Rechtbank Overijssel, 02-10-2013, ECLI:NL:RBOVE:2013:3006, C-07-199297 - HZ ZA 12-163
Rechtbank Overijssel, 02-10-2013, ECLI:NL:RBOVE:2013:3006, C-07-199297 - HZ ZA 12-163
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Overijssel
- Datum uitspraak
- 2 oktober 2013
- Datum publicatie
- 12 december 2013
- ECLI
- ECLI:NL:RBOVE:2013:3006
- Zaaknummer
- C-07-199297 - HZ ZA 12-163
Inhoudsindicatie
Geschil over betaling meerwerk bij aanbestedingsopdracht en over verrekening kosten resterende werkzaamheden, uitgevoerd door derde, en over schade wegens ondeugdelijk werk en korting wegens te late oplevering.
Uitspraak
vonnis
Team kanton en handelsrecht
Zittingsplaats Zwolle
zaaknummer / rolnummer: C/07/199297 / HZ ZA 12-163
Vonnis van 2 oktober 2013
in de zaak van
de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
HEUVELMAN IBIS B.V.,
gevestigd en kantoorhoudende te Delfzijl,
eiseres in conventie,
verweerster in reconventie,
advocaat mr. Y.G.C. Brummelhuis,
tegen
de rechtspersoon naar publiek recht
HET WATERSCHAP GROOT SALLAND,
gevestigd en kantoorhoudende te Zwolle,
gedaagde in conventie,
eiser in reconventie,
advocaat mr. A.M. Ubink.
Partijen zullen hierna Heuvelman en het Waterschap genoemd worden.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
-
de dagvaarding
-
de conclusie van antwoord in conventie en van eis in reconventie
-
de conclusie van repliek in conventie en van antwoord in reconventie
-
e conclusie van dupliek in conventie en van repliek in reconventie
-
de conclusie van dupliek in reconventie
-
de akte uitlating producties.
Ten slotte is vonnis bepaald.
2 De feiten
Aan Heuvelman is na een openbare aanbesteding op grond van het door het Waterschap d.d. 27 augustus 2010 opgestelde bestek met nummer 2010-72-37 en nota van wijzigingen d.d. 20 september 2010, de opdracht verleend tot het verrichten van diverse werkzaamheden aan het gemaal Ankersmit gelegen aan de mr. H.F. de Boerlaan te Deventer (hierna: het werk). Het Waterschap heeft de opdracht d.d. 28 december 2010 aan Heuvelman aanbesteed tegen een aanneemsom van € 641.410,00 (inclusief BTW).
Op de aannemingsovereenkomst zijn van toepassing de Uniforme Administratievoorwaarden voor de uitvoering van werken 1989 (hierna: UAV).
Vanaf 9 december 2010 zijn er vierwekelijks vergaderingen gehouden die onder leiding stonden van directievoerder Oranjewoud B.V.
Tijdens de uitvoeringsfase is Heuvelman geconfronteerd met een aantal afwijkingen ten opzichte van het bestek, te weten: een gewijzigde ontgravingsmethodiek in verband met de aanwezigheid van explosieven, een doorlopende vloer van de koker en bodemverontreiniging. Partijen hebben over het hieruit voortvloeiende meerwerk over en weer gecorrespondeerd, waarbij geen (volledige) overeenstemming is bereikt.
Bij brief van 18 juli 2011 heeft het Waterschap op verzoek van Heuvelman uitstel van oplevering verleend tot 31 januari 2012.
Het Waterschap heeft de wegens de geconstateerde bodemverontreiniging noodzakelijke saneringswerkzaamheden opgedragen aan een derde partij. Ter voorkoming van onduidelijkheid over werkgrenzen en verantwoordelijkheden is een deel van de bestekswerkzaamheden aan deze saneringswerkzaamheden toegevoegd, resulterend in een zekere mate van minderwerk voor Heuvelman.
Op de vergadering van 27 oktober 2011 heeft het Waterschap voorgesteld om nog een deel van de bestekswerkzaamheden uit de opdracht van Heuvelman te halen. De reden hiervoor was gelegen in de aanhoudende discussie tussen partijen over de uitvoering van het werk door Heuvelman en de omvang van het meerwerk dat Heuvelman in rekening wenste te brengen.
In aansluiting op dit voorstel heeft Oranjewoud Heuvelman bij brief van 31 oktober 2011 een bestekswijziging, inhoudende een minderwerkopdracht, conform paragraaf 36 lid 2 UAV verzonden.
