Rechtbank Noord-Nederland, 12-01-2021, ECLI:NL:RBNNE:2021:106, 8187989
Rechtbank Noord-Nederland, 12-01-2021, ECLI:NL:RBNNE:2021:106, 8187989
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Noord-Nederland
- Datum uitspraak
- 12 januari 2021
- Datum publicatie
- 19 januari 2021
- ECLI
- ECLI:NL:RBNNE:2021:106
- Zaaknummer
- 8187989
Inhoudsindicatie
Datalek op website gemeente Oldambt.
AVG.
Schadevergoeding voor benadeelde wegens aantasting in de persoon.
Uitspraak
vonnis
Afdeling Privaatrecht
Locatie Groningen
zaaknummer / rolnummer: 8187989 / CV EXPL 19-11402
vonnis van de kantonrechter van 12 januari 2021
in de zaak van
[eiser]
wonende te [woonplaats gedaagde]
eiser, hierna te noemen: [eiser] ,
gemachtigde: mr. H.W.J. Smeltekop, advocaat te Peizerwold,
tegen
de publiekrechtelijke rechtspersoon
GEMEENTE OLDAMBT,
zetelend te Winschoten,
gedaagde, hierna te noemen: de gemeente,
gemachtigde: mr. A.A. Westers, advocaat te Groningen.
1 Het procesverloop
Bij tussenvonnis van 18 februari 2020 is een mondelinge behandeling van de zaak bepaald.
Vanwege het beleid van de rechtbank om ter bestrijding van het Covid-19 (corona)virus fysieke zittingen en de daaruit voortvloeiende mogelijkheid van contact tussen procesdeelnemers zoveel mogelijk te beperken, heeft de mondelinge behandeling die gepland stond op 20 mei 2020 geen doorgang gevonden.
De kantonrechter heeft vervolgens bepaald dat de procedure schriftelijk wordt voortgezet. Hierna hebben partijen de volgende stukken ingediend:
- de conclusie van repliek van [eiser] ;
- de conclusie van dupliek van de gemeente;
- de akte uitlating producties van [eiser] .
Hierna is het vonnis (nader) bepaald op heden.
2 De feiten
Op 1 juli 2016 heeft de gemeente het perceel aan het [perceelnummer] , waarop zich een niet meer in gebruik zijnde schietbaan bevond, voor het symbolische bedrag van € 1,- te koop gezet. [eiser] had belangstelling voor aankoop van de schietbaan.
Om de oude schietbaan weer in gebruik te kunnen nemen, was in dit geval een omgevingsvergunning nodig. De aanvraag van een dergelijke vergunning kan plaatsvinden via e-mail, post, afgifte op het gemeentehuis of online via het Omgevingsloket.
Alle gemeenten in Nederland maken bij het Omgevingsloket gebruik van een door het Ministerie ter beschikking gesteld standaardformulier, met als koptekst 'publiceerbare melding'. De volledige vergunningsaanvraag is slechts bedoeld voor het bevoegd gezag, terwijl de publiceerbare aanvraag is bedoeld voor terinzagelegging en publicatie. In de publiceerbare aanvraag zijn de gegevens die een aanvrager buiten publicatie wil houden niet zichtbaar. Op zowel de ingediende aanvraag als het publiceerbare formulier staan gegevens over de aanvraag, de aanvrager en de locatie. Het enige verschil tussen de ingediende aanvraag en de publiceerbare aanvraag is uiteindelijk dat de publiceerbare aanvraag geen BSN-nummer en telefoonnummer van de aanvrager bevat. Bij het indienen van de digitale aanvraag wordt de aanvrager een keuze voorgelegd:
Geeft u toestemming om persoons- en adresgegevens van de aanvrager/melder, en, indien van toepassing, de gemachtigde openbaar te maken?
Op 9 december 2016 heeft [eiser] ten behoeve van het in gebruik nemen van de schietbaan via het Omgevingsloket een omgevingsvergunning bij de gemeente aangevraagd. De aanvraag vermeldt als projectomschrijving het weer in gebruik nemen van de schietbaan. Als gegevens van de aanvrager ( [eiser] ) zijn diens BSN-nummer, achternaam, voorletter, adresgegevens, telefoonnummer en e-mailadres vermeld.
