Rechtbank Noord-Nederland, 04-10-2017, ECLI:NL:RBNNE:2017:3749, C/17/156590/KG ZA 17-216
Rechtbank Noord-Nederland, 04-10-2017, ECLI:NL:RBNNE:2017:3749, C/17/156590/KG ZA 17-216
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Noord-Nederland
- Datum uitspraak
- 4 oktober 2017
- Datum publicatie
- 4 oktober 2017
- ECLI
- ECLI:NL:RBNNE:2017:3749
- Zaaknummer
- C/17/156590/KG ZA 17-216
Inhoudsindicatie
Aanbestedingsrecht. Gunning aan ieder die aan eisen voldoet.
WMO-2015-taken, inschrijving door stichting namens zorgboerderijen
Uitspraak
vonnis
Afdeling privaatrecht
Locatie Leeuwarden
zaaknummer / rolnummer: C/17/156590 / KG ZA 17-216
Vonnis in kort geding van 4 oktober 2017
in de zaak van
de stichting
STICHTING BEZINN,
gevestigd te Assen,
eiseres,
advocaat mr. A.H. Wijnberg te Groningen,
tegen
de publiekrechtelijke rechtspersoon
DE GEMEENTE LEEUWARDEN,
zetelend te Leeuwarden,
gedaagde,
advocaat mr. M.J. Mutsaers te Zwolle.
Partijen zullen hierna BEZINN en Gemeente Leeuwarden genoemd worden.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- -
-
de dagvaarding d.d. 11 augustus 2017
- -
-
de mondelinge behandeling d.d. 18 september 2017 en de ten behoeve daarvan door beide partijen overgelegde producties, waarbij beide advocaten het standpunt van hun cliënte hebben toegelicht aan de hand van pleitnota's.
Vervolgens is vonnis bepaald.
2 De feiten
Vanaf 1 januari 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor (de uitvoering van) de Wmo 2015 (Wet maatschappelijke ondersteuning 2015) en de Jeugdwet. Sociaal Domein Fryslân is de samenwerkingsorganisatie (centrumgemeenteregeling) van 24 Friese gemeenten. Sociaal Domein Fryslân is werkzaam op het gebied van onder andere de Jeugdwet en de Wmo 2015. Sociaal Domein Fryslân heeft een centrale rol in het netwerk van (zorg)aanbieders en koopt zorg in.
Gemeente Leeuwarden is, als centrumgemeente, namens de 24 Friese gemeenten, de aanbestedende dienst met betrekking tot de aanbesteding van de zorgdomeinen 'Specialistische Jeugdhulp' en 'Beschermd Wonen'.
Sinds 2006 faciliteert en ondersteunt BEZINN zorgboerderijen in het noorden van Nederland. Op dit moment gaat het om 140 zorgboerderijen, waarvan 58 in het (sociaal) domein Friesland zorg verlenen ten behoeve van 325 cliënten. BEZINN verzorgt de administratie, sluit contracten af en legt verantwoording af voor de zorgboerderijen over de ontvangen (zorg)gelden. BEZINN beschikt over een AWBZ-erkenning en heeft, vanaf
1 januari 2015, doorlopende contracten met zorgkantoren op grond van de Wet langdurige zorg (Wlz). Tevens heeft BEZINN, als vertegenwoordiger van de bij haar aangesloten zorgboerderijen, vanaf 1 januari 2015 contracten gesloten met alle gemeenten in de drie noordelijke provincies, inclusief Sociaal Domein Fryslân, voor zorgverlening in het kader van de Wmo 2015 en de Jeugdwet. BEZINN heeft twee trajectbegeleiders in dienst die de aangesloten zorgboerderijen waar nodig helpen en ondersteunen bij het implementeren van de kwaliteitssystematiek.
Sociaal Domein Fryslân heeft begin juli 2016 een openbare bijeenkomst georganiseerd voor de zorgaanbieders in de provincie Friesland met betrekking tot de inkoop van de zorgdomeinen 'Specialistische Jeugdhulp' en 'Beschermd Wonen' voor het jaar 2018. BEZINN is bij deze bijeenkomst aanwezig geweest, evenals bij de door Sociaal Domein Fryslân georganiseerde openbare informatiebijeenkomsten op 11 oktober 2016, 27 februari 2017, 21 maart 2017 en 6 april 2017.