Naar aanleiding van de reactie van Heuvelman op deze bestekswijziging bij brief van haar advocaat van 4 november 2011, heeft op 10 november 2011 een bespreking tussen partijen plaatsgevonden over de minderwerkopdracht. Het besprekingsverslag vermeldt, voor zover van belang:
“(...)
HI geeft te kennen alle werkzaamheden te willen uitvoeren. De directie stelt namens het Waterschap Groot Salland vast dat de minderwerkopdracht in principe definitief is, waarbij eventuele aanpassingen als resultaat van de onderhavige bespreking in aanmerking worden genomen.
HI laat weten dat bespreking van minderwerk niet gescheiden kan worden van besluitvorming ten aanzien van diverse meerwerk claims. De directie is het hiermee niet eens en verzoekt HI om betreffende relaties en consequenties t.z.t. mee te nemen bij de afhandeling van de meerwerken, zodat verschil in inzicht ten aanzien van meerwerk geen obstakel hoeft te vormen voor de huidige bespreking van het minderwerk.
(...)
Alle besteksposten worden doorgenomen, met het volgende resultaat:
|
(...) |
||
|
53 10 20 |
Aanbrengen prefab taludtrappen |
Treden zijn geleverd en op afroep beschikbaar bij EFCO; als minderwerk aan te merken deel voor het aanbrengen dient nog in overleg te worden vastgesteld |
|
(...) |
||
|
61 10 10 |
Aanbrengen korte lijmankers |
Deels gereed (160 st.) rest is minderwerk (140 st.) |
|
61 10 20 |
Aanbrengen leuning |
Deels gereed (68 m), rest is minderwerk (16,7 m) |
|
61 20 10 |
Aanbrengen leuning inlaat |
Wordt toegevoegd aan minderwerklijst |
|
61 30 80 |
Aanbrengen demontabele hoeklijn |
Wordt toegevoegd aan minderwerklijst |
|
61 40 |
Bordes voor gemaal |
Afhandeling dient nog in nader overleg te worden vastgesteld |
|
61 50 |
Bordes in inlaat |
,, |
|
61 60 |
Oplegging krooshek |
,, |
|
62 10 |
Kunststof roosters |
,, |
|
(...) |
||
(...)
Geconcludeerd wordt dat, mede door de wijziging die is ontstaan i.v.m. de terreininrichting door de Gemeente Deventer, het vastgestelde minderwerk tot gevolg heeft dat HI op de bouwplaats binnenkort geen werkzaamheden meer zal verrichten. Dientengevolge zal tevens ten aanzien van de algemene kosten (8) en de staartposten (9) nog een balans worden opgemaakt, waarna d.m.v. een opname de condities van het geleverde werk in de nu bepaalde omvang kunnen worden vastgesteld en het werk als zodanig zou kunnen worden opgeleverd.
Afgesproken wordt dat het besprokene zal worden vastgelegd, zodat wederzijds intern beraad kan plaatsvinden op de nu ontstane situatie. Op verzoek van HI stelt de directie hierbij voor het vervolg het navolgende tijdspad voor:
- -
-
week 46: verslaglegging en oriëntatie, alsmede nadere inventarisatie op het werk door [naam 1] en [naam 2]; toezending aangepaste minderwerklijst en een meerwerkoverzicht met statusaanduiding;
- -
-
week 47: de geplande datum voor de bouwvergadering wordt als zodanig gehandhaafd (donderdag 24 november); deze vergadering zal worden gebruikt om, mede ten overstaan van BWM, de ontstane situatie te verduidelijken en de afronding van de werkzaamheden door HI te coördineren; daarna zal in klein verband tussen HI en directie worden gesproken over de in het voorgaande genoemde nog vast te stellen afhandeling van een aantal posten op de minderwerklijst en over de meerwerklijst; de punten waarover geen overeenstemming is worden als zodanig vastgesteld en doorgeschoven. (...)”
Bij brief van 22 november 2011 heeft Oranjewoud Heuvelman de definitieve minderwerkopdracht verzonden. In de brief is, voor zover van belang, het volgende opgenomen:
“In vervolg op mijn schrijven van 31 oktober jl. treft u navolgend een gerectificeerde lijst aan m.b.t. het opgedragen minderwerk, de voorgaande lijst komt hiermee te vervallen. De rectificatie is tot stand gekomen op basis van het met u gevoerde overleg op 10 november jl. en nadere controle en inzicht.
