Rechtbank Noord-Nederland, 20-04-2018, ECLI:NL:RBNNE:2018:1464, C/18/182587 / KG ZA 18-51

[eiseres] drijft een architectenbureau in Den Haag.

Het UMCG is het academische ziekenhuis van Groningen. Het UMCG heeft een afdeling

psychiatrie, het UCP.

Op 13 april 2006 heeft het UMCG een aankondiging geplaatst voor een Europese, niet openbare, aanbesteding voor de selectie van een architect voor het maken van onder meer een ontwerp voor gebouwen voor (de afdeling) kinder- en jeugdpsychiatrie (UCKJP) en volwassenenpsychiatrie (UCP) van het UMCG.

[eiseres] heeft zich ingeschreven en heeft de in de loop van de aanbestedingsprocedure reeds gewijzigde opdracht eind 2006/begin 2007 gewonnen.

Op 14 december 2016 heeft [naam] , directeur van de afdeling Bouw & Facilitair van het UMCG, het volgende aan [eiseres] doen weten:

"Zoals toegezegd zou ik je vandaag berichten en mede na ons telefonisch onder

houd zojuist. De Raad van bestuur heeft, alles overwegende, gekozen voor een

nieuwe opdracht t.b.v. de architectuur UCP die zal worden aanbesteed. De consequentie hiervan voor [eiseres] is dat alles wat gerelateerd is aan eerdere opdracht c.q. de oude situatie, dient te eindigen. Dat geldt evenzo voor het supervisorschap.

Ik kan mij voorstellen dat deze boodschap, dat onze samenwerking hier eindigt,

teleurstellend is. Voorstel is, om na de aankomende weken en in het nieuwe jaar

jou de gelegenheid te bieden om met ons in gesprek te gaan, het UMCG streeft

voor beide partijen naar een bevredigende afwikkeling. Hiertoe stellen wij voor

alsnog de woensdag 11 januari 2017 voor, op nog nader te bepalen locatie en

tijdstip."

Bij e-mail van 16 februari 2017 heeft [naam] , hoofd UMC-staf Juridische Zaken van het UMCG, het volgende aan de raadsman van [eiseres] doen weten:

"In vervolg op onze mailwisseling zou ik het volgende aan u willen voorleggen. Aan het einde van het gesprek op 23 januari j.l. lagen in feite 2 scenario’s op tafel:

1. Voortzetting van de samenwerking tussen UMCG en [eiseres] ;

2. Beëindiging van de samenwerking op voor beide partijen acceptabele voorwaarden.

Ook gaf ik aan nader te willen onderzoeken welke opdrachten er sinds 2007 aan [eiseres] zijn verstrekt. Dit nader onderzoek vordert inmiddels gestaag.

Daarnaast heb ik van de gelegenheid gebruikt gemaakt intern na te gaan in hoeverre scenario 1 voor de Raad van Bestuur bespreekbaar zou zijn. Het antwoord hierop is inmiddels duidelijk: het wordt volstrekt onwenselijk geacht. Hoewel ik me kan voorstellen dat deze boodschap voor uw cliënte moeilijk te accepteren is, is het wel de realiteit en betekent dit dat we ons volledig zullen moeten richten op de voorwaarden waaronder partijen uit elkaar gaan.

In dit verband zou ik willen voorstellen dat u met cliënte nadenkt over de vraag wat voor haar een passende regeling zou kunnen zijn. In de tussentijd kan aan onze kant het overzicht van opdrachten en facturen worden gecompleteerd. Wellicht kunnen wij in de week na de voorjaarsvakantie telefonisch een eerste voorstel met elkaar bespreken."

Op 17 februari 2017 heeft de raadsman van [eiseres] bij e-mail als volgt gereageerd op de e-mail van het UMCG van 16 februari 2017:

"Alvorens ik uw suggestie met cliënte kan bespreken hoor/lees ik graag waarom voortzetting van de samenwerking/werkzaamheden door UMCG, gegeven de in 2006/2007 gewonnen aanbesteding, de sindsdien naar tevredenheid van het UMCG uitgevoerde werkzaamheden en de wens van het UMCG om het UCP nog steeds te realiseren, niet wenselijk wordt geacht.

Ook voor de vraag of een opvolgende aanbesteding rechtmatig is is dat van belang."

Bij e-mail van 3 maart 2017 heeft het UMCG het volgende aan [eiseres] medegedeeld:

"In antwoord op uw mailbericht d.d. 17 feb. 2017 kan ik u als volgt meedelen.

Hoewel ik uw vraag naar de onderbouwing van de beslissing van de RvB UMCG vanuit de optiek van uw cliënt begrijp, ben ik wel terughoudend om daar al te veel over te zeggen. Dit zou onbedoeld wellicht een discussie openen, terwijl het wat ons betreft een voldongen feit is.

De voornaamste reden om niet met elkaar verder te willen is gelegen in het feit dat de direct betrokken functionarissen bij het project nieuwbouw psychiatrie niet in staat zijn gebleken diverse (andere) stake-holders binnen het UMCG, waaronder de leiding van het Universitair Centrum Psychiatrie (UCP), alsmede de Raad van Bestuur van het UMCG, aangehaakt te houden bij (de voortgang van) het project.

