Rechtbank Overijssel, 04-09-2013, ECLI:NL:RBOVE:2013:2306, C/08/124401 HA ZA 11-692

Na onderhandelingen zijn de financieringsverhoudingen in nieuwe schriftelijke overeenkomsten vastgelegd. Het betreft onder meer:- de door Megahome/NPB aanvaarde offerte van Rabobank,- de overeenkomst van geldlening d.d. 30 juni 2010,- de Kredietovereenkomst d.d. 30 juni 2010,- de Side-Letter d.d. 30 juni 2010, - alsmede de door Rabobank gehanteerde ‘Algemene Bankvoorwaarden’, ‘Bijzondere Voorwaarden voor zakelijke leningen’ en ‘Algemene Voorwaarden rekening-courant’.

Rabobank verstrekte overeenkomstig die stukken aan Megahome/NPB een geldlening van € 100.000.000,-- en een krediet in rekening-courant tot een bedrag van € 25.000.000,--, met een looptijd tot 15 april 2013.

Krachtens deze en daarbij behorende stukken gelden tussen partijen, voor zover hier van belang, de volgende bepalingen:In de Algemene Bankvoorwaarden (ABV):“26 Zekerheden 1. Door het van toepassing worden van de Algemene Bankvoorwaarden heeft de cliënt zich jegens de bank verbonden om voor alle bestaande en alle toekomstige vorderingen van de bank op de cliënt, uit welken hoofde dan ook, op eerste verzoek van de bank, ten genoegen van de bank, (aanvullende) zekerheid te stellen. Deze dient steeds zodanig te zijn, en daartoe zo nodig door de cliënt ten genoegen van de bank te worden vervangen en/of aangevuld, dat de bank gelet op het risicoprofiel van de cliënt, de dekkingswaarde van de zekerheden en eventuele andere voor de bank relevante factoren, doorlopend voldoende zekerheid heeft en zal hebben. (...)”

In de door Megahome/NPB geaccepteerde offerte van Rabobank zijn partijen overeengekomen dat ten behoeve van Rabobank een hypotheekrecht zal worden gevestigd op een aantal door Megahome/NPB aangewezen registergoederen ter verzekering van een vordering van € 125.000.000,-. Daarbij zijn partijen onder meer overeengekomen dat de waarde van deze hypothecaire dekking nooit lager zal zijn dan de vordering van Rabobank op Megahome/NPB.

Tevens kwamen partijen overeen dat door Megahome/NPB op 8 juni 2009, 18 juni 2009, 5 november 2009 en 26 maart 2010 ten behoeve van NEBO op onroerende zaken van Megahome/NPB gevestigde hypotheekrechten zouden worden doorgehaald.

Artikel 17 van de geldleningsovereenkomst en artikel 16 van de kredietovereenkomst luiden voorts als volgt:“Iedere debiteur dient de bank, zolang uit hoofde van de overeenkomst nog een vordering op enige Debiteur bestaat of eniger tijd nog kan ontstaan, vooraf te informeren indien:a. huidige en in de toekomst nog te verwerven registergoederen met hypotheek of enig ander goederenrechtelijk recht worden bezwaard, verkocht, geruild of op andere wijze worden vervreemd (...)”

Voorts is overeengekomen dat Megahome/NPB er voor instaat dat haar solvabiliteit tenminste 30% van het gecorrigeerde geconsolideerde balanstotaal bedraagt en dat, als niet aan die ratio wordt voldaan, Rabobank gerechtigd is om voorwaarden te stellen tot zekerheid van de nakoming der verplichtingen van Megahome/NPB jegens Rabobank.

Uit artikel 13 en 14 van de krediet- en geldleningsovereenkomsten, en uit artikel 23 sub a en h van de ‘Bijzondere Voorwaarden voor zakelijke leningen’, alsmede uit artikel 32 sub b van de ‘Algemene Voorwaarden rekening-courant’ volgt dat, indien Megahome/NPB de bank niet vooraf heeft geïnformeerd over een vervreemding van een actief, Rabobank gerechtigd is om de financieringsovereenkomsten op te zeggen en op te eisen.

Ingevolge de artikelen 15, respectievelijk 16, van de geldleningsovereenkomst en de kredietovereenkomst diende Megahome/NPB Rabobank volledig inzicht te verschaffen met betrekking tot haar activa en in de geconsolideerde cijfers over het laatst afgesloten boekjaar (2010). Megahome/NPB heeft zich ook verbonden om haar betalingsverkeer te laten verlopen via de Rabobank.

Megahome/NPB heeft aan haar aandeelhouder [betrokkene], althans aan diens kinderen een dividenduitkering toegekend ad € 18,5 miljoen.

Bij brief van 21 juni 2011 schreef Rabobank aan Megahome/NPB onder meer als volgt:“Op basis van de door u aangeleverde cijfers en de definitie zoals deze in voormelde offerte is vastgelegd, hebben wij vastgesteld dat niet (meer) wordt voldaan aan de solvabiliteitsratio. (....) De reden dat niet voldaan wordt aan deze ratio is grotendeels gelegen in de dividenduitkering ad € 18,5 miljoen, die aan u is toegekend (of zoals wij uit uw laatste mededeling begrijpen: uw kinderen).(....)Om te bezien of sprake is van een afdoende stille reserve heeft een waardering van de verhypothekeerde gronden in Emmen plaatsgevonden (...) Uit deze taxatie is niet gebleken dat sprake is van een stille reserve zodanig dat hierdoor alsnog aan de betreffende ratio wordt voldaan. (...)Een oplossing dient (...) van uw kant te komen en kan bestaan uit ofwel het onderzetten van thans nog niet belast onroerend goed (zonder bestemmingsrisico) met voldoende, door een taxatie onderbouwde stille reserve ofwel het achterstellen van de betreffende dividenduitkering. Wij benadrukken dat beide oplossingsrichtingen praktisch gezien ruimschoots binnen uw mogelijkheden liggen (...). Wij stellen u in de gelegenheid om binnen 14 dagen na dagtekening van dit schrijven de doorbreking van het solvabiliteitsrisico ongedaan te maken (...).Indien u niet binnen de gestelde termijn hieraan voldoet, bent u in verzuim. Dit leidt in ieder geval tot verhoging van de “pricing” met minimaal 50 basispunten (....). Daarnaast zal de bank zich beraden over1) de voorwaarde of aanvullende zekerheid moet worden gesteld (...) en/of2) de beëindiging van de financiering (....).”

In de periode vanaf 23 mei 2011 heeft Megahome/NPB een aantal gronden verkocht en geleverd aan NEBO. Megahome/NPB heeft Rabobank daarvan niet op de hoogte gesteld. Rabobank ontdekte dit in september 2011.

Voorts weigerde Megahome/NPB om de met Rabobank overeengekomen doorhaling van de (hiervoor in r.o. 2.6 genoemde) hypotheekrechten van NEBO in te schrijven in de openbare registers.

Op grond dat Megahome/NPB, gezien het voorgaande, niet meer voldeed aan de overeengekomen solvabiliteitsratio heeft Rabobank Megahome/NPB op 7 oktober 2011 verzocht om aanvullende zekerheid te stellen.

Partijen hebben overlegd over voortzetting van de financiering, echter zonder resultaat. Bij brief van 19 maart 2012 heeft Rabobank de financieringsrelatie opgezegd per 19 juni 2012, en het saldo opgeëist.

Op 30 mei 2013 (de datum der pleidooien) was het krediet overschreden met meer dan € 3.500.000,-. De achterstand in de rentebetalingen bedroeg toen omstreeks € 3.000.000,-.