Rechtbank Oost-Brabant, 07-02-2024, ECLI:NL:RBOBR:2024:498, 399039 / KG ZA 23-602

Het proces omtrent de inschrijving en gunning van de landbouwpercelen is in opdracht van de Provincie geregeld door ‘de Pachtbank’.

De inschrijving diende (uitsluitend) digitaal te geschieden, aan de hand van het digitale inschrijfformulier ‘pacht 2024 provincie Noord-Brabant’, dat de inschrijver kon vinden op de website www.pachtbank.nl.

In artikel 1.2 en 1.3 van de Inschrijfvoorwaarden is bepaald dat de inschrijving uiterlijk op 6 oktober 2023 om 12.00 uur digitaal moet zijn ontvangen, dat de inschrijver te allen tijde verantwoordelijk is voor een tijdige en volledige inschrijving, en dat een inschrijving op een andere wijze dan digitaal (bijvoorbeeld per e-mail of per post) niet geldig is en buiten beschouwing wordt gelaten.

In artikel 1.5 van de Inschrijfvoorwaarden is verder bepaald dat inschrijving alleen kan geschieden door middel van een volledig ingevuld, ondertekend digitaal inschrijfformulier. Onvolledige en niet ondertekende inschrijvingen met onvolledige of niet-leesbare bijlagen zijn niet geldig en worden buiten beschouwing gelaten.

Volgens artikel 1.8 van de Inschrijfvoorwaarden dienen de inschrijfformulieren digitaal via eHerkenning te worden ondertekend.

In hoofdstuk 3 van de Inschrijfvoorwaarden zijn bepalingen opgenomen over de gunning van de landbouwpercelen.

Inschrijvers kunnen punten scoren op basis van geselecteerde (duurzaamheids)certificaten en op basis van de geboden pachtprijs.

Na de sluiting van de inschrijving start de Pachtbank de gunningsprocedure. De Pachtbank stelt een lijst op met alle geldige biedingen en geeft daarin aan aan wie het cluster gegund dient te worden. De Provincie controleert of de door de Pachtbank opgestelde lijst is opgesteld volgens de gunningscriteria en de inschrijfvoorwaarden en geeft haar eventuele bevindingen door aan de Pachtbank.

Hierna maakt de Pachtbank een definitief gunningsvoorstel.

De definitieve lijst wordt naar de gemandateerde provincie-medewerker gezonden zodat de definitieve besluitvoering kan geschieden.

De definitieve lijst (de gunningslijst) wordt vervolgens gepubliceerd uiterlijk op de datum zoals die is aangegeven in de Inschrijfvoorwaarden. (in dit geval op 15 november 2023).

[eiseres] is in de ochtend van 6 oktober 2023 begonnen met het inschrijven op een twaalftal clusters. Na een eerste geslaagde inschrijving constateerde [eiseres] dat het (digitale) inschrijfsysteem haperde. De pagina die na het invullen van het inschrijfformulier voor ondertekening moest worden geladen, laadde niet.

[eiseres] heeft hierop direct telefonisch contact opgenomen met de afdeling Pachtbeheer van de Provincie. Tijdens dit telefoongesprek is aan [eiseres] gevraagd op welke clusters hij wilde inschrijven, waarop [eiseres] de nummers van de elf clusters (waarvoor de inschrijving niet lukte) heeft genoemd. De medewerkster van de Provincie heeft tijdens dit gesprek medegedeeld dat er meer inschrijvers waren die hetzelfde probleem als [eiseres] ondervonden.

Na het telefoongesprek heeft [eiseres] op 6 oktober 2023 om 11.47 uur een e-mailbericht aan de afdeling Pachtbeheer van de Provincie gestuurd (productie 3 bij dagvaarding) met de volgende mededeling:

‘Het inschrijven werkt al heel lang niet op jullie website. We komen er niet doorheen. We vullen het formulier in, en bij het ondertekenen blijft de pagina vast hangen. Uiteindelijk krijgt hij de pagina niet geladen.

Ik vraag dit namens [eiseres] V.O.F.

HOE LOSSEN WE DIT OP ?’

Op 12 oktober 2023 heeft de Provincie een e-mailbericht aan [eiseres] verzonden (productie 4 bij dagvaarding) met – voor zover van belang – de volgende inhoud:

‘(...)