[eiser] heeft de hiervoor aan het slot van 2.3. genoemde vraag met JA beantwoord.
Daarna zijn de persoons- en adresgegevens van [eiser] in de publiceerbare aanvraag opgenomen.
De gemeente heeft op 25 januari 2017 de wettelijke beslistermijn van zes maanden na ontvangst van de aanvraag onderbroken, omdat de aanvraag van [eiser] niet compleet was wegens het ontbreken van de vereiste ruimtelijke onderbouwing. Het bureau Pasmaat heeft hierna in maart 2017 op verzoek van [eiser] een advies ruimtelijke onderbouwing opgesteld. Dit advies is aan de gemeente ter beschikking gesteld.
Op 19 april 2017 heeft de gemeente in het Gemeenteblad bekendgemaakt dat [eiser] een melding in het kader van het Activiteitenbesluit heeft gedaan. Deze melding luidt:
Melding Activiteitenbesluit, [perceelnummer]
Burgemeester en Wethouders van de gemeente Oldambt, gelet op artikel 8:41 lid 4 van de Wet milieubeheer, maken bekend dat melding in het kader van het Activiteitenbesluit is gedaan door:
- [eiser] gebruiken schietbaan, [perceelnummer]
De gemeenteraad heeft op 30 oktober 2017 een ontwerpverklaring van geen bedenkingen afgegeven ten behoeve van het realiseren c.q. het weer in gebruik nemen van een schietbaan op voornoemd adres.
Op 7 december 2017 heeft de gemeente in de Staatscourant bekendgemaakt dat zij een ontwerpbesluit ter zake de door [eiser] aangevraagde omgevingsvergunning heeft genomen. Ook het ontwerpbesluit is in de Staatscourant gepubliceerd en op www.ruimtelijkeplannen.nl. beschikbaar gesteld.
Via het Twitteraccount [twitteraccount verslaggever] heeft [twitteraccount verslaggever] , een verslaggever van RTV Noord, op 2 december 2018 om 11:26 uur een screenshot van één pagina van de aanvraag van [eiser] op Twitter 'gepost' met daarbij de volgende tekst:
"Vergunningsaanvrager wordt met voor- en achternaam, alle adresgegevens en zelfs zijn BSN genoemd op de openbare website van gemeente Oldambt. Mag dat zomaar? Ter info: heb zelf de belangrijkste gegevens zwart gemaakt."
Op het screenshot is te zien dat het telefoonnummer van [eiser] is weggelakt, evenals diens BSN-nummer. De voorletter, achternaam en het adres van [eiser] zijn niet weggelakt en dus zichtbaar. Op het screenshot is niet zichtbaar welke activiteit het betreft.
[eiser] heeft bij e-mail van 2 december 2018 bij de gemeente melding gemaakt van een datalek op de website van de gemeente waarmee volgens [eiser] de Algemene Verordening Gegevensbescherming (hierna: AVG) is overtreden:
"Onder punt 5.1.1. publiceert u in de bijlage bijgevoegd PDF document.
Dit document is voor een ieder toegankelijk en inmiddels op sociale media gedeeld (twitter, door in ieder geval [twitteraccount verslaggever] ).
Dit document bevat persoonsgegevens van mijn persoon die, inzake de wet op de privacy, niet openbaar gemaakt mogen worden. Deze gegevens kunnen, zoals u ongetwijfeld bekend is, gebruikt worden voor duistere doeleinden. Bijvoorbeeld fraude en intimidatie.
Ik sommeer u dan ook bij deze om mijn gegevens onmiddellijk te verwijderen van deze website.
Tevens wil ik u erop wijzen dat ik volgens artikel 82 lid 1 van de AVG recht heb op een schadevergoeding.
In ieder geval voor de reeds geleden immateriële schade. Zo heeft u mij bijvoorbeeld tot een doelwit gemaakt voor criminelen om wapens te bemachtigen, waarmee u tevens mijn gezin tot doelwit heeft gemaakt. U heeft mij kwetsbaar gemaakt voor identiteitsfraude door het openbaren mijn BSN etc.
