Rechtbank Noord-Nederland, 14-12-2022, ECLI:NL:RBNNE:2022:4685, C/17/186446 / KG ZA 22-204
Rechtbank Noord-Nederland, 14-12-2022, ECLI:NL:RBNNE:2022:4685, C/17/186446 / KG ZA 22-204
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Noord-Nederland
- Datum uitspraak
- 14 december 2022
- Datum publicatie
- 15 december 2022
- ECLI
- ECLI:NL:RBNNE:2022:4685
- Zaaknummer
- C/17/186446 / KG ZA 22-204
Inhoudsindicatie
Verkoop percelen grond door de provincie Fryslân. In strijd met het Didam-arrest. De provincie heeft in de bekendmaking van de verkoop van de percelen onvoldoende gemotiveerd op basis van welke objectieve, toetsbare en redelijke criteria zij heeft aangenomen dat er slechts één serieuze gegadigde was voor elk van de te verkopen percelen. Ook heeft zij ter zitting niet aannemelijk gemaakt dat er slechts één serieuze gegadigde was voor elk van de te verkopen percelen. Bij de verkoop van de percelen had zij daarom een openbare selectieprocedure moeten volgen.
Uitspraak
vonnis
Afdeling privaatrecht
Locatie Leeuwarden
zaaknummer / rolnummer: C/17/186446 / KG ZA 22-204
Vonnis in kort geding van 14 december 2022
in de zaak van
[A] , handelend onder de naam [handelsnaam],
wonende te [woonplaats] ,
eiser,
advocaat mr. J.G.H. Meijerink, kantoorhoudende te Drachten,
tegen
de publiekrechtelijke rechtspersoon
PROVINCIE FRYSLÂN,
zetelend te Leeuwarden,
gedaagde,
advocaat mr. E.E. van der Kamp, kantoorhoudende te Leeuwarden.
Partijen zullen hierna [A] en de Provincie genoemd worden.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- -
-
de dagvaarding
- -
-
de mondelinge behandeling en de ten behoeve daarvan op voorhand overgelegde stukken
- -
-
de pleitnota van [A]
- -
-
de pleitnota van de Provincie.
Ten slotte is vonnis bepaald.
2 De feiten
De Provincie is sinds 2014 verantwoordelijk voor de ontwikkeling en realisatie van natuur. Als onderdeel daarvan zet de Provincie in op de permante omvorming van landbouwgrond en het inrichten van deze gebieden binnen het Natuurnetwerk Nederland (hierna: NNN). Het uitvoeringskader voor het provinciale natuurbeleid is vastgelegd in het natuurbeheerplan dat regelmatig wordt geactualiseerd. Het vigerende natuurbeheerplan is het Natuurbeheerplan Fryslân 2022. Bij dat natuurbeheerplan hoort een ambitiekaart waarop is aangegeven in welke gebieden de provincie natuur wil realiseren. Het instrument waarmee invulling wordt gegeven aan de gewenste omzetting in natuur is een provinciale subsidieregeling, de Subsidieregeling kwaliteitsimpuls natuur en landschap Fryslân (hierna de SKNL-regeling). Iedereen die eigenaar is van gronden die op de bij de SKNL-regeling behorende kaart als zodanig zijn aangegeven, kunnen een SKNL-subsidie aanvragen.
Bij beschikking van 20 december 2021 is aan maatschap [B] , gevestigd te [vestigingsplaats] , een subsidie verleend van € 87.768,00 in het kader van de SKNL-regeling. Blijkens de beschikking ontvangt de maatschap de subsidie voor het omvormen van haar perceel landbouwgrond (in de beschikking aangeduid als Mildam O 148 (deels)) naar kruiden- en faunarijk grasland en is de subsidie verleend onder de opschortende voorwaarde dat zij een kwalitatieve verplichting met de Provincie zou sluiten ten aanzien van dat perceel.
Bij beschikking op bezwaar van 16 augustus 2022 is aan maatschap [C] , gevestigd te [vestigingsplaats] , een subsidie verleend van € 317.293,00 in het kader van de SKNL-regeling. Blijkens de beschikking ontvangt de maatschap de subsidie voor het omvormen van haar percelen landbouwgrond (in de beschikking aangeduid als Mildam O 446 en Mildam O 447) naar kruiden- en faunarijk grasland en is de subsidie verleend onder de opschortende voorwaarde dat zij een kwalitatieve verplichting met de provincie zou sluiten ten aanzien van die percelen.
