Rechtbank Noord-Holland, 05-08-2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:8688, C/15/365658 / KG ZA 25-316
Rechtbank Noord-Holland, 05-08-2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:8688, C/15/365658 / KG ZA 25-316
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Noord-Holland
- Datum uitspraak
- 5 augustus 2025
- Datum publicatie
- 12 augustus 2025
- ECLI
- ECLI:NL:RBNHO:2025:8688
- Zaaknummer
- C/15/365658 / KG ZA 25-316
Inhoudsindicatie
De gemeente heeft in 2005 als eigenaar van de onderliggende grond voor 20 jaar een recht van opstal verleend aan een derde partij ten behoeve van het oprichten en exploiteren van een windmolen. Na het verstrijken van die termijn is de gemeente voornemens opnieuw een recht van opstal te verlenen aan diezelfde partij, als ‘enige serieuze gegadigde’. Eiseres is van mening dat zij ook als serieuze gegadigde had moeten worden beschouwd en dat zij gelet op het Didam-arrest van de Hoge Raad gelegenheid had moeten krijgen om mee te dingen naar het verkrijgen van het opstalrecht. De voorzieningenrechter is het echter met de gemeente eens dat – gelet op de netcongestie en het feit dat eiseres bij een nieuwe aansluiting op zijn vroegst pas in 2035 duurzame stroom zou kunnen (gaan) leveren – de derde partij op dit moment de enige serieuze gegadigde is.
Uitspraak
vonnis
Handel, Kanton en Insolventie
Zittingsplaats Haarlem
zaaknummer / rolnummer: C/15/365658 / KG ZA 25-316
Vonnis in kort geding van 5 augustus 2025
in de zaak van
de coöperatieve vereniging
ENERGIE COÖPERATIE HEEMSKERK U.A.,
gevestigd te Heemskerk,
eiseres,
advocaten mr. M.G. Jansen en mr. W.A.A.M. Duineveld te Haarlem,
tegen
de publiekrechtelijke rechtspersoon
GEMEENTE HEEMSKERK,
zetelend te Heemskerk,
gedaagde,
advocaat mr. S.J.M. Bouwman te Haarlem.
Partijen zullen hierna EcoHeemskerk en de gemeente genoemd worden.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- -
-
de uitgebrachte dagvaarding van 28 mei 2025 met in totaal 18 (deels nagekomen) producties
- -
-
de conclusie van antwoord van de gemeente met 8 producties
- -
-
de mondelinge behandeling van 22 juli 2025, waarvan door de griffier aantekeningen zijn gemaakt
- -
-
de spreekaantekeningen van EcoHeemskerk
- -
-
de pleitnotities van de gemeente.
Ten slotte is vonnis bepaald.
2 De zaak in het kort
De gemeente heeft in 2005 als eigenaar van de onderliggende grond voor 20 jaar een recht van opstal verleend aan een derde partij ten behoeve van het oprichten en exploiteren van een windmolen. Na het verstrijken van die termijn is de gemeente voornemens opnieuw een recht van opstal te verlenen aan diezelfde partij, als ‘enige serieuze gegadigde’. EcoHeemskerk is van mening dat zij ook als serieuze gegadigde had moeten worden beschouwd en dat zij gelet op het Didam-arrest van de Hoge Raad gelegenheid had moeten krijgen om mee te dingen naar het verkrijgen van het opstalrecht. De voorzieningenrechter is het echter met de gemeente eens dat – gelet op de netcongestie en het feit dat EcoHeemskerk bij een nieuwe aansluiting op zijn vroegst pas in 2035 duurzame stroom zou kunnen (gaan) leveren – de derde partij op dit moment de enige serieuze gegadigde is.
3 Feiten
EcoHeemskerk is een organisatie voor en door Heemskerkse burgers, met een hoge mate van burgerparticipatie (circa 650 leden en 50 vrijwilligers) en heeft als doel bij te dragen aan de energietransitie en de daarbij behorende maatschappelijke ontwikkeling.
De gemeente is eigenaar van een perceel grond, gelegen in de noordpunt van het oostelijk deel van het bedrijventerrein ‘De Trompet’, nabij de Communicatieweg 19 te Heemskerk.
In 2005 heeft De gemeente met de exploitant van duurzame energie Wind Groep Holland BV (hierna: WGH) een overeenkomst gesloten. WGH heeft de uit die overeenkomst met de gemeente voortvloeiende rechten en verplichtingen overgedragen aan Windenergie Trompet BV (hierna: Windenergie), ten gunste van wie de gemeente een zelfstandig zakelijk recht van opstal heeft gevestigd ten behoeve van het oprichten, exploiteren, onderhouden als mede in werking houden, renoveren, vervangen en/of verwijderen van een windturbine en inkoopstation met daarbij behorende kabels, leidingen, behuizingen en andere voorzieningen (hierna: de Windmolen). De looptijd van het recht van opstal is twintig jaar, aflopend op 7 juni 2025.
EcoHeemskerk heeft vanaf begin 2023 contact gehad met de gemeente en met Windenergie over de grootschalige opwekking van duurzame energie in Heemskerk in het algemeen en met betrekking tot (mede-)exploitatie van de Windmolen in het bijzonder.