Voor wat betreft de materiële kosten kunt u bijvoorbeeld denken het extra inbraakwerend maken van mijn woning. Maar ook eventueel misbruik van mijn gegevens in de toekomst, zoals identiteitsfraude. (...)"
Op 3 december 2018 is op de website van RTV Noord een artikel verschenen met als koptekst Oldambt stuntelt met privégegevens: 'Dit geeft fraudemogelijkheden', geschreven door eerdergenoemde verslaggever van RTV Noord, [twitteraccount verslaggever] . In dit artikel is onder meer vermeld:
"De gemeente Oldambt heeft geknoeid met de gegevens van een vergunningsaanvrager. De aanvrager is met al zijn persoonlijke gegevens genoemd op de openbare site van de gemeente.
Onder andere zijn e-mailadres, mobiel nummer en zelfs zijn burgerservicenummer (BSN) waren voor iedereen te zien.
Het stuk is intussen van de site verwijderd. 'Dit getuigt niet van een professionele organisatie', zegt de aanvrager over de gemeente.
Heel boos
De aanvrager wil liever niet bij naam genoemd worden, omdat het privacygevoelige informatie betreft. Maar hij is naar eigen zeggen 'oprecht heel erg boos' op de gemeente. 'Dit biedt zoveel mogelijkheden tot fraude, het gaat mij echt een stap te ver', laat hij weten.
(...)"
De aanvraag van [eiser] voor een omgevingsvergunning is als agendapunt opgenomen in de vergadering van de gemeenteraad van 3 december 2018, die raadpleegbaar was op de website van de gemeente. Agendapunt 5 bevatte naast de aanvraag ook het
e-mailadres, telefoonnummer en BSN-nummer van [eiser] .
De gemeente heeft op of omstreeks 3 december 2018 het BSN-nummer en het telefoonnummer van [eiser] verwijderd van de website.
Op 4 december 2018 is een artikel over de komst van de schietbaan in het Dagblad van het Noorden verschenen, dat deels is gebaseerd op een interview van de krant met [eiser] . Dit artikel luidt als volgt:
Verkoop schietbaan nog even in de wacht
(...)
[eiser] is al twee jaar bezig om in het bezit te komen van de schietbaan aan het [perceelnummer] "Voor de fun en om Winschoter historie te behouden."
Het lijkt erop dat [eiser] over niet al te lange tijd daadwerkelijk over een privéschietbaan kan beschikken. De gemeente Oldambt zag al geen bezwaar en is bij dat standpunt gebleven. Een omwonende maakte eerder bezwaar. Als hij bij zijn bedenking blijft, heeft hij de mogelijkheid om naar de Hoge Raad te stappen. "Dan moet ik nog twee jaar geduld hebben", klinkt het nuchter uit de mond van de hobbyschutter.
[eiser] liet deze zomer, op verzoek, een flora- en faunainventarisatie opmaken. Daaruit kwam naar voren dat er geen zeldzame plantjes of dieren leven in de directie omgeving van de schietbaan. Er is nog een aantal bezwaren overgebleven, maar daarin ziet het college geen aanleiding om de schietbaan niet te verkopen.
"Als we de overeenkomst nu rond kunnen maken, zou dat een mooi kerstcadeau zijn", meent [eiser] . Hij wil de schietbaan, aangelegd in 1962, privé gebruiken.
[eiser] is fervent schutter. Een of twee keer per week is hij op de overdekte baan van schietvereniging [schietvereniging] te vinden. Niet zonder succes, want hij was meerdere keren clubkampioen.
Voor 1 euro kan hij in bezit komen van de 25 meterbaan. "Daarmee help ik de gemeente. Sportief gezien zal het mij niet meer helpen. Ik ben al te oud om mij nog voor de Olympische Spelen te plaatsen", zegt hij grappend. "Maar het is natuurlijk leuk om over een privébaan te beschikken. Dat kunnen maar weinigen zeggen."
