Rechtbank Rotterdam, 21-06-2017, ECLI:NL:RBROT:2017:5072, C/10/507888 / HA ZA 16-804
Rechtbank Rotterdam, 21-06-2017, ECLI:NL:RBROT:2017:5072, C/10/507888 / HA ZA 16-804
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Rotterdam
- Datum uitspraak
- 21 juni 2017
- Datum publicatie
- 3 juli 2017
- ECLI
- ECLI:NL:RBROT:2017:5072
- Zaaknummer
- C/10/507888 / HA ZA 16-804
Inhoudsindicatie
Onrechtmatig handelen jegens minderheidsaandeelhouder door verkoop aandelen? Verjaring. Vordering ex art. 843a Rv.
Uitspraak
vonnis
Team haven en handel
zaaknummer / rolnummer: C/10/507888 / HA ZA 16-804
Vonnis van 21 juni 2017
in de zaak van
de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
CONDOR PROPERTY DEVELOPERS B.V.,
gevestigd te Oss,
eiseres,
advocaat mr. M.F.J. Martens te 's-Hertogenbosch,
tegen
1. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
EXPLOITATIE- EN BEHEERSMAATSCHAPPIJ MERWESTREEK,
gevestigd te Hardinxveld-Giessendam,
gedaagde,
advocaat mr. L. Alberts te Hardinxveld-Giessendam,
2. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
[gedaagde 2]
gevestigd te Rijsbergen,
gedaagde,
advocaat mr. J. van Oijen te Etten-Leur,
3. [gedaagde 3],
wonende te [woonplaats] ,
gedaagde,
advocaat mr. L. Alberts te Hardinxveld-Giessendam,
4. [gedaagde 4],
wonende te [woonplaats] ,
gedaagde,
advocaat mr. J. van Oijen te Etten-Leur.
Partijen zullen hierna Condor en (gedaagden gezamenlijk) Merwestreek c.s. genoemd worden. Gedaagden sub 1 en 3 worden tezamen als Merwestreek en gedaagden sub 2 en 4 gezamenlijk als [gedaagden 2 en 4] aangeduid. Voorts worden gedaagden afzonderlijk Merwestreek B.V., [gedaagde 2] , [gedaagde 3] en [gedaagde 4] genoemd.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- -
-
de dagvaarding van 13 juli 2016, met producties 1 tot en met 36;
- -
-
de conclusie van antwoord zijdens Merwestreek, met producties 37 tot en met 51;
- -
-
de conclusie van antwoord zijdens [gedaagden 2 en 4] , met producties 1 tot en met 12;
- -
-
de oproepingsbrief van 14 december 2016 van deze rechtbank, waarbij een comparitie van partijen is bepaald;
- -
-
de brief van de rechtbank van 5 april 2017, waarin een zittingsagenda is opgenomen;
- -
-
de brief van 12 mei 2017 aan de zijde van Condor, met producties 37 tot en met 67 (met uitzondering van productie 61);
- -
-
de brief van 22 mei 2017 aan de zijde van [gedaagden 2 en 4] , met producties 13 en 14;
- -
-
de brief van 24 mei 2017 aan de zijde van Condor, met productie 61;
- -
-
het proces-verbaal van comparitie van 29 mei 2017, met de daarbij behorende pleitnotities van Condor, Merwestreek en [gedaagden 2 en 4] ;
- -
-
de brief van mr. Alberts van 12 juni 2017, waarin een opmerking over het proces-verbaal is gemaakt.
Ten slotte is vonnis bepaald.
2 De feiten
Op 4 april 2003 is de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid TCN Merwestreek B.V. (hierna: TCN) opgericht, een vennootschap die zich bezig hield met projectontwikkeling in het vastgoed.
Merwestreek B.V. en [gedaagde 2] waren de bestuurders van TCN. [gedaagde 3] en [gedaagde 4] zijn de bestuurders van respectievelijk Merwestreek B.V. en [gedaagde 2] De aandeelhouders in het kapitaal van TCN waren [gedaagde 2] (33%), Merwestreek B.V. (50%) en voor 17% (aanvankelijk de heer [bestuurder Condor] , later) Condor (waarvan [bestuurder Condor] bestuurder is).
Op 21 mei 2003 hebben voormelde aandeelhouders in TCN een aandeelhoudersovereenkomst gesloten, waarin onder meer het volgende staat vermeld:
‘1. Arbeid
-
De aandeelhouders willen gezamenlijk projecten ontwikkelen in TCN Merwestreek (...).
-
Een project is een project als de aandeelhouders er gezamenlijk in TCN Merwestreek de schouders onder zetten.