Afgelopen vrijdag 6 oktober 2023 zijn er in het laatste uur van de opening van de inschrijving voor pachtgronden via Pachtbank.nl problemen ontstaan met het ondertekenen van het formulier. U bent een van de inschrijvers die het ondertekenproces tijdig gestart is maar niet heeft kunnen voltooien.

Wij stellen u, na afstemming met de notaris, eenmalig in de gelegenheid om de bieding alsnog te ondertekenen met uw e-herkenning binnen de hierna gestelde termijn. (...) Niet getekend binnen de gestelde termijn dan doet uw bieding automatisch niet mee.

(...)

(...) Deze dient u dan te ondertekenen en te voltooien uiterlijk vrijdag 13 oktober 2023 om 12.00 uur.

(...)’

Op 21 oktober 2023 heeft [eiseres] een brief geschreven aan de Provincie (productie 5 bij dagvaarding) met – voor zover van belang – de volgende inhoud:

‘(...)

Echter, op 10 oktober werd ik gebeld door een medewerkster van de Pachtbank. Zij deelde mee dat de inschrijvingen opnieuw geopend zouden worden, maar dat dit uitsluitend van toepassing was op inschrijvingen waarbij een begin was gemaakt met het invullen van het inschrijvingsformulier. Dit gold niet voor de overige 9 clusters waar ik nog niet aan was begonnen vanwege de technische problemen en het telefoongesprek. Ik heb mijn ongenoegen geuit over deze gang van zaken. De medewerkster legde de verantwoordelijkheid voor deze situatie bij mij, gezien mijn late start met de inschrijving. Ik heb haar standpunt betwist, aangezien tot 12.00 uur elke deelnemer dezelfde eerlijke kans verdiende. (...)

Op 12 oktober heb ik een e-mail van u ontvangen waarin bevestigd werd dat er inderdaad problemen waren met het ondertekenen van het formulier. (...)

Ik hecht eraan te benadrukken dat de kans op het huren van grond aanzienlijk kleiner is bij inschrijving op slechts 2 clusters in vergelijking met inschrijving op 11 clusters. Het is mijn oprechte overtuiging dat deze kwestie verre van bevredigend is afgehandeld.

(...)

Wij verzoeken met klem om een realistische en bovenal eerlijke oplossing. Wij stellen voor om een termijn van 1 uur te hanteren, waarin wij de gelegenheid krijgen om in te schrijven op de 11 clusters die telefonisch zijn gemeld. Mocht deze oplossing uitblijven, dan rest ons geen andere keuze dan juridische stappen te ondernemen.

(...)’

In reactie op bovenstaande brief heeft de Provincie bij e-mail van 1 november 2023 (productie 6 bij dagvaarding) aan [eiseres] – voor zover van belang – en voor zover leesbaar in de weergave in productie 6 – het volgende geschreven:

‘(...)

(...) op 6 oktober heeft zich helaas een storing voorgedaan in de ondertekeningsmodule. Tot 12.00 uur was het wél mogelijk om inschrijvingen in te vullen tot en met het toevoegen van de .... worden afgerond met de ondertekening.

(...) is besloten om inschrijvers die om 12.00 uur hun inschrijving volledig hadden afgerond, met uitzondering van de ondertekening ... bieden om die specifieke inschrijving ongewijzigd alsnog te ondertekenen.

(...)

(...) U bent door ons in de gelegenheid gesteld om de twee biedingsformulieren die voldeden aan voornoemde criteria alsnog ... voor beide formulieren geen gebruik gemaakt.

...wij, naar onze mening aan onze zorgplicht voldaan en is hiermee de grote inschrijvingsronde correct afgehandeld.

(...)’

Bij brief van 1 november 2023 aan de Provincie (productie 7 bij dagvaarding) reageert [eiseres] – voor zover van belang – als volgt:

‘(...)

Wij wensen u erop te wijzen dat de voorgestelde oplossing door de Provincie Noord-Brabant onvoldoende adequaat is bevonden door ons. (...)

(...)

We hebben geweigerd deel te nemen aan het voorgestelde alternatief van de Provincie, aangezien dit naar onze overtuiging geen daadwerkelijke oplossing biedt voor het technische probleem dat door uw organisatie is veroorzaakt. Dit standpunt hebben wij herhaaldelijk kenbaar gemaakt. Deelname aan deze oplossing zou worden beschouwd als instemming met de onrechtvaardige gang van zaken.

In het licht van het voorgaande eisen wij onverwijld het volgende:

1. Het gunningsbesluit dient niet te worden gepubliceerd zolang er geen passende

oplossing is geboden.