Gisteravond besloot de gemeenteraad de verkoop van de schietbaan pas in januari te behandelen. Hobbyschutter [eiser] moet dus nog even geduld hebben.
De gemeente heeft bij e-mail van 5 december 2018 gereageerd op het door [eiser] gemelde datalek. In deze e-mail schrijft de gemeente:
"Op 11 september 2017, 30 oktober 2017 en 22 november 2018 zijn op de website van de gemeente documenten geplaatst met daarin een aantal van uw persoonsgegevens. Deze persoonsgegevens waren daardoor voor iedereen toegankelijk. Het betreft uw BSN, e-mailadres en telefoonnummer.
Deze gegevens zijn ten onrechte op de website van de gemeente geplaatst, waardoor er sprake is geweest van datalekken die kunnen leiden tot identiteitsfraude.
Zodra deze datalekken bij de gemeente bekend zijn geworden zijn ze verwijderd van de website.
(...)
In uw e-mail van 2 december 2018 wijst u op het recht op schadevergoeding op grond van artikel 82, lid 1, van de AVG.
Hierover zult u afzonderlijk bericht ontvangen."
In aansluiting op deze e-mail heeft de gemeente [eiser] bij e-mail van 6 december 2018 geschreven:
"In de e-mail van 5 december 2018 is ten onrechte niet aangegeven dat op 16 oktober 2017 hetzelfde document op de gemeentelijke website is geplaatst.
Ook dit datalek is gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens. (...)"
De gemachtigde van [eiser] heeft de gemeente bij brief van 21 december 2018 aansprakelijk gesteld en verzocht om [eiser] te compenseren voor de (im)materiële schade die hij heeft geleden en nog zal lijden als gevolg van de datalekken. Aan het slot van deze brief schrijft hij nog:
"Ingeval u niet dan wel niet inhoudelijk met een bevredigend financieel voorstel bij mij terugkomt, zal ik mijn cliënt adviseren om een klacht in te dienen bij de AP. Tevens alsmede hiervan melding te doen aan plaatselijke nieuwsmedia omtrent de datalekken zijdens Gemeente Oldambt en het wegwuiven van de aansprakelijkheid hiervan jegens cliënt. (...)"
De gemeente heeft de gemachtigde van [eiser] bij brief van 9 januari 2019 verzocht om eventuele materiële schade die het gevolg is van het handelen van de gemeente nader te onderbouwen, alsmede dat zij niet bereid is tot betaling van immateriële schadevergoeding.
Bij brief aan de gemeente van 25 februari 2019 is de gemachtigde van [eiser] nader ingegaan op de door [eiser] gestelde schade. In dat verband schrijft hij onder meer:
"(...)
Materiële schade (art. 6:96 BW) als gevolg van genomen/te nemen maatregelen
Een aantal maatregelen zijn in het licht van de AVG noodzakelijk om misbruik van malafide partijen te kunnen voorkomen. Te denken valt hierbij aan delicten zoals inbraak, chantage en/of bedreiging. In de eerste plaats zal moeten worden overgegaan tot het laten installeren van beveiligingscamera's. De kosten hiervoor bedragen € 2395,00 (incl. BTW). Daarnaast zal een alarmsysteem moeten worden aangelegd. De kosten hiervan bedragen € 1945,00 (incl. BTW). Ten slotte is het tevens noodzakelijk om rolluiken te plaatsen. De kosten hiervan zijn geoffreerd voor het bedrag van € 6967. Deze kwestie heeft er toeven toe geleid dat de heer [eiser] een fors aantal uren niet heeft kunnen werken in zijn horecaetablissement. Hiervoor heeft hij gedurende 31 uren een werkneemster ingezet. De kosten hiervan bedragen € 17,50 (ex. BTW) met als totaalbedrag € 542,50.
(...)"
De gemeente heeft op 27 februari 2019 het besluit genomen om aan [eiser] een vergunning te verlenen voor het realiseren van een privéschietbaan c.q. het weer in gebruik nemen van een kokerschietbaan op het perceel [perceelnummer] . De aanvraag, het definitieve besluit en de bijbehorende stukken zijn hierna ter inzage gelegd in het gemeentehuis. Het besluit is in de Staatscourant gepubliceerd.