BEZINN heeft op 20 april 2017 een informatiebrief verstuurd naar de bij haar aangesloten zorgboerderijen over de voorgenomen aanbesteding van Sociaal Domein Fryslân.
De beschrijvende documenten voor de aanbesteding 'Specialistische Jeugdhulp' en 'Beschermd Wonen' dateren van 25 april 2017. Met betrekking tot 'Hoofdaannemerschap en Onderaannemerschap' vermelden de beschrijvende documenten in 3.3 respectievelijk 3.7 (voor zover hier van belang):
De hoofdaannemer dient tenminste de volgende werkzaamheden zelf uit te voeren:
Het in samenspraak met de cliënt opstellen van het zorgplan met de daarin te behalen ondersteuningsdoelen. Daarbij kan de cliënt mogelijk worden ondersteund door het gebiedsteam.
De afstemming met het gebiedsteam gedurende de gehele periode van ondersteuning van een cliënt.
Op 1 mei 2017 heeft Sociaal Domein Fryslân een openbare informatiebijeenkomst georganiseerd om uitleg te geven over de aanbestedingsdocumenten en het digitale platform Negometrix. BEZINN is bij deze bijeenkomst aanwezig geweest.
BEZINN heeft op 18 mei 2017 wederom een informatiebrief verstuurd naar de betrokken zorgboerderijen met aanvullende informatie over de aanbesteding. De tekst hiervan luidt (voor zover van belang):
In de bijlage ziet u diverse documenten die van toepassing zijn op de komende inkoop Sociaal Domein Friesland (Jeugd) 2018, Thuis Plus en Beschermd Wonen.
Vanaf 1 januari 2018 wordt er voor jeugd gewerkt met 10 ondersteuningsprofielen. (.....)
Het voornemen van Stichting BEZINN is om in te schrijven op alle ondersteuningsprofielen. Niet alle zorgboerderijen kunnen alle ondersteuningprofielen bieden of hoeven dit te bieden. Bij het leveren van een ondersteuningsprofiel kunnen één of meerdere zorgaanbieders betrokken zijn. Wanneer er meerdere zorgaanbieders betrokken zijn is er één hoofdaannemer. (.....) Het kan ook voorkomen dat er één zorgaanbieder (bijvoorbeeld één Zorgboerderij) betrokken is bij de zorg. Hierbij is dan geen sprake van de constructie hoofdaannemer/onderaannemer.
Voor 2018 kan er tevens ingeschreven worden op het perceel Thuis Plus en de percelen Beschermd Wonen. (.....)
Om de aanbestedingsprocedure in te gaan hebben wij van u informatie nodig. Allereerst willen wij graag weten of u zelf de aanbesteding doet voor Jeugd en Beschermd Wonen Friesland 2018. Wanneer u zelf de aanbesteding doet gaat wij er vanuit dat de administratie/facturatie van jeugdcliënten, cliënten Beschermd Wonen uit Friesland en verdere ondersteuning niet meer via Stichting BEZINN verloopt. (.....)
Wanneer u de aanbesteding via ons wilt laten verlopen horen wij graag welke ondersteuningsprofielen u kunt bieden, in welke intensiteit en waarom u dit kunt bieden (.....)
Op 22 mei 2017 heeft Sociaal Domein Fryslân BEZINN telefonisch uitgenodigd voor een gesprek over de aanbesteding. Het e-mailbericht van de heer [naam 1] van Sociaal Domein Fryslân aan de heer [naam 2] van BEZINN van 22 mei 2017, waarbij de uitnodiging is bevestigd, luidt:
Geachte heer Donkersgoed,
Dank dat u op deze termijn tijd wilt maken voor een gesprek. Wij willen graag met u in gesprek over de Aanbesteding Jeugdhulp en Beschermd Wonen 2018, meer specifiek over uw informatievoorziening richting de zorgboerderijen die bij u aangesloten zijn. Doel van het gesprek is om met u duidelijkheid te krijgen hoe de informatievoorziening mogelijk beter kan. We hechten veel belang aan goede informatie zodat iedere aanbieder en/of zorgboer in staat is om op tijd (voor 12 juni) in te schrijven voor contractering vanaf 1/1/2018.
