NS Poort plaatsgevonden. Bij deze bespreking waren namens NS Poort aanwezig de heren [E] (hierna: [E] ), directievoorzitter, en [A] . Namens JCDecaux Nederland waren aanwezig de heren [F] (hierna: [F] ) en [H] . Na deze bespreking heeft JCDecaux Nederland afgezien van de door haar bij brief van 7 juni 2011 aangekondigde rechtsmaatregelen.
Bij e-mailbericht van 7 juli 2011 (productie 21f van JCDecaux Nederland) heeft [F] van JCDecaux Nederland het volgende aan [E] van NS Poort geschreven:
“ Firstly just to thank you once again for taking the time tot meet (...), last week. (...)
Just to confirm, we would very much like to find a way of doing good business with NS. In the first instance we would obviously really appreciate the possibility to tender for all the advertising on your properties. I really feel that with the knowledge and experiencewe we have in Rail advertising, on a wide basis, we could make a significant difference for your customers.
Should the opportunity to participate in this tender not be open we would, as you suggested, very much like the opportunity to present to you and your team over the coming weeks to ascertain whether there are more specific areas we could develop with you. This could include for example a digital advertising strategy that could increase revenu, improve the quality and timeliness of information thereby adding real value to he passenger yourney. (...).”
Bij e-mailbericht van 11 juli 2011 (productie 21f van JCDecaux Nederland) heeft [E] het volgende geantwoord:
“ (...) Following up on our discussion and your mail, we feel that closer contact could be beneficial for our relationship and from that perspective we would welcome a meeting and explore how such a relationship might be enhanced. (...) I propose to set up such a meeting in the course of September. (...).”.
Bij e-mailbericht van 27 juli 2011 (productie 21f van JCDecaux Nederland) heeft JCDecaux Nederland daar weer op geantwoord:
“(...)We would very much like the opportunity to meet with you and your team again to discuss ways we might be able to work more closely together in the future (...).”
Er heeft vervolgens op 25 oktober 2011 een bespreking plaatsgevonden.
Bij e-mail bericht van 30 november 2011 (productie 21h van JCDecaux Nederland) heeft NS Poort onder meer aan ( [G] van) JCDecaux Nederland geschreven:
“ Goedemiddag [voornaam van G] ,
Op 25 oktober jl. hebben [E] en [I] van NS Poort een gesprek gevoerd met [F] .
Als vervolg op dit gesprek is afgesproken dat we nog een afspraak met elkaar plannen om te verkennen waar de samenwerkingsmogelijkheden van JCDecaux Nederland en NS Poort kunnen liggen in de toekomst. Graag zou ik dan ook een verkennende meeting willen plannen met [C] .”.
NS Poort heeft in december 2011 een nieuwe concessieovereenkomst met Exterion gesloten met een looptijd tot 1 januari 2028.
Op 28 februari 2012 heeft een gesprek plaatsgevonden tussen JCDecaux Nederland en NS Stations. JCDecaux Nederland heeft van dit gesprek een gespreksverslag opgemaakt, welk verslag zij als productie 21i heeft overgelegd. In dit gespreksverslag is voor zover van belang het volgende vermeld:
“ Op verzoek van NS langsgegaan voor beleefdheidsgesprek. NS wil namelijk relatie opbouwen met verschillende buitenreclame-exploitanten in Nederland. Kennis en contacten beperkten zich in het verleden tot [bedrijfsnaam 1] , die exclusieve exploitatierecht had van reclame op grondgebied van NS. Is sinds twee jaar niet meer het geval.
Kwartier voor mijn vertrek naar NS ontving ik van hen een Geheimhoudingsverklaring. Eerste kwartier van gesprek dus opgegaan aan het waarom van deze verklaring. Is standaardprocedure bij NS Vastgoed, een formaliteit, die NS “fijner gevoel” geeft tot
vrijuit spreken. Verzocht mij dringend of dwingend om deze toch vooral te tekenen. Net als Clear Channel...
Heb aangegeven dat ik dit niet nodig vind, aangezien alle gesprekken die ik voer met relaties vertrouwelijk zijn. Aangegeven dat ik de verklaring neerlegt bij onze juridische afdeling en hem dan wel meldt hoe wij hiermee omgaan. Vond hij ok.