Hoewel deze omstandigheid uiteraard onmogelijk geheel en al kan worden toegeschreven aan uw cliënt, is zij wel feitelijk jarenlang in verschillende hoedanigheden betrokken geweest bij het project.

Tien jaar na dato heeft de huidige Raad van Bestuur de balans opgemaakt en moeten vaststellen dat er niet of nauwelijks uitvoering is gegeven aan de nieuw bouwplannen (intenties) uit 2006. Daarbij is vastgesteld dat er behoefte is aan een frisse start met een opgave in een wezenlijk andere context. Bovendien is een aantal interne sleutelposities inmiddels anders ingevuld.

In aanbestedingsrechtelijk opzicht is er ons inziens sprake van een wezenlijk gewijzigde opdracht. Deze opdracht zal te zijner tijd via een EA in de markt worden gezet.

Een en ander leidt opnieuw tot de conclusie dat wij ons thans zouden moeten focussen op de voorwaarden waaronder partijen uit elkaar gaan. Ook los van de hierboven genoemde overwegingen bieden de verschillende voorwaarden waaronder partijen met elkaar kunnen contracteren (SR 1997, DNR 2005, DNR 2011) daartoe de mogelijkheid.

In dit verband praat het misschien wat gemakkelijker aan de hand van een concrete berekening.

(...)

Er vanuit gaande er voor het overige geen verplichtingen resteren, is dat het bedrag waar wij thans op uit zouden komen."

[eiseres] heeft daarop bij brief van 31 maart 2017 gereageerd en aangegeven dat bij een gelijke of kleinere opdracht volgens haar geen sprake was van een wezenlijke wijziging. [eiseres] heeft daarnaast aangegeven dat dat niet wegneemt het UMCG op grond van het bouw- en architectenrecht en de door partijen overeengekomen DNR in beginsel het recht heeft om de lopende opdracht(en) eenzijdig zonder grond te beëindigen. In dat verband heeft [eiseres] een voorstel omtrent de door het UMCG te betalen afkoopsom gedaan. Verder heeft [eiseres] daarbij gemeld, onder voorbehoud van alle rechten en weren, dat als het UMCG zou opzeggen en nadien zou besluiten om de opdracht alsnog te laten uitvoeren, dat [eiseres] dan aanspraak bleef maken het UCP te ontwerpen.

[eiseres] heeft daarop bij brief van 30 mei 2017 gereageerd. [eiseres] heeft daarin aangegeven dat, als aangetoond zou worden dat sprake is van een wezenlijk gewijzigde opdracht, zij dan geen bezwaar had tegen een nieuwe aanbesteding. [eiseres] heeft daarbij aangegeven dat zij de voorkeur gaf aan voortzetting van de opdracht en dat zij bereid was om nadere en/of aanvullende afspraken met het UMCG te maken.

Verder heeft [eiseres] bij die brief het volgende gesteld:

"Na het stopzetten van de opdracht heeft [eiseres] het recht deel te nemen aan nieuwe aanbestedingen van het UMCG voor architectendiensten. Als een opdracht voor architectendiensten voor de nieuwbouw voor Psychiatriegebouwen in de markt worden gezet, dan heeft [eiseres] het recht om te laten toetsen of sprake was van een wezenlijke wijziging ten opzichte van de opdracht uit 2006/2007."

"(...) Mede gezien het feit dat uw cliënte in het voorstel in onze ogen financieel ruimschoots wordt gecompenseerd voor onder meer de beweerdelijke reputatieschade, ziet de Raad van Bestuur thans geen aanleiding voor de gevraagde positieve, schriftelijke referenties. Als het gaat om het persbericht is de Raad van Bestuur bereid een zakelijk - en in neutrale bewoordingen opgesteld - persbericht te laten uitgeven. Hierin zal niet de hoop worden uitgesproken dat [eiseres] op toekomstige aanbestedingen voor architectendiensten zal inschrijven.

Het UMCG doet u bijgaand een finaal voorstel (...):

Het totaalbedrag komt daarmee op 225.850 (excl. BTW).

(...)."

Bij brief d.d. 18 juli 2017 heeft de advocaat van [eiseres] het volgende aan het UMCG medegedeeld:

"Bij afwezigheid van mijn kantoorgenoot mr. H.N.T. Hoogwout reageer ik hierbij namens [eiseres] op het door u bij brief van 11 juli 2017 verzonden tegenvoorstel:

1. Cliënte stemt in met betaling van een bedrag van € 225.850,00, te vermeerderen met BTW.

(...)

3. Cliënte ziet af van het laten uitgeven van een persbericht.

Graag verzoek ik u mij per brief/e-mail te bevestigen dat bovenstaande akkoord is en dat deze week tot betaling van het overeengekomen bedrag zal worden overgegaan."

Het UMCG heeft daarop bij brief van 18 juli 2017 aan [eiseres] het volgende bericht:

"Het UMCG zal het bedrag van 225.850,00 te vermeerderen met BTW uiterlijk een week na dagtekening van deze brief overmaken op rekening nummer: (...)."

Bij brief van 24 augustus 2017 heeft [eiseres] daarover geklaagd en het UMCG gesommeerd om de aanbesteding in te trekken en de opdracht uit 2007 met [eiseres] voort te zetten.

Het UMCG heeft daarop op 30 augustus 2017 afwijzend gereageerd.