Wij vragen u een lijst van alle bij u aangesloten zorgboerderijen mee te nemen, met alle NAW/contactgegevens. Deze ontvangen wij ook graag digitaal.
Het gesprek is met [naam 3] en [naam 1] namens SDF.
Naar aanleiding van het gesprek op 22 mei 2017 heeft Sociaal Domein Fryslân bij e-mail van 23 mei 2017 aan BEZINN meegedeeld:
Geachte heer [naam 2] ,
Dank voor het gesprek van heden middag. Wij spraken over u rol als vertrouwde partij voor zorgboeren. U heeft daarbij een belangrijke rol in de informatievoorziening richting zorgboeren die op dit moment bij u ingeschreven zijn en/of door u ondersteund worden. We stelden samen vast dat uw brief van donderdag jl richting de zorgboeren niet volledig is en dat het zeer wenselijk is dat u een aanvullende brief schrijft. In deze aanvullende brief neemt u de uitgangspunten van de aanbesteding Jeugdhulp en Beschermd Wonen 2018 op, de juiste tarieven en alle formele aanbestedingsdocumenten als bijlage (zie negometrix, u kunt hier ook naar verwijzen).
De afspraken die wij daarover maakten zijn als volgt:
Voor morgenochtend 12.00 levert u op:
- -
-
Een lijst met alle NAW gegevens van uw zorgboeren (wij vragen dit op basis van het huidige contract wat u heeft met SDF)
- -
-
De aanvullende brief (brief kan verstuurd worden als SDF akkoord is)
- -
-
Of u zich terugtrekt als organisatie
Wij vertrouwen op een goede samenwerking. Wij helpen u graag.
BEZINN heeft bij e-mail van 23 mei 2017 het concept van de aanvullende e-mail en de bijlagen die ze naar de betrokken zorgboerderijen wilde versturen, aan Sociaal Domein Fryslân toegestuurd.
In reactie hierop heeft Sociaal Domein Fryslân bij e-mail van 23 mei 2017 aan BEZINN meegedeeld:
Dank voor uw email met bijlagen. Gegeven de inhoud van uw (concept) email met bijlagen aan uw leden, hebben wij moeten besluiten ons rechtstreeks tot uw leden te richten. Wij zullen uw leden alle informatie rondom de aanbesteding Jeugdhulp en Beschermd Wonen 2018 in Friesland sturen.
Wij kiezen er niet voor om uw email met bijlagen te veranderen, verbeteren en/of aan te vullen. Wij achten de inhoud van uw informatie nog steeds niet volledig en wij willen niet verantwoordelijk zijn voor informatieverstrekking die niet rechtstreeks door ons wordt gedaan. Daarnaast is van belang dat alle mogelijke inschrijvers zo snel als mogelijk een goede afweging kunnen maken of zij via Bezinn inschrijven, of rechtstreeks bij SDF, gegeven de uiterste inschrijvingsdatum van 13 juni.
Bij e-mail van 23 mei 2017 heeft BEZINN hierop als volgt gereageerd:
We laten dat besluit uiteraard aan u.
Ook na overleg met het bestuur zijn we tot de conclusie gekomen dat sinds de start van de informatie over de inkoop 2018 in februari dit jaar alles wat binnen onze mogelijkheden en verantwoordelijkheid lag als stichting BEZINN hebben gedaan. We ook van mening dat vanuit het SDF ook alle informatie is verstrekt om (kleine) aanbieders waaronder Zorgboeren te informeren over de mogelijkheden. We hebben dat gemerkt aan de diverse vragen van de zijde van de Zorgboeren daarover aan ons die we hebben beantwoord.