-
De inbreng van de aandeelhouders dient gelijkwaardig te zijn, waarbij ieder zijn sterke punten heeft.
De taakverdeling is daarbij al volgt:
[bestuurder Condor] :
acquisitie (beloning bij doorgaan project), onderhandelingen, vermarkting/inbreng marktkennis (vergoeding bij resultaat), public relations, accountmanagement;
[gedaagde 4] :
opzetten massa studies, maken van schetsplannen en verkoopdocumentatie (beloning afspreken per project), maken van kosten/baten analyses, projectontwikkeling, ondersteunen onderhandelingen;
[gedaagde 3] :
bouwprijs inschattingen, het voeren van onderhandelingen, het regelen van de inkoop, toets projectontwikkeling en sturing, organiseren van (voor)financiering van projecten, het verzorgen van de administratie voor de vennootschap en de projecten (vergoeding per project).’
Op 14 november 2003 heeft TCN in verband met de ontwikkeling en verkoop van een winkelcentrum in Mersch, Luxemburg, de vennootschap naar Luxemburgs recht TOP Center Mersch GmbH (hierna: TOP) opgericht. TCN hield alle aandelen in TOP.
Op 9 mei 2007 heeft TCN aan Condor onder meer het navolgende bericht:
‘(...)
Mersch had een mooi project kunnen worden, als er niet veelvuldig bezwaar was gemaakt. Er is nu ruim € 200.000,00 aan advocaatkosten gemaakt. Daarbij komen de kosten van de heren [gedaagde 4] en [gedaagde 3] voor het veelvuldig overleg, het aanpassen van de plannen en herberekenen. (...)
Om de vergunning voor grondwerk niet te laten verlopen, is er thans met de grondwerkzaamheden gestart. Er is echter geen geld om deze aannemer te betalen. De bank financiert pas als er 67% verhuurd is en er onderbouwing is door middel van getekende contracten. Kort gezegd: het gehele project staat op springen. Als er niet snel geld beschikbaar komt, zal dit project failliet gaan.
Gezien het bovenstaande, is er geen andere keuze dan met spoed de aandelen te verkopen en daarom wordt op 26 mei 2007 een aandeelhoudersvergadering belegd, waarvoor u hierbij wordt uitgenodigd.’
Bij deze brief is een convocatie alsmede een notitie gevoegd. In de convocatie staat onder meer vermeld dat Condor is uitgenodigd om bij de aandeelhoudersvergadering aanwezig te zijn en is onder meer als agendapunt vermeld:
‘4. Voorstel tot verkoop aandelen van Top Center Mersch GmbH en besluitvorming’.
In de notitie staat onder meer vermeld:
‘Voorstel Exploitatie- en Beheersmaatschappij Merwestreek B.V.
Gelet op het feit dat Exploitatie- en Beheersmaatschappij B.V. het vertrouwen mist om nog verder te financieren binnen de huidige structuur van betrokken aandeelhouders, er geen financiering door Dexia wordt verschaft, maar niettemin de noodzaak aanwezig is het project te laten doorgaan om een negatief eindresultaat te voorkomen, heeft Exploitatie- en Beheersmaatschappij Merwestreek B.V. het voorstel gedaan om de aandelen in Top Center Mersch GmbH te kopen van TCN Merwestreek B.V..
Merwestreek Projecten B.V. heeft zich bereid verklaard om tegen € 1,-- de aandelen over te nemen van TCN Merwestreek B.V. met daarin alle baten en lasten per heden.
Doordat Exploitatie- en Beheersmaatschappij Merwestreek B.V. niet bereid is om binnen de huidige structuur van betrokken aandeelhouders Top Center Mersch GmbH nog verder te financieren en Merwestreek Projecten B.V. bereid is alle lasten door overname van de aandelen over te nemen, wordt daardoor aan TCN Merwestreek B.V. een passende oplossing geboden. TCN Merwestreek B.V. ziet zich verschoond van het dragen van de lasten van Top Center Mersch GmbH, terwijl zij anderzijds verlost wordt van de onzekerheid van de risico’s die dat project behelsd.
Wat de financiele zijde van het voorstel betreft, dient onderkend te worden dat de financiering door Exploitatie- en Beheersmaatschappij Merwestreek B.V. € 4.684.279,-- bedraagt. Hiervoor zijn door TCN Merwestreek B.V. overigens ook de aandelen van Top Center Mersch GmbH verpand aan Exploitatie- en Beheersmaatschappij Merwestreek B.V.. Een overnameprijs van 1 euro is in dat licht bezien alleszins redelijk en doet recht aan de risico’s die zij daarmee op zich neemt en door verdere investeringen dient te verminderen.’