NS komt de komende drie jaar met drie “lots” op de buitenreclamemarkt:
1) 280 abrivakken op voorplein van stations die niet in grote steden liggen. Exacte locaties ontvangen wij nog. Is nu van [bedrijfsnaam 1] , maar opgezegd. Grappig is dat NS zelf al twijfelt aan commerciële aantrekkelijkheid van dit lot en het daarom oppimpt met vlakken in 27 Q-parcs en wat P+R terreinen. Aanbesteding: [...] .
2) Activatie, sampling en events op een vaste plek op de grote stations. Zit nu bij [naam] . Is vergelijkbaar met hetgeen wij op airports doen
Aanbesteding in [...] . NS vraagt of wij op shortlist hiervoor willen. Zo ja, graag per mail aanmelden.
3) Digitale borden van 40 tot 80 m2. In vertrekhallen van de grote stations in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Eindhoven, Amersfoort, Nijmegen en Breda. Maximaal 10 a 11 schermen op stations waar 80% van alle treinreizigers van Nederland tenminste 1 x per week komen. Investering en beheer etc. worden volledig gedaan door NS. Net als eigendom. NS zoekt hiervoor slechts partij zoekt die reclamezendtijd gaat exploiteren. Is 80/90% van de tijd.
Het eerder besproken lot van digitale borden op de sporen bij reizigersinformatie “Spoor-tv” blijkt nu plotseling 2 jaar geleden bij wijze van test vergeven te zijn voor een periode van 5 jaar (dus nog 3 jaar) aan [bedrijfsnaam 2] , omdat [bedrijfsnaam 1] dat toen niet interessant vond. Hiermee kwam meteen een einde aan exclusieve contract van [bedrijfsnaam 1] op NS-grond. (...).”
Op 11 september 2012 heeft een gesprek plaatsgevonden tussen [C] en [D] van JCDecaux Nederland en [J] van NS Stations. JCDecaux Nederland heeft van dit gesprek een verslag gemaakt dat zij als productie 21j heeft overgelegd. Het verslag vermeldt als onderwerp “Markt oriëntatie 226 BB in en rond voorpleinen NS Stations”. In het verslag is verder het volgende vermeld:
“ [voornaam van J] meldt dat NS zich oriënteert op de markt en voor 1 januari 2013 het perceel van 226 BB in de markt te zetten en te gunnen. Ze hebben inmiddels gesproken met [bedrijfsnaam 1] en Clear Channel. [bedrijfsnaam 1] moet voor het einde van het jaar alle 226 borden verwijderen. Het gaat om de oude [bedrijfsnaam 3] BB rondom het station en op de taluds van de spoorbaan. Het contract loopt per 31 december 2012 af.
NS wil een kwalitatieve slag maken met de BB in en rond de stations en op de taluds. Niet alleen de afdracht telt maar ook de kwaliteit van de borden/Vitrines en de uitingen. De objecten moet een wezenlijke bijdrage leveren aan de positieve beleving van de stationsomgeving. Kortom het moet aantrekkelijker.
Hij kan alleen niet aangeven om welke borden, steden of locaties het precies gaat. Over deze informatie beschikt [bedrijfsnaam 1] . NS heeft deze nog niet. Willen we een aanbieding kunnen doen dan is het van wezenlijk belang te weten om welke borden het precies gaat en waar die staan. (...).
Zolang we geen duidelijkheid hebben over het precieze aantal en waar die locaties zijn, zal het moeilijk zijn een goede aanbieding te maken. Dat begrijpt [voornaam van J] . Hij zal binnen NS nagaan waar de borden nu staan. Ook zou hij bij [bedrijfsnaam 1] de bereikcijfers opvragen van de diverse locaties/BB.
[voornaam van C] schetst dat de BB markt een moeilijke markt is op dit moment. Er op dit moment moeilijk uitspraken zijn te doen over de opbrengsten. Dat heeft [voornaam van J] ook begrepen van de andere exploitanten. Waarom is JCD dan toch geïnteresseerd om te investeren.
[voornaam van C] geeft aan dat wij thans 70% van de BB-markt in handen hebben en dat wij geloven in het medium en altijd bereid zijn om onze kansen en mogelijkheden om onze positie te versterken interessant vinden. Als we daarin in geloven is JCD bereid en ook in staat om te investeren. Het is onze core business Outdoor in tegenstelling tot de business van [bedrijfsnaam 1] en CC.