Uiteraard blijven wij de Zorgboeren die als deelnemer van stichting BEZINN willen werken graag zo goed mogelijk ondersteunen zoals we dat gewend waren.
Wij hopen evenals u op een probleemloze aanbestedingsprocedure.
Sociaal Domein Fryslân heeft vervolgens op 23 mei 2017 aan de betrokken zorgboerderijen bericht (voor zover van belang):
Beste onderaannemer van BEZINN,
Wij zijn Sociaal Domein Fryslân en regelen de inkoop voor onder andere Specialistische Jeugdhulp en Beschermd Wonen 2018 namens alle gemeenten in Friesland. Wij zijn geïnformeerd over een bericht dat BEZINN op 18 mei jl naar haar onderaannemers heeft gestuurd. Deze informatie is echter niet compleet en niet op alle punten juist.
De afgelopen periode hebben wij de communicatie over de aanbestedingen voor 2018 via uw hoofdaannemer BEZINN laten verlopen. Zij hebben de verantwoordelijkheid om u als onderaannemer te informeren hierover. Nu dit niet correct is gebeurd, informeren wij u - na overleg met BEZINN - rechtstreeks.
Zoals BEZINN in haar bericht van 18 mei jl schrijft kunt u ervoor kiezen om via BEZINN in te schrijven voor de aanbesteding 2018 of zelf direct bij Sociaal Domein Fryslân. Indien u zich via BEZINN inschrijft, dan volgt u de procedure van BEZINN. Indien u zelf de aanbesteding wilt doorlopen en rechtstreeks bij Sociaal Domein Fryslân gecontracteerd wil worden, dan verwijzen wij naar Negometrix (https://.....). Hier kunt u zich kosteloos aanmelden en een account aanmaken. De aanbestedingen kunt u in Negometrix vinden onder het tabblad DAS, Sociaal Domein en erkenning. Voor alle duidelijkheid, de tenders hebben de volgende namen en nummers:
(.....)
BEZINN heeft in reactie hierop een aanvullende e-mail aan de betrokken zorgboerderijen verzonden.
BEZINN heeft op 8 juni 2017 via Negometrix ingeschreven voor de zorgdomeinen 'Specialistische Jeugdhulp' en 'Beschermd Wonen'. BEZINN heeft daartoe vragenlijsten ingevuld en voor beide zorgdomeinen het inschrijfformulier en het Uniform Europees Aanbestedingsdocument ingediend. Met betrekking tot de geschiktheidseis 'Kwaliteitsmanagement' heeft BEZINN de navolgende (knock-out)vraag met 'Ja' beantwoord:
Kwaliteitsmanagement
Aanbieder heeft bij inschrijving een kwaliteitsmanagementsysteem geïmplementeerd.
Dat houdt in dat aanbieder beleid hanteert met betrekking tot het beheersen, bewaken, borgen en verbeteren van de kwaliteit van de ondersteuning. Dit beleid wordt op eerste verzoek overgelegd, daadwerkelijk uitgevoerd en continu verder ontwikkeld. Dit systeem moet gelet op de grootte en omvang van de aanbieder passend zijn om kwalitatief hoogwaardige dienstverlening gedurende een langere periode te kunnen leveren.
Opdrachtgever stelt een keurmerk of certificaat niet verplicht, maar eist in dat geval dat de aanbieder een eigen deugdelijk en geïmplementeerd kwaliteitssysteem hanteert en dat kan aantonen.
Naast erkende kwaliteitssystemen en keurmerken zoals bijvoorbeeld ISO of HKZ of vergelijkbaar, mag dus ook een eigen kwaliteitssysteem worden ingezet. Dat dient dan door een daartoe ter zake deskundige onafhankelijke partij (zulks naar oordeel van opdrachtgever) periodiek te worden getoetst.
Aanbieder heeft als bijlage een document geupload dat aantoont dat aan deze eis wordt voldaan.
