Rechtbank Overijssel, 27-02-2025, ECLI:NL:RBOVE:2025:1154, C/08/325499 / KG ZA 24-252
Rechtbank Overijssel, 27-02-2025, ECLI:NL:RBOVE:2025:1154, C/08/325499 / KG ZA 24-252
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Overijssel
- Datum uitspraak
- 27 februari 2025
- Datum publicatie
- 6 maart 2025
- ECLI
- ECLI:NL:RBOVE:2025:1154
- Zaaknummer
- C/08/325499 / KG ZA 24-252
Inhoudsindicatie
BAM heeft ingeschreven op de Europees niet-openbare aanbesteding Werken “Uitkoppeling en Opwek ten behoeve van Slim Warmtenet Zandweerd” van de gemeente Deventer. De gemeente is van plan de opdracht te gunnen aan Equans. BAM is als tweede inschrijver geëindigd en is het niet eens met de voorlopige gunningsbeslissing. Zij meent dat de inschrijving van Equans als ongeldig terzijde had moeten worden gelegd, omdat er op een onderdeel met een warmtepomp is ingeschreven die niet aan de vereisten voldoet en omdat de inschrijving abnormaal laag, althans irreëel, althans manipulatief is. Verder stelt BAM dat de gemeente niet aan haar verificatieplicht heeft voldaan en dat de gunningsbeslissing niet voldoende is gemotiveerd. Meer subsidiair meent BAM dat de aanbesteding dermate fundamentele gebreken kent dat de gemeente slechts tot gunning over kan gaan na heraanbesteding. De voorzieningenrechter wijst de vorderingen van BAM af.
Uitspraak
Civiel recht
Zittingsplaats Almelo
Zaaknummer: C/08/325499 / KG ZA 24-252
Vonnis in kort geding van 27 februari 2025
in de zaak van
BAM BOUW EN TECHNIEK B.V.,
gevestigd te Bunnik,
eisende partij,
hierna te noemen: BAM,
advocaten: mrs. P.F.C. Heemskerk en E. de Boer,
tegen
GEMEENTE DEVENTER,
zetelend te Deventer,
gedaagde partij,
hierna te noemen: de gemeente,
advocaten: mrs. P.H.L.M. Kuypers en M. de Wit,
waarin heeft gevorderd als partij te mogen tussenkomen, subsidiair zich te mogen voegen aan de zijde van de gemeente in de hoofdzaak:
EQUANS NEDERLAND N.V.
gevestigd in Bunnik,
hierna te noemen: Equans,
advocaten: mrs. J. Haest en N.E.B. Scheermeijer.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding met producties,
- de nadere akte tevens akte wijziging van eis alsmede akte overlegging producties,
- de incidentele conclusie tot tussenkomst (subsidiair voeging),
- de conclusie van antwoord van de gemeente met producties,
- de productie van de zijde van Equans,
- de mondelinge behandeling van 13 februari 2025, waar partijen vertegenwoordigd zijn verschenen, bijgestaan door hun advocaten. Partijen hebben hun standpunten toegelicht en hebben daarbij gebruik gemaakt van pleitaantekeningen. De griffier heeft aantekeningen gemaakt tijdens de mondelinge behandeling.
Het vonnis is bepaald op vandaag.
2 De beslissing samengevat
BAM heeft ingeschreven op de Europees niet-openbare aanbesteding Werken
“Uitkoppeling en Opwek ten behoeve van Slim Warmtenet Zandweerd” van de gemeente Deventer. De gemeente is van plan de opdracht te gunnen aan Equans. BAM is als tweede inschrijver geëindigd en is het niet eens met de voorlopige gunningsbeslissing. Zij meent dat de inschrijving van Equans als ongeldig terzijde had moeten worden gelegd, omdat er op een onderdeel met een warmtepomp is ingeschreven die niet aan de vereisten voldoet en omdat de inschrijving abnormaal laag, althans irreëel, althans manipulatief is. Verder stelt BAM dat de gemeente niet aan haar verificatieplicht heeft voldaan en dat de gunningsbeslissing niet voldoende is gemotiveerd. Meer subsidiair meent BAM dat de aanbesteding dermate fundamentele gebreken kent dat de gemeente slechts tot gunning over kan gaan na heraanbesteding. De voorzieningenrechter wijst de vorderingen van BAM af en zal zijn beslissing hieronder toelichten.