Een contractduur van 10-15 jaar is voor JCD interessant zeker interessant.
(...).
Naast afdracht vindt de NS ook MVO van belang, duurzaamheid en social return.
Ook is in een tender van belang dat er voldoende tijd wordt genomen om te bepalen wat die waarde van die locaties is als die data door [bedrijfsnaam 1] niet wordt verstrekt. [voornaam van J] overweegt de kaders aan te geven en dat de exploitant dan moet invullen wat voor hen en voor NS interessant is.
Wij geven aan dat het plaatsing van de objecten voor 1 januari 2013 wel erg ambitieus is. Als er ook nog vergunningen dienen te worden aangevraagd en verleend. Niet alleen door gemeenten, maar ook door NS/Prorail indien dit dient te geschieden op de taluds.
[voornaam van J] wil graag aan de marktpartij overlaten om in de aanbieding een implementatieplan te schrijven. Afdracht vanaf het begin zonder zekerheid tot plaatsing zal zeker een drempel vormen voor een aantal inschrijvers om mee te doen. Ook dat begrijpt [voornaam van J] .
Hij vraagt of hij nog iets toe te voegen hebben wat voor NS van belang is. Dat hebben we niet. Hij bedankte ons voor het gesprek.”.
[bedrijfsnaam 2] voert in opdracht van NS Stations een door NS Stations zogenoemde pilot uit voor digitale schermen op onder andere Rotterdam Centraal Station. Op 1 juni 2015 heeft [bedrijfsnaam 2] een persbericht gepubliceerd waarin te lezen valt dat zij vier digitale schermen op Amsterdam CS mag plaatsen en exploiteren (naast locaties in Den Haag, Utrecht, enzovoort). Dit riep vragen op bij JCDecaux Nederland. Bij e-mail van 3 juni 2015 heeft JCDecaux Nederland NS Stations om opheldering gevraagd en tevens gemeld dat zij nog steeds geïnteresseerd is om alle digitale objecten op diverse (spoorweg) stations in Nederland te exploiteren, waaronder digitale objecten op Amsterdam CS.
Bij e-mailbericht van 3 juni 2015 schrijft JCDecaux Nederland onder andere het volgende aan NS stations:
“ Wij zijn nogal verrast door de persberichten van [bedrijfsnaam 2] en Exterion over de uitrol van digitale schermen in Amsterdam Centraal. Ik was in de veronderstelling dat na de besprekingen met zowel [F] als [K] (zowel per telefoon als ook in [...] ) wij als JCDecaux mee zouden lopen in een nog op te zetten aanbestedingstraject voor deze digitale schermen.
[bedrijfsnaam 2] claimt zelfs dat zij voor meerdere jaren contracten heeft afgesloten met de NS voor grote schermen exploitatie in Den Haag, Rotterdam, Amsterdam en binnenkort Utrecht. Het lijkt dus erop dat dit geen pilots meer zijn en veelmeer dat er onderhands een normale exploitatieovereenkomst is afgesloten.
Vanzelfsprekend zijn wij als JCDecaux steeds zeer geïnteresseerd om digitale objecten te exploiteren in de NS stations. Graag verneem ik op welke wijze wij kunnen participeren. “.
NS stations heeft daarop bij e-mailbericht van 3 juni 2015 het volgende geantwoord:
“ Ha [voornaam] , ik die pb’s niet gelezen. Wat ik weet is dat de kleine schermen <25m2 idd vallen onder contract Exterion, jou bekend. De grote zijn van onszelf. [bedrijfsnaam 2] levert daar de content voor. Dat is een korte termijn opzegbaar contract. De exploitatie wo content van die grote schermen evalueren we. Dan maken we een keuze hoe verder. Voor dat vervolg zullen we jullie en Exterion etc. uitnodigen. Daarna kijken we hoe we die schermen in de markt zetten. Hoop duidelijk zo? (...)”.