In het Dagblad van het Noorden van 1 maart 2019 is een artikel verschenen, dat deels is gebaseerd op een interview met [eiser] . Dit artikel luidt als volgt:
'Datalek-slachtoffer' eist 15.000 euro van gemeente Oldambt: 'Ik wil ze wakker schudden'
Een man uit [woonplaats gedaagde] legt een schadeclaim van 15.000 euro neer bij de gemeente Oldambt. De gemeente heeft alle persoonlijke gegevens van de man, waaronder zijn adres, mobiele nummer en zelfs zijn burgerservicenummer (BSN), gepubliceerd op haar website.
Het document met alle gevoelige gegevens is vier keer gepubliceerd en heeft in totaal zo'n twee jaar openbaar op de website van de gemeente gestaan. Oldambt heeft de stukken ondertussen verwijderd.
Schadeclaim
[woonplaats gedaagde] moest jaren geleden zijn gegevens invullen voor een vergunningsaanvraag in de gemeente Oldambt. Het was niet de bedoeling dat dat document gepubliceerd zou worden. 'Een medewerker heeft per ongeluk het verkeerde document geplaatst', liet de gemeente afgelopen december weten.
Omdat al zijn gegevens op straat lagen en de vergunningsaanvraag gevoelig ligt, wil de man liever niet met naam en toenaam genoemd worden.
Schadeclaim
De man zegt dat hij uit een gevoel van onveiligheid maatregelen heeft moeten nemen. 'Ik heb alarm- en camerasystemen en rolluiken aangeschaft. Als je alle gegevens aan elkaar knoopt, kan alle informatie voor een crimineel handig zijn', zegt hij. 'Dat wil ik de samenleving en mijzelf niet aandoen.'
De totale kosten van de maatregelen liggen volgens hem rond de 15.000 euro.
(...)
Statement maken
Het gaat het 'datalek-slachtoffer' naar eigen zeggen niet zozeer om het geld. 'Kijk, niemand zegt nee tegen geld, maar dit gaat om heel iets anders. Iedereen moet zich aan de privacywet houden en bedrijven moeten zelfs hele systemen aanschaffen en op cursus om geen fouten te maken.'
Hij vervolgt: 'Dan kan het niet zijn dat de gemeente dit gewoon aan haar laars lapt. Ik wil de gemeente wakker schudden, een statement maken.' (...)
De gemeente Oldambt heeft bij brief aan de gemachtigde van [eiser] van 10 april 2019 de door [eiser] gestelde materiële en immateriële schade, bij gebrek aan onderbouwing, afgewezen. Ook hierna hebben partijen over deze schades geen overeenstemming bereikt.
3 Het geschil
[eiser] vordert dat de kantonrechter, bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad, voor recht verklaart dat de gemeente onrechtmatig jegens hem heeft gehandeld, met veroordeling van de gemeente tot betaling van een bedrag aan materiële schadevergoeding van € 11.307,00 en een ex aequo et bono vast te stellen bedrag aan immateriële schadevergoeding, althans een door de kantonrechter in goede justitie vast te stellen bedrag aan schadevergoeding, zulks vermeerderd met de wettelijke rente, met veroordeling van de gemeente in de proceskosten.