Besteksposten
(...)
531020 Aanbrengen prefab taludtrappen
(...)
In verband met UAV par. 31 vermelden wij hierbij dat de betreffende werkzaamheden aan derden zullen worden opgedragen, waarbij het bepaalde in het bestek par. 01.11.01 lid 2 niet van toepassing zijn.
Ten aanzien van de overige posten en dus ook hetgeen vervat onder 6110, 6120, 6130, 6140, 6150, 6160 en 62 gaan we er vanuit dat alle leveringen en werkzaamheden conform bestek door u zullen worden uitgevoerd.”
Bij brief van 24 november 2011 bericht Oranjewoud Heuvelman als volgt:
“Tot mijn spijt zie ik mij genoodzaakt om Heuvelman-Ibis B.V. hierbij namens het Waterschap Groot Salland in gebreke te stellen inzake het nakomen van de verplichtingen voortvloeiend uit bestek nummer 2010-7237, Aanpassing Gemaal Ankersmit te Deventer, projectnummer 79332.
De ingebrekestelling vindt plaats op grond van navolgende constateringen:
-
het met voorbedachten rade niet aanwezig zijn van een gevolmachtigd vertegenwoordiger bij de bouwvergadering d.d. 24 november 2011;
-
een zodanig deficiënte uitvoering van een grondkerend damwandscherm, dat hierdoor in onvoldoende mate aan deze functie wordt voldaan (locatie duidelijke krooshekkuip);
-
ondeugdelijke aanpak van de heiwerkzaamheden als nader gespecificeerd in mijn memo d.d. 7 november jl.;
-
het reeds gedurende langere termijn (in feite sinds de aanvang van het werk) niet beschikbaar hebben van een geactualiseerd, volledige en betrouwbare tijdschema en werkplan conform bestek par. 01.13.02, het in onvoldoende mate tijdig vervaardigen van gedetailleerde werktekeningen conform bestek par. 65, alsmede het in onvoldoende mate nakomen van de coördinatieverplichting conform par. 01.11.01.
In overeenkomst met par. 46, lid 1 van de UAV stellen wij u in de gelegenheid om, aangaande het hiervoor onder b) genoemde grondkerende scherm, alsnog binnen een termijn van 5 werkdagen na dagtekening van dit schrijven een herstelmaatregel te realiseren, waardoor de functionaliteit alsnog duurzaam wordt bereikt. (...)”
Heuvelman schrijft Oranjewoud op 24 november 2011 het volgende:
“Hierbij verzoeken wij u ons wederom uitstel van oplevering te verlenen voor onze werkzaamheden.
De redenen voor dit verzoek zijn:
- -
-
De voortdurende onduidelijkheid van de directie m.b.t. eventueel op te dragen minderwerk en de vervolgens nog uit te voeren werkzaamheden. Reeds op 27 oktober jl. heeft Oranjewoud aangegeven om Heuvelman Ibis minderwerk op te dragen. Tot en met de bouwvergadering van vandaag is er geen duidelijkheid door Oranjewoud gegeven over de exacte invulling hiervan;
- -
-
Derde partijen hebben diverse werkzaamheden uitgevoerd binnen het afgebakende werkterrein van Heuvelman Ibis welke niet waren voorzien en waarvan Heuvelman Ibis niet op de hoogte is gesteld. Deze werkzaamheden (installeren van pompen en leidingen) verstoort de eventueel nog uit te voeren werkzaamheden van Heuvelman Ibis. (...)”
Als sluitstuk van de in de periode van 5 december tot en met 9 december 2011 tussen Oranjewoud en Heuvelman gevoerde e-mailcorrespondentie bericht Oranjewoud Heuvelman bij e-mailbericht van 9 december 2011:
“Ten aanzien van D6: er is pertinent niet afgesproken dat jullie het staalwerk niet zouden monteren. Nogmaals: het is ter sprake geweest, maar het is met zekerheid niet afgesproken, zie verslaglegging. Je zult begrijpen dat het waterschap geen verantwoordelijkheid gaat nemen voor zaken waarvan we niet weten of ze wel passen. Wij zouden dit enkel kunnen overwegen indien een derde partij, die de montage zou gaan doen, daarvoor dan ook de volle verantwoordelijkheid overneemt, nadat ze in het werk alles hebben kunnen controleren. Dit is geen praktische oplossing en voor het waterschap ook zeker geen economische oplossing, dus dat gaan wij niet doen, zolang we hiertoe niet gedwongen worden. (...)