3 De feiten
De gemeente heeft in 2021 een aanbestedingsprocedure georganiseerd voor het sluiten van een concessieovereenkomst voor de aanleg en exploitatie van ‘Slim Warmtenet Zandweerd’ (hierna ook: SWZ) in Deventer. Op deze aanbesteding zijn geen geldige inschrijvingen ontvangen.
De gemeente is vervolgens in 2022 in het kader van de onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking één op één met warmtebedrijf Ennatuurlijk B.V. (hierna: Ennatuurlijk) verder in gesprek gegaan. Ook dat heeft, na lange onderhandelingen, niet tot een gunning van de werkzaamheden geleid. Om de voortgang van het project te bewaken heeft de gemeente hangende de gesprekken met Ennatuurlijk enkele losse onderdelen van de opdracht in samenwerking met Ennatuurlijk ten uitvoer gebracht. BAM heeft in dat verband in onderaanneming van Ennatuurlijk (diverse) werkzaamheden uitgevoerd.
De gemeente heeft gemeend de opdracht anders in de markt te zetten en heeft een nieuwe strategie bepaald. In mei 2024 heeft de gemeente een Europese niet-openbare aanbestedingsprocedure aangekondigd voor (kort gezegd) het ontwerpen, realiseren en onderhouden van de warmte-uitkoppeling bij de rioolwaterzuivering en de warmte-opwekking in de warmtecentrales voor SWZ. Omdat een deel van het warmtenet al is aangelegd en/of ontworpen is de gemeente in paragraaf 2.2 van de Gunningsleidraad ingegaan op de stand van zaken en de ontwikkeling van warmtenet Zandweerd. In deze paragraaf staat onder meer en voor zover van belang het volgende:
[afbeelding]
[afbeelding]
[afbeelding]
[afbeelding]
[afbeelding]
(...)
Bijlage D van de Gunningsleidraad betreft het ontwerpdossier van Ennatuurlijk. De documenten “Tekstuele onderbouwing SCOP”1 en “Memo met uitgangspunten ontwerpcalculatie” (van 23 september 2022, hierna: het Memo2) zijn een onderdeel van het ontwerpdossier/het Referentieonderwerp.
In de “Tekstuele onderbouwing SCOP” staat, voor zover van belang, het volgende:
“WC1 Onderbouwing SCOP
In deze bijlage is de berekening bijgevoegd hoe de SCOP van de warmtepompcentrale berekend is. Voor WC1 is de SCOP uitgekomen op 2,96. Hierbij zijn de volgende items meegenomen in de berekening:
• Warmtepompen Carrier 61XWHLZE05
(...)
WC2 Onderbouwing SCOP
In deze bijlage is de berekening bijgevoegd hoe de SCOP van de warmtepompcentrale berekend is. Voor WC2 is de SCOP uitgekomen op 3,92. Hierbij zijn de volgende items meegenomen in de berekening:
• Warmtepompen Johnson Controls / Sabroe DualPAC HPX719
(...)”
Het Memo, opgesteld door de heer [naam 1] van BAM, vermeldt, voor zover van belang het volgende:
“(...)
Verwarming
Cf. principeschema/technische ruimte indeling
- 2 st. warmtepompen met een totaal vermogen van 2.500kW
o Carrier 61XWHLZE17 Aquaforce - PUREtec HT warmtepomp
(...)”
Het principeschema WC2 is als bijlage 2 bij het Memo gevoegd. In dat schema staat in een kader vermeld “2xCarrier61XWHLZE14”
Bijlage F van de Gunningsleidraad betreft een “invulblad” waarop de volgende instructie wordt vermeld:
“De SCOP van de warmtecentrale is van cruciaal belang voor de haalbaarheid van het project. In dit project zijn efficiente industriele hoog temperatuur warmtepomp dus van essentieel belang. In onderstaand schema dient u de SCOP van de warmtepompinstallatie te berekenen van WC1 en WC2. Dit conform de principeschema's in het ontwerp. U heeft wel de vrijheid te kiezen voor een andere warmtepomp, mits deze in lijn met met uw aanbieding.
U dient uitsluitend de grijze cellen in te vullen. Ziet u verdere kansen (andere schakelingen oid) om de SCOP te verbeteren dan vragen we u dit te melden in het kansensdossier, dan wordt het meegneoen in de beoordeling.”
In paragraaf 2.3 van de Gunningsleidraad (“Projectkaders en -uitgangspunten”) is, onder meer en voor zover van belang, het volgende vermeld:
[afbeelding]
In paragraaf 2.4 van de Gunningsleidraad is de inhoud van de opdracht (nader) omschreven. Daarbij is onderstaand schema opgenomen waarin de warmtecentrales zijn weergegeven, evenals hun status.