2. Er dient alsnog een realistische en eerlijke oplossing te worden verstrekt,

Waaronder de mogelijkheid om gedurende één uur de inschrijvingen te voltooien.

Indien u desondanks besluit om het gunningsbesluit vóór of op 15 november openbaar te maken, zonder dat er een passende oplossing is geboden voor het genoemde technische probleem, zullen wij de rechter verzoeken dit gunningsbesluit ongeldig te verklaren wegens een oneerlijke inschrijvingsprocedure.

Wij stellen u in de gelegenheid om uiterlijk op 8 november 2023 met een realistische en rechtvaardige oplossing te komen voor het technische probleem dat door uw organisatie is gecreëerd. Indien hieraan geen gehoor wordt gegeven, zullen wij genoodzaakt zijn verdere juridische stappen te ondernemen.

(...)’

Bij e-mail van 3 november 2023 (productie 9 bij dagvaarding) heeft de Provincie – voor zover van belang – als volgt gereageerd op de brief van [eiseres] van 1 november 2023:

‘(...)

(...) Uw brief doet ons standpunt echter niet wijzigen.

(...)’

Bij brief van 6 november 2023 heeft [eiseres] gereageerd op het e-mailbericht van de gemeente van 3 november 2023 (productie 10 bij dagvaarding). De reactie luidt – voor zover van belang – als volgt:

‘(...)

Ik heb u in mijn vorige brieven een voorstel gedaan van een rechtvaardige oplossing: de inschrijving gedurende 1 uur open zetten voor benadeelde inschrijvers. Aangezien een realistische en rechtvaardige oplossing van uw kant uitblijft, rest mij geen andere optie dan het nemen van juridische stappen. Dit zal ik dan ook doen. Met verwijzing naar jurisprudentie zoals ECLI:NL:HR:2021:1778, dient te worden onderstreept dat het gunningsbesluit nietig zal worden verklaard. De gevolgen voor landbouwers die erop mochten vertrouwen bepaalde gronden het komende jaar in pacht te hebben, zullen dan aanzienlijk zijn.

(...). Ik dring er dan ook met klem bij u op aan om geen gunningsbesluit te publiceren, maar om te streven naar een oplossing die een dergelijke maatregel overbodig maakt.

(...)’

Op 17 november 2023 heeft mr. Peters namens [eiseres] een brief aan de Provincie geschreven (productie 11 bij dagvaarding) met – voor zover van belang – de volgende inhoud.

‘(...)

Cliënte wenst dit niet te accepteren en heeft mij verzocht een kort geding aanhangig te maken jegens de Provincie, strekkende tot het niet sluiten van pachtovereenkomsten met degenen die volgens uw gunningslijst d.d. 15 november 2023 voor gunning van die clusters (hierboven opgesomd) in aanmerking zouden komen respectievelijk, indien die pachtovereenkomsten al gesloten zouden zijn, tot het geen uitvoering geven aan die pachtovereenkomsten totdat ook cliënte een inschrijving heeft kunnen doen, en heeft kunnen meedingen naar de pacht van die clusters.

(...)

Voor zover na 15 november 2023 al pachtovereenkomsten zijn gesloten ter zake de bewuste clusters, verzoek en sommeer ik u aan die pachtovereenkomsten vooralsnog geen uitvoering te geven, en zulks aan de contractspartijen te berichten, totdat in kort geding zal zijn beslist.

(...)’

Op 30 november 2023 heeft mr. M. Peters namens de Provincie een e-mailbericht aan mr. Peters gestuurd (productie 14 bij dagvaarding) met – voor zover van belang – de volgende inhoud:

‘(...)

Reactie op de verzoeken in de brief 17 november 2023:

(...)

Nadat begonnen is met het gunningsproces is het niet meer mogelijk om clusters uit het gunningsproces te halen zonder dat dit grote gevolgen heeft voor de gehele gunning van ook alle overige clusters. Degenen aan wie is gegund en ook de provincie zouden alsdan een onevenredig nadeel ondervinden. Het gevolg van de gunning is bovendien dat partijen zijn gebonden en dat de pachtovereenkomsten tot stand zijn gekomen. Het opnemen van een ontbindende voorwaarde of andere mogelijkheid om de pachtovereenkomst te ontbinden is niet mogelijk. Een pachtovereenkomst die is gesloten kan alleen door de pachtkamer worden ontbonden.

Aan geen van de verzoeken zal cliënte derhalve kunnen voldoen.

(...)’