Daarnaast heeft BEZINN de (knock-out)vraag over de gunningseis luidende:
Aanbieder gaat akkoord met de eis dat indien zij diensten in onderaanneming aanbiedt aan/bij derden, zij te allen tijde als hoofdaannemer zal optreden. Hierbij blijven ook de verantwoordelijkheden, aansprakelijkheid en gemaakte afspraken rusten op de aanbieder.
met 'ja' beantwoord.
Sociaal Domein Fryslân heeft BEZINN vervolgens bij e-mail van 19 juni 2017 laten weten dat voor beide zorgdomeinen het kwaliteitssysteem niet was bijgevoegd in Negometrix en zij heeft BEZINN gelegenheid gegeven tot herstel. BEZINN heeft daarop voor beide zorgdomeinen het kwaliteitssysteem Federatie Landbouw en Zorg 'Kwaliteit laat je zien' en vervolgens een brief van 19 juni 2017 met als onderwerp 'Kwaliteitssysteem Stichting BEZINN: Kwaliteit laat je zien' ingediend. Laatstgenoemde brief vermeldt (voor zover van belang):
Stichting BEZINN is een zorgorganisatie die als verantwoordelijke partij de gezamenlijke inkooptrajecten doet voor haar trajectuitvoerders, de Zorgboeren. Stichting BEZINN heeft de hoofdvestiging in Assen, vanuit hier worden ruim 120 Zorgboerderijen in de noordelijke provincies ondersteunt bij zowel zorginhoudelijke als administratieve zaken. Op de locaties van de trajectuitvoerders wordt de daadwerkelijke zorg geleverd aan de cliënten die zijn toegeschreven aan de stichting BEZINN. Op het kantoor in Assen wordt geen zorg geleverd. Om die reden kan er aan de stichting zelf en het kantoor in Assen geen kwaliteitssysteem worden afgegeven.
De kwaliteit van zorg bij de trajectuitvoerders wordt gewaarborgd door het landelijk erkende kwaliteitssysteem voor Landbouw en Zorg: Kwaliteit laat je zien (.....).
Hierdoor kan de stichting ruimschoots voldoen aan de gestelde eisen en per locatie een goedgekeurd en werkend kwaliteitssysteem laten zien. Desgewenst kunnen wij het bewijs van het goedgekeurde kwaliteitssysteem per locatie aanleveren.
Op 21 juli 2017 ontvangt BEZINN met betrekking tot de zorgdomeinen 'Specialistische Jeugdhulp' en 'Beschermd Wonen' van B&W van de gemeente Leeuwarden namens Sociaal Domein Fryslân bericht dat haar inschrijving niet voor gunning in aanmerking komt. De brief vermeldt (voor zover van belang):
Wij hebben vastgesteld dat uw inschrijving niet voldoet aan de gestelde eisen op het (de) volgende onderde(e)l(en):
|
Nr |
Onderdeel |
|
|
1. |
Kwaliteitssysteem (zie Negometrix eis 3.1.4) |
Het bewijs van uw kwaliteitssysteem ontbreekt: u geeft in uw reactie op onze gelegenheid tot herstel aan dat u geen kwaliteitssysteem hanteert omdat alleen uw onderaannemers zorg verlenen en zij over de gevraagde kwaliteitssystemen beschikken. |
|
2. |
Gunningseis 6 (Zie Negometrix eis 3.1.6): Aanbieder gaat akkoord met eis dat indien zij diensten in onderaanneming aanbiedt aan/bij derden, zij te allen tijde als hoofdaannemer zal optreden. Hiermee blijven ook de verantwoordelijkheden, aansprakelijkheid en gemaakte afspraken rusten op de aanbieder. |
In paragraaf 3.7 van het aanbestedingsdocument staat expliciet beschreven dat de hoofdaannemer een tweetal kritieke taken zelf dient uit te voeren en dat deze niet door de onderaannemer(s) mogen worden uitgevoerd. U heeft de eis met 'ja' beantwoord, maar uw reactie op de vraag over het kwaliteitssysteem spreekt dat tegen. Wij beschouwen uw antwoord daarmee als niet juist ingevuld. |
Wij hebben uw aanbieding daarom uitgesloten van verdere beoordeling.