Ten aanzien van duidelijkheid over het minderwerk. Er is een tweede gerectificeerde lijst toegezonden, nadat we e.e.a. hebben besproken (en van dat overleg is een verslag toegezonden) De eerste versie is vervangen en dus daarmee vervallen en doet niet meer terzake. Er is maar één lijst, en daar staan besteksposten in genoemd. Wat is daar nu niet duidelijk aan?”
De advocaat van het Waterschap heeft Heuvelman bij brief van 14 december 2011
als volgt aangeschreven:
“(...)
5. Voor de goede orde sommeer ik uw cliënte bij deze om de nog te verrichten werkzaamheden uit te voeren en ter zake binnen 2 werkdagen na heden een planning te verstrekken. Uw cliënte dient dit schrijven aan te merken als een ingebrekestelling als bedoeld in de wet en als bedoeld in par. 46.1 UAV ter zake de nog door uw cliënte te verrichten werkzaamheden, ondanks de andersluidende toezegging van uw cliënte in haar e-mail van 9 december jl.
6. Ter zake de door uw cliënte nog te verrichten werkzaamheden vraag ik verder nog uw aandacht voor het volgende. Cliënte gaat er vooralsnog vanuit dat de staalmontagewerkzaamheden uiterlijk 8 januari a.s. zijn afgerond. Voor zover dit niet het geval mocht zijn, dient uw cliënte ervoor zorg te dragen dat het werkterrein bereikbaar is voor uitvoering van de werkzaaamheden die uit de opdracht van uw cliënte zijn gehaald en inmiddels aan een derde aannemer zijn opgedragen, met welke uitvoering vanaf 9 januari a.s. wordt gestart. Concreet betekent dit dat de noordelijke en zuidelijke damwandkuip en de omgeving daarvan vanaf die datum onbelemmerd bereikbaar dienen te zijn. De op het werk aangevoerde stalen onderdelen, die nog gemonteerd dienen te worden, dienen vanaf deze datum niet langer aanwezig te zijn op de plaats waar zij thans zijn opgeslagen. Indien montage voor deze datum heeft plaatsgevonden, is daarmee dit punt opgelost. Indien montage alsdan nog niet heeft plaatsgevonden, dient het staal op een andere plaats te worden opgeslagen om het werkterrein toegankelijk en bereikbaar te houden. (...)
8. Gezien het voorgaande ziet cliënte graag binnen 2 werkdagen een planning ten aanzien van de resterende werkzaamheden van uw cliënte tegemoet, inclusief een bevestiging dat deze 8 januari a.s. zijn afgerond, dan wel dat vóór deze datum de aangevoerde en op het werkterrein opgeslagen stalen onderdelen zijn verplaatst naar de door cliënte aangegeven plaats. Bij gebreke van een tijdige bevestiging daarvan zal cliënte de betreffende verplaatsing zelf laten uitvoeren in de week vóór 9 januari 2012. De hiermee gemoeide kosten zal cliënte bij uw cliënte in rekening brengen, aangezien deze zijn veroorzaakt door het gebrek aan voortvarende uitvoering van de werkzaamheden van uw cliënte c.q. het gebrek aan planning en afstemming op de overige, door derden te verrichten werkzaamheden. (...)
11. Voor de goede orde merk ik nog op dat discussie tussen partijen omtrent al dan niet terecht ingediend meerwerk geen juridische grondslag kan vormen om de resterende werkzaamheden niet uit te voeren. In uw brief van 4 november jl. lijkt u zich - ten onrechte - op dit standpunt te stellen, zulks onder verwijzing naar de brieven van uw cliënte van 30 september en 3 oktober 2011. In de betreffende brieven heb ik een dergelijk standpunt echter niet aangetroffen. De op dit werk van toepassing zijnde UAV staat eraan in de weg dat uw cliënte vanwege meerwerkdiscussies de aan haar opgedragen werkzaamheden niet zou voltooien. (...)”