[afbeelding]
Daarnaast is in deze paragraaf het volgende vermeld:
[afbeelding]
Daarbij is het volgende schema opgenomen:
[afbeelding]
In paragraaf 2.6 (“Projectplanning”) van de Gunningsleidraad is onderstaande tabel opgenomen. In deze tabel zijn de belangrijke mijlpalen weergegeven.
[afbeelding]
In paragraaf 3 van de Gunningsleidraad wordt aandacht geschonken aan de gunningscriteria en beoordeling. De ingediende inschrijvingen worden beoordeeld en gerangschikt op basis van het gunningscriterium ‘beste prijs-kwaliteitverhouding (hierna: Beste PKV). Het gunningscriterium Beste PKV bestaat uit de volgende (sub-) gunnings-criteria:
[afbeelding]
In paragraaf 3.2 wordt ingegaan op het aspect “Prijs” en staat het volgende:
[afbeelding]
(...)
[afbeelding]
(...)
[afbeelding]
In de Selectieleidraad is, onder meer en voor zover van belang, het volgende vermeld:
[afbeelding]
(...)
[afbeelding]
[afbeelding]
(...)
[afbeelding]
[afbeelding]
(...)
[afbeelding]
(...)
VISIE OP DE WERKING VAN HET BOUWTEAM
De Opdracht start met de ontwerpfase in bouwteamverband om van het referentieontwerp naar VO en via een DO naar UO te gaan. De ontwerpfase eindigt met een ontwerpdossier en bijbehorende kostenraming voor de aanneemsom. Op basis van de aanneemsom besluit de Opdrachtgever de opdracht tot realisatie en onderhoud te gunnen. Deze keuze wordt onder andere gemaakt op basis van marktconformiteit en beschikbare middelen. Om de kans zo groot mogelijk te maken dat er gegund kan worden, wordt er gewerkt met een verscherpende kostenraming:
(...)
De ‘bouwteamovereenkomst’ vormt het contract tussen de Gemeente en Opdrachtnemer voor de ontwerptaak en het recht van eerste aanbieding voor de realisatie en het onderhoud van de objecten. Mocht de opdracht tot realisatie en onderhoud niet gegund worden aan opdrachtnemer, dan ontvangt de Opdrachtnemer een nader te bepalen ontwerpvergoeding. De ontwerpdocumenten (inclusief brondocumenten) worden het volledig eigendom van de Opdrachtgever. Het staat Opdrachtgever vrij om op basis van deze documenten nogmaals aan te besteden.
(...)
[afbeelding]
(...)”
De gemeente heeft drie inschrijvingen ontvangen, waaronder de inschrijvingen van BAM en Equans. De derde partij, [bedrijf] B.V. (hierna [bedrijf]) die heeft ingeschreven heeft ongeldig ingeschreven en deze inschrijving is door de gemeente terzijde gelegd.
Op 19 november 2024 heeft de gemeente de gunningsbeslissing genomen en verzonden. De gemeente is voornemens de opdracht te gunnen aan Equans omdat haar inschrijving de economisch meest voordelige is gebleken. In de gunningsbeslissing is in dat verband de volgende tabel opgenomen:
[afbeelding]
In de bijlage bij de gunningsbeslissing staat, voor zover van belang het volgende:
[afbeelding]
(...)
[afbeelding]
[afbeelding]
Op 22 november 2024 heeft BAM per e-mailbericht aan de gemeente meegedeeld dat zij bezwaar maakt tegen de gunningsbeslissing. Daarbij heeft BAM aangegeven dat zij het vermoeden heeft dat Equans een abnormaal lage inschrijving heeft gedaan. Daarnaast heeft BAM kenbaar gemaakt dat zij het onderdeel “kwaliteit” graag wil evalueren.
BAM en de gemeente hebben vervolgens met elkaar gecorrespondeerd over een te plannen gesprek. In haar e-mailbericht van 26 november 2024 heeft BAM ook nog enkele vragen gesteld. Op 2 december 2024 heeft een gesprek tussen de gemeente en BAM plaatsgevonden.
Naar aanleiding van de verzoeken/vragen van BAM heeft de gemeente de inschrijving van Equans nogmaals geverifieerd en een gesprek met Equans ingepland voor 6 december 2024. Daaraan voorafgaand heeft de gemeente Equans op 2 december 2024 een e-mailbericht gestuurd en gevraagd om:
“(...)
-
Te motiveren hoe jullie zijn gekomen aan de aanbieding voor L3. Graag ook voor het overleg van vrijdag aanlevering van de financiële berekening(en).