JCDecaux Nederland heeft als productie 21o een verslag van een door NS Stations bij haar op 5 juni 2015 ingesproken voicemailbericht overgelegd. Dit verslag luidt voor zover van belang als volgt:
“Dag [voornaam] met [E] , goedemiddag,
Ik zag je mailtje. Ik zal antwoord geven op die vraag en ik wil gewoon een algemene opmerking maken. Even uit m’n hoofd is dat contract met [bedrijfsnaam 2] een maand of zes en hoelang die pilot gaat duren weet ik niet precies maar ik denk dat we er wel enige tijd ervaring mee willen op doen om straks ook een goede aanbesteder te kunnen zijn voor dat soort schermen.
Wat mij nog wel van het hart moet dat ik je mails, dat ik die echt onprettig vindt. Onprettig in de zin van pushen en ze zitten op de rand van het beschuldigen. (...) En dat is niet wat ik in Frankrijk mee heb gemaakt toen wij op bezoek waren. Maar wat ik wel in jouw mailsproef, is misschien wel helemaal niet de bedoeling, maar ik wou toch tegen je gezegd hebben, dat je je voordeel er mee kan doen. Want ja op zo’n manier, als dit tenminste ook je bedoeling is, lijkt mij dat geen vruchtbare basis voor wat voor vorm van samenwerking dan ook. (...)”.
Bij brief van 4 maart 2016 heeft de advocaat van JCDecaux Nederland NS Stations gesommeerd om uiterlijk zeven dagen na dagtekening van deze brief schriftelijk te bevestigen dat NS Stations:
1. uiterlijk 1 april 2016 een aanbestedingsprocedure zal aanvangen aangaande de opvolgende reclameconcessie en JCDecaux Nederland daarvoor zal uitnodigen en een faire kans zal bieden om naar deze opdracht mee te dingen,
2. uiterlijk 1 april 2016 het vervolg op het met [bedrijfsnaam 2] gesloten contract gaat aanbesteden en JCDecaux Nederland voor deze aanbesteding zal uitnodigen en een faire kans zal bieden om naar deze opdracht mee te dingen,
3. een aanbestedende dienst is in de zin van artikel 1.1 Aanbestedingswet 2012, en
4. een speciale-sectorbedrijf is in de zin van artikel 1.1 Aanbestedingswet 2012, voor zover zij opdrachten in markt zet die betrekking hebben op een relevante activiteit.
NS Stations heeft aan deze sommatie geen gehoor gegeven.
JCDecaux Nederland heeft een voorlopig getuigenverhoor geëntameerd bij deze rechtbank. Het daartoe strekkende verzoekschrift is op 25 maart 2016 door deze rechtbank ontvangen.
JCDecaux Nederland legt aan dit verzoek ten grondslag dat NS Stations in het kader van de in 2011 gehouden besprekingen heeft toegezegd dat de reclameconcessie voor kleine reclamedragers in 2015 in de markt zou worden gezet voor de periode ná 1 januari 2016 en dat JCDecaux Nederland een kans zou krijgen om naar deze concessie mee te dingen, en ook bij andere tenders aangaande de exploitatie van reclameobjecten (en straatmeubilair) die vanaf 2011 in de markt zouden worden gezet een eerlijke kans zou krijgen. NS Stations heeft in deze procedure verweer gevoerd. Bij beschikking van 16 november 2016 heeft de rechtbank het verzoek van JCDecaux Nederland tot het houden van een voorlopig getuigenverhoor afgewezen.
3 De vordering
De eiswijziging van JCDecaux Nederland is tijdens de comparitie van partijen van 8 juni 2017 toegestaan. Deze eiswijziging is tijdig, dat wil zeggen voor het wijzen van eindvonnis, gedaan en er is geen sprake van strijd met de goede procesorde.