Bij brief van 2 februari 2024 heeft EcoHeemskerk onder meer het volgende aan de gemeente geschreven:
(...)
Op 13 april 2023 heeft het bestuur van EcoHeemskerk een gesprek gehad met wethouder [wethouder] over het grootschalig opwekken van duurzame energie in Heemskerk in het algemeen en met de windturbine op het duurzame bedrijventerrein De Trompet in het bijzonder. Dit gesprek vond plaats omdat wij wisten dat in de loop van 2025 de huidige opstalovereenkomst tussen de gemeente Heemskerk en de huidige exploitant WGH afloopt (e.e.a. mede n.a.v. het besluit in de gemeenteraadsvergadering van 24 juni 2004). In dit gesprek hebben we aangegeven dat wij als burger-energiecoöperatie graag (mede-) exploitant zouden willen zijn van een windturbine op die locatie. Wij hebben daarbij in het bijzonder gewezen op de afspraak in het Klimaatakkoord dat voor grootschalige opwek van hernieuwbare elektriciteit op land - op goede gronden - wordt gestreefd naar minstens 50% eigendom van de lokale omgeving (in de wandeling "50% lokaal eigendom" genoemd).
(...)
Als burgercoöperatie willen wij de duurzaam opgewekte stroom van de toekomstige windturbine in een zogeheten kostprijs-plus-model verkopen aan burgers en bedrijven in de directe omgeving. Door zelf stroom op te wekken op basis van windenergie zijn we in Heemskerk minder afhankelijk van de grote energiemaatschappijen. Het streven van zo'n coöperatieve windturbine is om samen met de inwoners stroom op te wekken, waarvan diezelfde inwoners profiteren. Geen winstmaximalisatie dus, maar duurzame energie voor een faire prijs voor Heemskerkse inwoners en bedrijven en desgewenst ook voor de gemeente zelf. Afnemers kunnen dan rekenen op stroom die zeker 10 eurocent per kilowattuur goedkoper is dan de tarieven van de bekende energiemaatschappijen anno 2024. Dit kan ook een belangrijke rol spelen om mensen die hun rekeningen niet kunnen betalen door de hoge energiekosten (energie-armoede) te ondersteunen. De burgercoöperaties die ons zijn voorgegaan met dit soort projecten tonen aan dat zoiets zakelijk verantwoord gewoon kan. Als voorbeeld noemen wij hier Betuwewind, een burgercoöperatie uit Geldermalsen.
EcoHeemskerk heeft als jonge burgercoöperatie nog niet zoveel ervaring op dit gebied. Daarom werken we IJmondiaal samen in Energiek IJmond en hebben we een samenwerkingsverband met Windunie, een grote, landelijk werkende coöperatie met haar wortels in de agrarische sector van Noord-Holland en met veel ervaring in Wind en Zon. Zij hebben zich gecommitteerd aan onze uitgangspunten en helpen ons om dit project te
verwezenlijken en te exploiteren.
Wij willen graag met u in overleg om te bepalen wat de beste strategie is: doorgaan met de huidige windturbine of een keuze voor een nieuwe turbine op deze locatie? En hoe groot is dan passend? Moderne turbines zijn natuurlijk veel groter en efficiënter, maar zijn naar onze huidige inschatting ruimtelijk waarschijnlijk niet inpasbaar op deze locatie.
(...)
In januari 2025 heeft de wethouder Duurzaamheid van de gemeente telefonisch contact opgenomen met EcoHeemskerk met de mededeling dat het college “echt haar best had gedaan om iets te bereiken rondom het (50%) mede-/eigendom van de Windmolen, maar dat Windenergie dit niet wilde en dreigde anders de Windmolen helemaal te ontmantelen”.
In het Gemeenteblad van 2 mei 2025 heeft de gemeente het volgende bekendgemaakt:
In antwoord op daartoe door EcoHeemskerk gestelde vragen heeft de gemeente bij e-mail van 12 mei 2025 onder meer het volgende aan EcoHeemskerk geschreven:
(...)
6) informatie waaruit feitelijk blijkt dat een nieuwe aansluiting op het elektriciteitsnet pas op zijn vroegst in 2032 kan worden gerealiseerd.
In de afgelopen jaren is de vraag naar elektriciteit aanzienlijk gestegen. Deze toename heeft ertoe geleid dat het bestaande elektriciteitsnetwerk op veel plaatsen zijn maximale capaciteit heeft bereikt. Er wordt al geruime tijd overleg gevoerd met de netbeheerders over dit onderwerp. In februari 2025 hebben wij per e-mail contact met Liander opgenomen om te informeren naar de mogelijkheid van eventueel een nieuwe aansluiting voor een andere windmolen. In antwoord op onze vraag, gaf Liander aan dat "de oplosdatum voor congestie Liander teruglevering staat op dit moment in +/- 2032. M.b.t. Tennet Congestie volgt een definitief rapport in maart 2025." In april 2025 hebben wij opnieuw contact opgenomen met Liander, mede naar aanleiding van een publicatie van Tennet, om te vragen of een eerdere aansluiting mogelijk was. Als reactie op onze vraag, gaf Liander aan dat de verwachting voor een nieuwe aansluiting nog steeds rond 2032 ligt.(...)
(...)