Op 23 mei 2007 heeft Condor aan TCN een brief met de navolgende inhoud – voor zover relevant – toegezonden:
‘Op uw beider verzoek om aanwezig te zijn op de aandeelhoudersvergadering van zaterdag 26 mei 2007, 10.00 uur, bericht ik u als volgt.
Ik verzoek u tot nadere aanhouding van de vergadering om reden dat ik met mijn adviseur en raadsman in overleg ben.
Daarnaast meld ik u reeds nu “niet” akkoord te kunnen gaan met de voorgenomen verkoop aan Merwestreek Projecten B.V. om tegen € 1,00 de aandelen over te nemen van T.C.N.-Merwestreek B.V. met daarin alle baten en lasten per 09 mei 2007.
(...)’
In de notulen van de algemene vergadering van aandeelhouders van TCN van 26 mei 2007 staat onder meer het navolgende vermeld:
‘(...)
Afwezig zonder bericht
Condor Property Developers B.V., vertegenwoordigd door de heer A.J. [bestuurder Condor] , houder van 17% van het geplaatste en gestorte maatschappelijk kapitaal.
Voor de vergadering:
De heer [gedaagde 3] heeft op vrijdag 25 mei om ca. 12.00 uur en om ca. 17.00 uur naar dhr. [bestuurder Condor] gebeld. Om ca 17.00 uur kreeg hij zijn vrouw aan de telefoon, die niet wist dat er een vergadering was. Zij wist nergens van. Dhr. [bestuurder Condor] zou pas laat thuis komen, maar werd via zijn vrouw uitdrukkelijk verzocht om nog contact op te nemen met dhr. [gedaagde 3] , wat niet gebeurd is. Omdat de heer [bestuurder Condor] niet aanwezig was om 10.00 uur wordt geprobeerd hem alsnog te bellen (...). De telefoon werd niet opgenomen. Overigens hebben alle aanwezige aandeelhouders de convocatie met bijlagen tijdig conform de statuten ontvangen.
(...)
Het project Winkelcentrum te Mersch, Luxemburg, binnen TOP Center Mersch GmbH
Dit project verkeert in een kritieke fase om de volgende redenen:
-
Er is niet voldoende verhuurd om aan de eis van de financier te voldoen. Dexia Bank, waarmee een financieringsovereenkomst is gesloten, verlangt een verhuurpercentage van 67% en er is slechts ongeveer 30% verhuurd, inclusief de 14% van Leen Bakker, die feitelijk afgezegd heeft, maar aan een huurovereenkomst gebonden is. In deze is het belangrijk te onderkennen dat de ondersteuning van de verhuur een aandeelhouderstaak is van Condor cq de heer [bestuurder Condor] en dat vooral hij derhalve verantwoordelijk is voor de slechte verhuursituatie. Hij heeft zelfs al lang geen contact meer gehad met de externe makelaar verhuur in Luxemburg.
-
Exploitatie- en Beheersmaatschappij Merwestreek B.V. heeft aangegeven niet meer te financieren in deze constellatie. De bedoeling was in eerste instantie twee jaar te financieren. Dat is nu veel langer geworden door het lange vergunningstraject van het project. Wel heeft zij in het belang van het project toegezegd 100.000 Euro voor het grondwerk te financieren om de start van de bouw mogelijk te maken. Op 30 april 2007 zou namelijk de vergunning voor het grondwerk vervallen met het perspectief, dat tegen een nieuwe vergunning weer nieuwe bezwaren gemaakt kunnen worden.
-
Om te voorkomen dat de vergunning van het Ministerie Classe Moyenne vervalt, is het noodzakelijk dat wordt begonnen met de bouw van het project. Anders vervalt de vergunning, waarvoor jaren gestreden is en waartegen van een aantal zijden grote bezwaren bestaan.
Er dient op zeer korte termijn besloten te worden wat te doen met TOP Center Mersch GmbH, omdat het risico bestaat, dat bij een faillissement van TOP Center Mersch GmbH ook TCN Merwestreek wordt meegetrokken en dat het resultaat van het project Ede daarmee verloren gaat. Exploitatie- en Beheersmaatschappij Merwestreek B.V. en [B.V. thans gedaagde 2] zien als enige mogelijkheid om de aandelen TOP Center Mersch GmbH over te nemen, waarbij [gedaagde 4] Exploitatie- en Beheersmaatschappij Merwestreek B.V. heeft overtuigd alvast 100.000 Euro zeker te stellen voor de eerste fase van het grondwerk. Hiermee is voorkomen dat TCN Merwestreek B.V./TOP Center Mersch GmbH. haar eerste verplichtingen aan de aannemer niet na kan komen.