[eiser] legt aan zijn vorderingen, samengevat weergegeven, het volgende ten grondslag. De gemeente heeft in strijd met de AVG persoonsgegevens van [eiser] , te weten zijn e-mailadres, telefoonnummer en BSN-nummer meermalen openbaar gepubliceerd via de gemeentelijke website. Deze datalekken betreffen een onrechtmatige verwerking van persoonsgegevens, die aan de gemeente als verwerkingsverantwoordelijke kan worden toegerekend. [eiser] heeft als gevolg van deze onrechtmatige daad van de gemeente schade geleden. De gemeente moet de daadwerkelijk door [eiser] geleden schade krachtens artikel 82 AVG volledig aan hem vergoeden. De materiële schade van [eiser] bestaat uit de kosten ter beveiliging van de woning van [eiser] , zoals het plaatsen van rolluiken, beveiligingscamera's en alarmsystemen. [eiser] heeft deze maatregelen in het voorjaar van 2019 getroffen. De desbetreffende kosten heeft [eiser] noodzakelijkerwijs en redelijkerwijs moeten maken vanwege de mogelijke, ernstige risico's van het lekken van de persoonsgegevens die hij ten behoeve van de vergunningsaanvraag heeft verstrekt, zoals een inbraak in de woning, een beroving/overval en identiteitsfraude. Een schietbaan is een aanwijzing dat [eiser] beschikt over een vuurwapen. Daarmee is het causaal verband tussen het handelen van de gemeente en de materiële schade gegeven. De immateriële schade van [eiser] is erin gelegen dat hij sterke angstgevoelens heeft gehad als gevolg van de datalekken. Hij voelt zich al lange tijd niet meer veilig in zijn eigen huis en is bang (geweest) dat een kwaadwillend iemand hem of zijn gezin iets zou willen aandoen. Ook lagen zijn persoonsgegevens geruime tijd op straat. Dat de gemeente de datalekken bij [eiser] en de Autoriteit Persoonsgegevens heeft gemeld, toont al aan dat sprake was van een groot risico op schade voor [eiser] . Aldus is sprake van een aantasting in de persoon als bedoeld in artikel 6:106 lid 1 sub b BW1, hetgeen toekenning van een ex aequo et bono vast te stellen schadevergoeding rechtvaardigt. [eiser] heeft louter de publiciteit gezocht om de ogen van de gemeente te openen en misstanden aan de kaak te stellen. Dit was een wanhoopsdaad, aldus [eiser] .
De gemeente betwist de vorderingen van [eiser] , waartoe zij, samengevat weergegeven, het volgende aanvoert. In de dagvaarding heeft [eiser] veel relevante feiten niet volledig en naar waarheid aangevoerd, zodat hij op grond van artikel 21 Rv2 niet-ontvankelijk in zijn vorderingen moet worden verklaard, althans moeten om die reden de vorderingen al worden afgewezen, dan wel de schade op nihil worden gesteld. Daarnaast levert het niet volledig en naar waarheid aanvoeren van relevante feiten in de gegeven omstandigheden misbruik van bevoegdheid op (ex artikel 3:13 BW) van het recht op aanspraak te maken op schadevergoeding. Bij de door [eiser] gevorderde verklaring voor recht bestaat geen belang, nu slechts sprake is geweest van een incident en niet meer dan dat, zonder dat schade aannemelijk is gemaakt. [eiser] heeft ook aantoonbaar geen vermogensschade geleden, terwijl hij doet voorkomen alsof hij kosten heeft gemaakt ten behoeve van de beveiliging van zijn woning. Aan de woning van [eiser] zijn geen rolluiken of beveiligingscamera's geplaatst. Enig betalingsbewijs daarvan is ook niet overgelegd. Voorts heeft [eiser] volgens de gemeente geen immateriële schade geleden. Voor toekenning van een dergelijke schadevergoeding moet sprake zijn van een aantasting in de persoon en daarvan is niet snel sprake. Van inbreuk op een fundamenteel recht van [eiser] is evenmin sprake geweest. Uit zijn uitlatingen in de media blijkt juist dat [eiser] er op uit is om de gemeente een lesje te leren en dat niet perse sprake is van stress en angstgevoelens. Bij een eventuele schadevergoeding kan het bovendien slechts gaan om de schade die [eiser] zou hebben geleden als gevolg van de publicatie van zijn BSN-nummer, telefoonnummer en e-mailadres. Niet of hij schade heeft geleden als gevolg van het feit dat zijn naam in verband wordt gebracht met de schietsport of zijn wens tot verkrijging van de schietbaan. Dat de naam van [eiser] in verband wordt gebracht met wapens heeft hij aan zichzelf te wijten door te kiezen voor publicatie van persoonsgegevens ten behoeve van zijn vergunningsaanvraag en door de publiciteit te zoeken over de schietbaan.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.