NS Stations is door de verplaatsing van de comparitie van 12 mei 2017 naar 8 juni 2017 en het voor deze verplaatste comparitie mogen nemen van een aanvullende conclusie van antwoord voldoende in de gelegenheid geweest om verweer te voeren tegen de gewijzigde eis. Overigens heeft NS Stations tijdens de comparitie van partijen verklaard zich niet (meer) tegen de eiswijziging van JCDecaux Nederland te verzetten
JCDecaux Nederland vordert – samengevat en na wijziging van eis – dat bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad:
a. a) voor recht wordt verklaard dat NS Stations mondeling aan JCDecaux Nederland heeft toegezegd dat zij vanaf medio 2011 zou mogen meedingen naar reclamecontracten van NS Stations die zij zou gaan gunnen, waaronder het meedingen naar een concessie aangaande reclamedragers kleiner dan 25 m2 die per 1 januari 2016 zou aanvangen, b) voor recht wordt verklaard dat NS Stations tekort is geschoten in de nakoming van de op haar rustende verbintenis om JCDecaux Nederland uit te nodigen om vanaf medio 2011 mee te dingen naar reclamecontracten, waaronder de hiervoor genoemde reclameconcessie aangaande reclamedragers kleiner dan 25 m2 die per 1 januari 2016 zou aanvangen,c) NS Stations wordt geboden uiterlijk vijftien werkdagen na het in deze zaak te wijzen vonnis inzicht te geven in de contracten die NS Stations op het gebied van straatmeubilair en reclame (concessies) heeft gesloten vanaf medio 2011 tot en met heden, inclusief alle eventuele verlengingen en doorgevoerde (contractuele) wijzigingen, waarbij informatie ter zake prijzen mag worden weggelaten,d) NS Stations wordt veroordeeld tot vergoeding aan JCDecaux Nederland als gevolg van voormelde tekortkomingen geleden schade, nader op te maken bij staat en te vereffenen volgens de wet en te vermeerderen met de wettelijke rente daarover vanaf veertien dagen na de datum van het in deze zaak te wijzen vonnis tot aan de dag der algehele voldoening,
e) voor recht wordt verklaard dat NS Stations een aanbestedende dienst is c.q. was ten tijde van de gunning van reclamecontracten in de periode vanaf medio 2011 tot en met heden,f) voor recht wordt verklaard dat NS Stations een speciale-sectorbedrijf is c.q. was ten tijde van de gunning van reclamecontracten in de periode vanaf medio 2011 tot en met heden,
g) voor recht wordt verklaard dat NS Stations – als aanbestedende dienst en/of speciale-sectorbedrijf – gehouden was en is om overheidsopdrachten, speciale-sectoropdrachten en concessieovereenkomsten op grond van vigerende regelgeving aan te besteden, h) voor recht wordt verklaard dat NS stations onrechtmatig jegens JCDecaux Nederland handelt en heeft gehandeld door overheidsopdrachten, speciale-sectoropdrachten en concessieovereenkomsten op het gebied van reclame en straatmeubilair niet conform vigerende regelgeving voor mededinging open te stellen,i) NS Stations wordt geboden uiterlijk vijftien werkdagen na het in deze zaak te wijzen vonnis inzicht te geven in de contracten die NS Stations op het gebied van straatmeubilair en reclame(concessies) heeft gesloten vanaf medio 2011 tot en met heden, inclusief alle eventuele verlengingen en doorgevoerde (contractuele) wijzigingen waarbij informatie ter zake prijzen onleesbaar mag worden gemaakt, j) NS Stations wordt verboden nog langer uitvoering te geven aan na medio 2011 gesloten overeenkomsten op het gebied van reclame en straatmeubilair waar JCDecaux Nederland en/of andere marktpartijen niet naar heeft/hebben kunnen meedingen,k) NS Stations wordt geboden uiterlijk dertig dagen na het in deze zaak te wijzen vonnis gebruik te maken van eventuele opzeggingsmogelijkheden in de door haar na medio 2011 gesloten overeenkomsten op het gebied van reclame en straatmeubilair,l) NS Stations wordt veroordeeld tot vergoeding aan JCDecaux Nederland als gevolg van de schending van de op haar rustende aanbestedingsverplichting geleden schade, nader op te maken bij staat en te vereffenen volgens de wet en te vermeerderen met de wettelijke rente daarover vanaf veertien dagen na de datum van het in deze zaak te wijzen vonnis tot aan de dag der algehele voldoening,
m) NS Stations wordt veroordeeld in de kosten van dit geding en daarbij tevens te bepalen dat de proceskostenveroordeling vermeerderd zal worden met de wettelijke rente over dat bedrag vanaf de vijftiende dag na datum van het vonnis tot aan de dag der algehele betaling, alsmede de nakosten ten bedrage van € 131,- zonder betekening en € 199,- met betekening van het in deze zaak te wijzen vonnis.
NS Stations voert gemotiveerd verweer tegen alle vorderingen.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.