De Provincie biedt op haar website op de pagina www.fryslan.frl/landbouwgrond bij gelegenheid landbouwgrond die zij in eigendom heeft te koop aan. Ter toelichting daarop heeft de Provincie op die website - voor zover van belang - het volgende vermeld:
De provincie Fryslân heeft percelen grond in eigendom die zijn overgebleven van bijvoorbeeld het aanleggen van een weg. Deze stukken grond worden verkocht wanneer de provincie het niet meer in kan zetten voor haar doelen.
De provincie Fryslân is als overheid verplicht om bij vastgoedtransacties transparant te handelen. Zodoende zal de provincie voortaan haar voorgenomen vastgoedtransacties (...) vermelden op de website.
Daarnaast gaat de provincie in haar wekelijkse publicaties de voorgenomen transacties vermelden. Op deze manier geeft de provincie invulling aan de uitspraak van de Hoge Raad van 26 november 2021 (Didam-arrest), waarin de regelgeving nader is toegelicht.
Op 11 oktober 2022 heeft de Provincie op haar website het voornemen bekend gemaakt om met een partij een koopovereenkomst te sluiten voor percelen grond van de Provincie nabij de Rogmonepaed en de Schoterlandseweg in Hoornsterzwaag, kadastraal bekend gemeente Mildam, sectie K, nummers 1056, 1057, 1058, 1060, 1097, 1100, 1103, 1109, 1111 en 1669, tezamen groot 71.510 m2 (hierna: perceel 3462). Ter toelichting op de verkoop heeft de Provincie - voor zover van belang - het volgende op de website vermeld:
De koper wil de grond gaan inzetten voor de realisatie van provinciale beleidsdoelen op zijn grond. Met de verkoop van deze grond wordt 67.870 m2 grond omgevormd naar natuur middels de SKNL regeling.
(...)
Op basis van recente jurisprudentie van de Hoge Raad uit november 2021 dient de Provincie bij de uitgifte van onroerend goed een selectieprocedure te doorlopen om gelijke kansen te bieden aan geïnteresseerden. Een selectieprocedure kan echter achterwege blijven indien bij voorbaat vaststaat of redelijkerwijs mag worden aangenomen dat op grond van objectieve, toetsbare en redelijke criteria slechts één reële gegadigde in aanmerking komt voor de aankoop.
De Provincie Fryslân meent dat er in dit geval sprake is van maar één serieuze gegadigde, zodat geen openbare selectieprocedure nodig is. Het betreft hier een transactie met een particulier, die daarvoor zijn eigen grond omvormt naar natuur en zodoende een natuurdoel wordt gerealiseerd.
De Provincie is kortom van mening dat de gemeente de enige serieuze gegadigde is voor de aankoop van de betreffende grond.
Iedere serieuze gegadigde die vindt dat hij ook voor een koopovereenkomst in aanmerking zou moeten komen, dient binnen 20 kalenderdagen na de datum van deze publicatie (15 oktober 2022) een kort geding aanhangig te hebben gemaakt met betrekking tot deze zaak bij de rechtbank Noord-Nederland.
Op 11 oktober 2022 heeft de Provincie voorts op de website het voornemen bekend gemaakt om met een partij een koopovereenkomst te sluiten voor percelen grond van de Provincie aan de W.A. Nijenhuisweg nabij Katlijk, kadastraal bekend gemeente Mildam, sectie O, nummers 130, 133, 538 en 169, tezamen groot 36.445 m2 (hierna: perceel 3465). Ter toelichting op de verkoop heeft de Provincie - voor zover van belang - het volgende op de website vermeld:
De koper wil de grond gaan inzetten voor de realisatie van provinciale beleidsdoelen op zijn grond. Met de verkoop van deze grond wordt 22.990 m2 grond omgevormd naar natuur middels de SKNL regeling.
(...)
Op basis van recente jurisprudentie van de Hoge Raad uit november 2021 dient de Provincie bij de uitgifte van onroerend goed een selectieprocedure te doorlopen om gelijke kansen te bieden aan geïnteresseerden. Een selectieprocedure kan echter achterwege blijven indien bij voorbaat vaststaat of redelijkerwijs mag worden aangenomen dat op grond van objectieve, toetsbare en redelijke criteria slechts één reële gegadigde in aanmerking komt voor de aankoop.
De Provincie Fryslân meent dat er in dit geval sprake is van maar één serieuze gegadigde, zodat geen openbare selectieprocedure nodig is. Het betreft hier een transactie met een particulier, die daarvoor zijn eigen grond omvormt naar natuur en zodoende een natuurdoel wordt gerealiseerd.