3 Het geschil
BEZINN vordert dat de voorzieningenrechter bij vonnis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:
I. Gemeente Leeuwarden zal gebieden om het thans voorliggende voornemen tot definitieve gunning van de opdracht op of na de twintigste werkdag na de datum van 21 juli 2017, althans op een door de voorzieningenrechter te bepalen redelijke termijn in te trekken;
II. Gemeente Leeuwarden zal verbieden om op basis van de thans voorliggende gunningsbeslissing over te gaan tot gunning van de opdracht respectievelijk tot het sluiten van enige overeenkomst dienaangaande;
III. voor zover Gemeente Leeuwarden de opdracht na het in dezen te wijzen vonnis nog wil gunnen, Gemeente Leeuwarden zal gebieden om binnen één week na dagtekening van het vonnis, althans op een door de voorzieningenrechter te bepalen redelijke termijn, een nieuwe gunningsbeslissing te uiten, waarbij een voornemen tot gunning van de opdracht aan BEZINN wordt uitgesproken;
IV. Gemeente Leeuwarden te veroordelen in de kosten van dit geding, daaronder begrepen een vergoeding voor de nakosten volgens het liquidatietarief, een en ander te voldoen binnen veertien dagen na dagtekening van het in deze zaak te wijzen vonnis, en - voor het geval voldoening van de (na)kosten niet binnen de gestelde termijn plaatsvindt - te vermeerderen met de wettelijke rente over de (na)kosten vanaf bedoelde termijn voor voldoening.
BEZINN voert daartoe - samengevat - het volgende aan.
De gunningsbeslissing is gebaseerd op de onjuist aanname van Sociaal Domein Fryslân dat BEZINN hoofdaannemer is en dat de zorgboerderijen onderaannemers zijn. BEZINN verleent geen zorg. Zij vervult de rol van administratieve ondersteuner en tussenpersoon, daar waar het gaat om het sluiten van contracten. Het was voor Sociaal Domein Fryslân ook duidelijk dat de zorgboerderijen mandaat hebben verleend aan BEZINN om namens de zorgboerderijen in te schrijven. De grondslag hiervoor ligt in de raamovereenkomst die BEZINN heeft gesloten met de zorgboerderijen. Aangezien Sociaal Domein Fryslân al sinds 1 januari 2015 met BEZINN contracteert, was dit Sociaal Domein Fryslân ook bekend. Tijdens het gesprek op 22 mei 2017 heeft Van Donkersgoed nog uitgebreid uitgelegd hoe de samenwerking tussen BEZINN en de zorgboerderijen was geregeld. Sociaal Domein Fryslân heeft toen niet aangegeven dat deze samenwerking aan inschrijving op de aanbesteding in de weg stond, waardoor Sociaal Domein Fryslân onjuiste verwachtingen heeft gewekt, aldus BEZINN.
Voorts heeft BEZINN aangevoerd dat het kwaliteitssysteem dat de zorgboerderijen hanteren naar Sociaal Domein Fryslân is gestuurd. BEZINN controleert gedurende het gehele jaar of alle zorgboerderijen het kwaliteitssysteem hebben geïmplementeerd en of ze ook voldoen aan het kwaliteitssysteem. BEZINN kan op deze wijze garant staan voor de kwaliteit die geleverd wordt door de bij haar aangesloten zorgboerderijen, aldus BEZINN. Omdat BEZINN zelf geen zorg verleent, hanteert zij zelf geen kwaliteitssysteem.
Gemeente Leeuwarden voert verweer en concludeert dat BEZINN niet ontvankelijk moet worden verklaard in haar vorderingen, althans haar vorderingen moeten worden afgewezen, met veroordeling van BEZINN om binnen twee weken na dagtekening van het in deze zaak te wijzen vonnis de proceskosten te vergoeden die Gemeente Leeuwarden in het kader van deze procedure heeft gemaakt, met bepaling dat daarover de wettelijke rente verschuldigd is met ingang van veertien dagen na de datum van het in deze te wijzen vonnis, welk vonnis voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad verklaard moet worden.
Op de stellingen en verweren van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.