Bij brief van 20 december 2011 bericht de advocaat van het Waterschap Heuvelman als volgt:
“(...) Bij deze bied ik uw cliënte voor de laatste maal de gelegenheid om de gevraagde planning en de betreffende bevestiging aan mij toe te zenden, inclusief een bevestiging dat uw cliënte de betreffende werkzaamheden conform planning zal uitvoeren. Indien cliënte niet binnen twee werkdagen na heden de betreffende planning en bevestigingen zal hebben ontvangen, zal zij overgaan tot het laten verplaatsen van de op het werk opgeslagen stalen onderdelen, zoals aangekondigd in nr. 8 van mijn brief van 14 december jl. Bij het uitblijven van een tijdige bevestiging van de zijde van uw cliënte dat zij de resterende werkzaamheden voortvarend, conform een door haar op te stellen planning zal uitvoeren, ziet cliënte zich bovendien genoodzaakt om de resterende werkzaamheden door een andere aannemer te laten uitvoeren, zulks voor rekening van uw cliënte, overeenkomstig paragraaf 46 UAV.”
In de brief van 22 december 2011 aan het Waterschap schrijft Heuvelman:
“Er staat momenteel nog een bedrag open van € 89.473,51 (incl. BTW) aan facturen waarvan inmiddels de betalingstermijn is overschreden en waar aanmaningen voor zijn verzonden.
Het betreft hier door de directie goedgekeurde termijnen en meerwerk en betreft de facturen met nummers 11-1788, 11-1838, 11-1844, 11-1846, 11-1849 EN 11-1885.
Conform UAV par. 45 schorsen zij het werk vanwege dit betalingsverzuim.
Voor wat betreft de planning en de nog resterende uit te voeren werkzaamheden betreft is het een vereiste eerst in een overleg te bespreken en vast te leggen welke werkzaamheden Heuvelman Ibis nu nog dient uit te voeren en hoe het opgedragen minderwerk financieel wordt afgehandeld. Pas dan (en wanneer het Waterschap Groot Salland aan haar betalingsverplichtingen heeft voldaan) kan Heuvelman Ibis een planning indienen van de eventueel nog uit te voeren werkzaamheden. (...)”
Op 26 april 2012 heeft Oranjewoud Heuvelman het volgende geschreven:
“Bij de uitvoering van de werkzaamheden in het kader van het bestek aanpassing gemaal Ankersmit hebben wij moeten constateren dat de damwandschermen niet op juiste hoogte zijn aangebracht. (...)
Wij zullen deze werkzaamheden laten herstellen in het kader van de overige nog uit te voeren werkzaamheden. De kosten hiervan zullen wij met u verrekenen in het kader van de definitieve eindafrekening.
Indien u de door ons geconstateerde tekortkoming zelf wenst te inspecteren, stellen wij u daartoe in de gelegenheid. In dat geval verzoeken wij u om op uiterst korte termijn een afspraak te maken met de toezichthouder, omdat herstel van de tekortkoming aanstaande is en de situatie daarna niet meer te aanschouwen is.”
Het Waterschap heeft uit hoofde van de tussen partijen gesloten aannemingsovereenkomst een bedrag van € 775.691,40 (incl. BTW) aan Heuvelman betaald.
3 Het geschil
Heuvelman vordert samengevat - veroordeling van het Waterschap tot betaling van € 665.616,82, vermeerderd met rente en kosten.
Aan haar vordering legt Heuvelman onbetaald gebleven facturen ten grondslag.
Het Waterschap voert verweer. Het Waterschap erkent de hoogte van de aanneemsom van € 641.410,00 (incl. BTW). Voorts erkent het Waterschap een bedrag van
€ 33.139,39 (incl. BTW) aan geaccordeerde overschrijdingen van bestekshoeveelheden en een bedrag van € 355.907,97 (incl. BTW) aan reeds goedgekeurd meerwerk. De rest van het door Heuvelman gevorderde bedrag aan meerwerk wordt door het Waterschap betwist. Het Waterschap stelt voorts dat partijen geen overeenstemming hebben over de omvang van het minderwerk. Tot slot beroept het Waterschap zich op verrekening met de vordering die het in reconventie heeft ingesteld.
in reconventie
Het Waterschap vordert samengevat - veroordeling van Heuvelman tot betaling van € 447.150,78, vermeerderd met rente en kosten.
Het Waterschap legt aan de vordering ten grondslag dat het kosten heeft moeten maken om de aan Heuvelman opgedragen werkzaamheden door derden te laten voltooien, nadat Heuvelman heeft geweigerd om deze werkzaamheden zelf af te maken. Daarnaast heeft het Waterschap schade geleden door ondeugdelijke uitvoering van het werk door Heuvelman en maakt het Waterschap aanspraak op een korting wegens de te late oplevering van het werk.
Heuvelman voert verweer.