De Provincie is kortom van mening dat de gemeente de enige serieuze gegadigde is voor de aankoop van de betreffende grond.
Iedere serieuze gegadigde die vindt dat hij ook voor een koopovereenkomst in aanmerking zou moeten komen, dient binnen 20 kalenderdagen na de datum van deze publicatie (15 oktober 2022) een kort geding aanhangig te hebben gemaakt met betrekking tot deze zaak bij de rechtbank Noord-Nederland.
Naar aanleiding van de bekendmaking van deze voornemens heeft [A] in de week van 17 oktober 2022 contact gezocht met de Provincie om zijn interesse voor de percelen 3462 en 3564 (hierna tezamen te noemen: de percelen) kenbaar te maken.
Op 26 oktober 2022 heeft [A] telefonisch contact gehad met de heer [D] (hierna: [D] ) van de Provincie. In dat telefoongesprek heeft [D] aan hem meegedeeld dat met de verkoop een provinciaal doel wordt gediend, namelijk de omzetting van landbouwgrond naar natuur. [D] heeft toegelicht dat de Provincie met twee particulieren is overeengekomen dat zij landbouwgrond van hen omvormen naar natuur met gebruikmaking van SKNL-subsidie en dat deze particulieren daarbij als voorwaarde hebben bedongen dat zij vervangende landbouwgrond van de Provincie kunnen kopen. Die vervangende landbouwgrond betreft de percelen. Voorts heeft [D] meegedeeld dat de landbouwgrond tegen een marktconforme waarde aan de particulieren wordt verkocht en dat per abuis in de toelichting op de website de gemeente staat vermeld als de beoogd koper van de percelen.
3 Het geschil
[A] vordert dat de voorzieningenrechter bij vonnis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad,:
I. de Provincie zal gebieden om de percelen te verkopen nadat een openbare selectieprocedure aan de hand van objectieve, toetsbare en redelijke criteria (met inachtneming van de eisen die de Hoge Raad heeft gesteld in het arrest van 26 november 2021 (ECLI:NL:HR:2021:1778, het Didam-arrest)) doorlopen is, waaruit een koper kan worden geselecteerd;
II. voor zover ten aanzien van de percelen al een koopovereenkomst gesloten is de Provincie zal verbieden daaraan uitvoering te geven, anders dan na het correct doorlopen van de openbare selectieprocedure als genoemd in het Didam-arrest;
III. de Provincie zal verbieden het ruilen van grond en het omvormen van grond naar natuur (al dan niet met de SKNL-regeling) onderdeel te maken van de criteria van de selectieprocedure zoals hierboven bij het onder I en onder II gevorderde genoemd;
IV. althans een zodanige (andere) voorziening zal treffen als zij in goede justitie zal vermenen te behoren, zodanig dat ten behoeve van de gerechtvaardigde belangen van [A] als beoogd koper van de percelen wordt verzekerd dat de Provincie (alsnog) zal voldoen aan de eis mededingingsruimte te bieden in een selectieprocedure waarin een passende mate van openbaarheid wordt betracht (met inachtneming van de eisen die de Hoge Raad heeft gesteld in het Didam-arrest);
V. de Provincie zal veroordelen tot betaling van een dwangsom aan [A] van € 250.000,00 ineens per overtreding van het onder I t/m IV gevorderde, en een dwangsom van € 15.000,00 per dag, voor elke dag dat een overtreding van het onder I t/m IV gevorderde voortduurt, met een maximum van € 500.000,00, althans een zodanige dwangsom zoals de voorzieningenrechter in goede justitie zal vaststellen;
VI. de Provincie zal veroordelen in de kosten van dit geding, daaronder begrepen de griffierechten en de nakosten volgens het liquidatietarief, een en ander te voldoen binnen veertien dagen na dagtekening van het in deze zaak te wijzen vonnis, en - voor het geval voldoening van de (na-)kosten niet binnen de gestelde termijn plaatsvindt - te vermeerderen met de wettelijke rente over de (na-)kosten vanaf bedoelde termijn voor voldoening.
[A] heeft aan zijn vorderingen ten grondslag gelegd dat de Provincie op grond van het zogeheten Didam-arrest van de Hoge Raad bij de verkoop van de percelen
een openbare selectieprocedure op basis van objectieve, redelijke en toetsbare criteria had moeten doorlopen. Nu zij dat niet heeft gedaan, heeft zij volgens hem in strijd gehandeld met artikel 3:14 Burgerrlijk Wetboek (BW).
De Provincie voert verweer met conclusie tot afwijzing van de vordering met veroordeling van [A] , bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad, in de proceskosten.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.