In 2003 is het project gestart met de verwachting, dat de financiering 2 jaar zou duren, hetgeen nu al twee keer zo lang is en het risico is nog steeds niet van het project af. Dit onderwerp is meer dan eens besproken in het veertiendaagse overleg tussen de aandeelhouders.
Agendapunt 4
Samenvattende situatieschets:
-
Geen financiering,
-
Geen verhuur,
-
De vergunningen Classe Moyenne dreigen te worden ingetrokken / Verplichting start bouw,
-
De vergunning voor het grondwerk dreigen te worden ingetrokken / Verplichting start grondwerk,
-
Winst uit Ede moet veilig gesteld worden,
-
Faillissement TOP Center Mersch GmbH / TCN Merwestreek moet voorkomen worden.
Daarom wordt na enige discussie door de voorzitter voorgesteld de aandelen TOP Center Mersch GmbH te verkopen en wel aan:
- -
-
Exploitatie- en Beheersmaatschappij Merwestreek B.V. voor 60% van de aandelen van TOP Center Mersch GmbH voor in totaal 60 Eurocent;
- -
-
[B.V. thans gedaagde 2] voor 40% van de aandelen van Top Center Mersch GmbH voor in totaal 40 Eurocent.
Daarbij wordt aangetekend dat alle rechten, verplichtingen en financieringen, die op het project betrekking hebben, mede overgenomen worden per stand 26 mei 2007 11.10 uur. Daarmee is het risico voor TCN Merwestreek B.V. afgewend.
Het voorstel wordt aangenomen door het aanwezig aandelenkapitaal.
[gedaagde 4] wordt opgedragen te bewerkstelligen, dat het transport van de aandelen wordt uitgevoerd.’
Bij akte van 14 juni 2007 zijn de aandelen in TOP door TCN overgedragen aan Merwestreek B.V. (60%) en de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid [B.V. thans gedaagde 2] (40%). De koopprijs van de aandelen bedroeg in totaal € 1,00.
Op 12 oktober 2009 is TCN opgehouden te bestaan.
Op 17 september 2013 heeft mr. Martens een eensluidende brief toegezonden aan zowel Merwestreek B.V. als [B.V. thans gedaagde 2] , waarin onder meer staat vermeld:
‘Tot mij hebben zich gewend de directies van Condor Property Consultants Benelux BV en Condor Property Developers BV met het verzoek hun belangen te behartigen ten aanzien van de stuiting van de mogelijke verjaring van een vordering die zij op u hebben. (...) Indien en voor zover bij u de indruk mocht zijn ontstaan dat mijn cliënten geen aanspraak meer maken op hun vordering jegens u, dan is dat onjuist. Mijn cliënten wensen zich het recht op nakoming van de vordering welke zij op u hebben voor te behouden. (...)
Zoals u ongetwijfeld weet betreft de vordering onder meer een aanspraak op dividend, huuropbrengst alsook een courtage voor verrichte werkzaamheden. Deze opsomming is overigens niet uitputtend.
Ik vertrouw erop u met het vorenstaande in ieder geval voorlopig genoegzaam te hebben geïnformeerd. Op deze wijze is het voor u in ieder geval duidelijk dat mijn cliënten zich met betrekking tot hun vorderingen voorlopig nog alle rechten voorbehouden.’
3 Het geschil
Condor vordert, bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad:
“I. gedaagden hoofdelijk te veroordelen tot het overleggen van een afschrift van de notariële akte – inclusief de door verkopers en kopers ondertekende koopovereenkomst – van 100% aandelen TOP Centre Mersch GmbH aan Triovast B.V., een overzicht/afrekening van de dividendverdeling alsook de notulen van de veertiendaagse vergaderingen van TCN vanaf 13 december 2006 tot aan de liquidatie van de vennootschap;
II. gedaagden hoofdelijk te veroordelen tot betaling aan Condor van het bedrag van
€ 1.411.788,-, althans een bedrag gebaseerd op de inhoud van de hiervoor onder I. gevorderde stukken, althans een bedrag zoals U Edelachtbaar College in goede justitie zal vermenen te behoren;
III. te vermeerderen met de buitengerechtelijke incassokosten ten bedrage van
€ 6.775,--;
IV. en te vermeerderen met de wettelijke handelsrente over het verschuldigde dividendbedrag vanaf het moment dat ook de overige aandeelhouders een dividend uitbetaald hebben gekregen, althans vanaf een door uw rechtbank in goede justitie te bepalen datum;
V. en voorts gedaagden hoofdelijk te veroordelen in de kosten van de onderhavige procedure.’
Het verweer van Merwestreek c.s. strekt tot afwijzing van de vordering, met veroordeling van Condor bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad in de proceskosten.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.