-
Door jullie aan te geven dat de door jullie ingediende aanbieding voldoet aan alle vereiste onderdelen als is beschreven in de gunningleidraad, vraagspecificatie en alle onderliggende documenten als is gepubliceerd op Tendernet.
(...)”
Equans reageert per e-mailbericht van 5 december 2024 daarop als volgt:
“Ter voorbereiding op de bespreking van morgen sturen wij hierbij alvast onze antwoorden op jullie vragen.
1. De specificatie van onze aanbieding voor L3 hebben wij in de open begroting als bijlage bijgevoegd. Wekunnen daar morgen een nadere toelichting op geven. Hieronder staan al wel een aantal uitgangspunten voor deze open begroting:
-
Open begroting is exact het jaarbedrag (1 /15e deel) van de door ons ingediende prijs over 15 jaar.
-
Open begroting bevat per asset-regel de kosten voor preventief, management en correctief.
-
Bedragen zijn inclusief de 18% AKWR die ook bij inschrijving is opgegeven.
-
Prijspeil is tarieven 2024.
2) Wij bevestigen dat de door ons ingediende aanbieding voldoet aan alle vereiste onderdelen als is beschreven in de gunningleidraad, vraagspecificatie en alle onderliggende documenten als is gepubliceerd op Tenderned.”
Op 6 december 2024 heeft een gesprek tussen de gemeente en Equans plaatsgevonden.
Per e-mailbericht van 6 december 2024 heeft de gemeente BAM laten weten dat het verificatieproces van de inschrijving van Equans heeft plaatsgevonden en haar op de hoogte gesteld van de conclusies die zij daaruit heeft getrokken. In een e-mailbericht van eveneens 6 december 2024 heeft de gemeente BAM verder inzage verstrekt in haar analyse omtrent het prijsverschil tussen de inschrijvingen van BAM en Equans. In dit e-mailbericht staat, onder meer, het volgende:
“(...)
We begrijpen echter jullie vragen en behoefte aan inhoudelijke feedback. Wees ervan verzekerd dat we zorgvuldig naar de documenten van de verschillende inschrijvers hebben gekeken. Om in jullie behoefte te voorzien hebben we ervoor gekozen om een aantal punten met jullie te delen. Mogelijk zijn dit punten die wellicht een deel van het kostenverschil verklaren.
1. Bij het beoordelen van de stukken bekruipt ons het gevoel dat jullie inschrijving ontstaan is op basis van de laatste stand van zaken met Ennatuurlijk en niet geheel gebaseerd is op het bij de gunningsleidraad aangeleverde referentieontwerp. Hieronder twee voorbeelden:
a. In het referentieontwerp zoals bijgevoegd bij de gunningsleidraad zijn voor WC2 warmtepompen van Carrier het uitgangspunt. Zie de "memo uitgangspunten ontwerp/calculatie" in bijlage D, VO ontwerp fase 2. Op basis van jullie mail van 22 november constateren we dat er in de inschrijving gekozen is voor Sabroe warmtepompen. Dit kan wellicht een deel van het prijsverschil in de inschrijfprijs (realisatie en onderhoud) verklaren.
b. In het genoemde ontwerp is uitgegaan van 6 gasketels in WC2. In dezelfde mail van 22 november zien we dat jullie uitgaan van 8 gasketels. Ook dit leidt tot hogere onderhoudskosten.
2. We zien ook wat bijzonderheden in de onderbouwing van de onderhoud en instandhoudingskosten van de Callic installatie. Een paar punten lichten we eruit:
a. Het valt ons op dat er in de door jullie aangeleverde onderbouwing veel kosten ten aanzien van revisie en vervangingen zijn opgenomen om de installatie op conditieniveau 3 te houden.
b. De kosten voor het reinigen van de warmtewisselaars zijn door jullie begroot op € 19.360 per jaar, dit lijkt ons vrij fors. Bij 8 warmtewisselaars en een uurtarief van € 70,- komt dit neer op een urenbesteding van circa 34 uur per warmtewisselaar.
(...)”
Op 7 december 2024 heeft Equans aan de heer [naam 2] van Carrier een e-mailbericht gestuurd met, voor zover van belang, de volgende inhoud:
“Vraag van Gemeente is of de opgegeven COP waardes van WC1 en WC2 opgegeven door Carrier kloppen, graag bevestigen dat Carrier hier achter staat.”
Daarop is door [naam 2] op 9 december 2024 geantwoord:
“Hierbij bevestiging dat wij hierachter staan.”