Rechtbank Rotterdam, 02-01-2019, ECLI:NL:RBROT:2019:6, C/10/547233 / HA ZA 18-310
Rechtbank Rotterdam, 02-01-2019, ECLI:NL:RBROT:2019:6, C/10/547233 / HA ZA 18-310
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Rotterdam
- Datum uitspraak
- 2 januari 2019
- Datum publicatie
- 21 januari 2019
- ECLI
- ECLI:NL:RBROT:2019:6
- Zaaknummer
- C/10/547233 / HA ZA 18-310
Inhoudsindicatie
Aansprakelijkheid Eurogrit wegens non conformiteit van met asbest besmet straalgrit. Toerekenbaarheid tekortkoming o.g.v. verkeersopvattingen. Uitleg algemene voorwaarden. Over en weer gedaan beroep op art. 6:258 lid 2 BW faalt.
Uitspraak
vonnis
Team handel en haven
zaaknummer / rolnummer: C/10/547233 / HA ZA 18-310
Vonnis van 2 januari 2019
in de zaak van
de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
BYLDIS PREFAB B.V.,
handelend onder de naam HURKS PREFABBETON
(voorheen genaamd HURKS PREFABBETON B.V.),
gevestigd te Veldhoven,
eiseres in conventie,
verweerster in reconventie,
advocaat mr. C.M. van der Corput te Veldhoven,
tegen
1. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
EUROGRIT B.V.,
gevestigd te Papendrecht,
2. de naamloze vennootschap
SIBELCO NEDERLAND N.V.,
gevestigd te Maastricht,
3. de naamloze vennootschap
SCR-SIBELCO N.V.,
gevestigd te Antwerpen, België,
gedaagden in conventie,
eiseressen in reconventie,
advocaat mr. T.R.B. de Greve te Amsterdam.
Partijen zullen hierna Hurks en Eurogrit c.s. genoemd worden. Gedaagden in conventie, eiseressen in reconventie elk voor zich zullen hierna Eurogrit, Sibelco en SCR-Sibelco genoemd worden.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- -
-
de dagvaardingen met 23 producties,
- -
-
de conclusie van antwoord in conventie en van eis in reconventie met 53 producties,
- -
-
het vonnis (bij oproepbrief) van 13 juni 2018 waarbij een comparitie van partijen is gelast,
- -
-
de conclusie van antwoord in reconventie,
- -
-
de akte overlegging producties van Eurogrit c.s., met producties 54 tot en met 66,
- -
-
aanvullende productie 67 van Eurogrit c.s.,
- -
-
productie A van Hurks ,
- -
-
de akte vermeerdering van eis tevens overlegging producties van Hurks met producties B en C,
- -
-
het proces-verbaal van de comparitie van partijen d.d. 17 oktober 2018, met bijlagen.
Ten slotte is vonnis bepaald.
2 De feiten
Eurogrit exploiteert een onderneming die zich onder meer bezig houdt met de productie en handel in straalmiddelen. Eén van de producten van Eurogrit is aluminium silicaat straalgrit (verder: het straalgrit). Eurogrit vervaardigt het straalgrit uit smeltslakken (een afvalproduct van kolencentrales) die zij in de relevante periode onder andere uit Oekraïne importeerde.
Sibelco is enig aandeelhouder en bestuurder van Eurogrit en heeft een verklaring afgegeven waarbij zij zich vanaf 1 januari 2012 hoofdelijk aansprakelijk stelt overeenkomstig artikel 2:403 lid 1, aanhef en sub f BW voor de uit rechtshandelingen van Eurogrit voortvloeiende schulden (hierna: 403 verklaring). SCR-Sibelco is enig aandeelhouder van Sibelco en heeft op 16 november 2015 een 403 verklaring afgegeven voor de uit rechtshandelingen van Sibelco voortvloeiende schulden.
Hurks is één van de afnemers van het straalgrit van Eurogrit. Zij exploiteert een onderneming die zich onder meer bezighoudt met het vervaardigen van betonartikelen en gebruikt dat straalgrit als straalmiddel voor het gritstralen van betonnen elementen. Dit gritstralen vindt plaats op haar vestigingen in Tilburg en Veldhoven.
Eurogrit heeft het straalgrit in diverse partijen, voor het laatst op 6 juli 2017 aan Hurks geleverd.
Eurogrit heeft in haar productieketen ten aanzien van het straalgrit asbesthoudend materiaal aangetroffen. Zij heeft in overleg met de Inspectie Leefomgeving en Transport (hierna: de ILT) op 5 oktober 2017 haar afnemers, waaronder Hurks , geïnformeerd over de mogelijke besmetting van door haar geproduceerd en verhandeld straalgrit met asbest. In het bericht is, voor zover van belang, vermeld:
"(...)
We hebben aanwijzingen dat er in ons product Eurogrit, een aluminium silicaat (smeltslak) straalmiddel, asbestvezels terecht gekomen zijn. Het gaat hierbij om asbest van het type chrysotiel ook wel "witte asbest" genoemd. Wij hebben dit gemeld bij overheidsinstanties en een onafhankelijk en gecertificeerd bedrijf opdracht gegeven om nader onderzoek te doen.
Dat betekent dat het product Eurogrit, een aluminium silicaat (smeltslak) straalmiddel, uit voorzorg met onmiddellijke ingang op geen enkele manier door u mag worden gebruikt, verwerkt of doorgeleverd.
Verder moet dit product dusdanig worden opgeslagen dat het niet verder kan worden verspreid.
(...)"
Naar aanleiding van voormeld bericht heeft Hurks asbestinventarisaties op haar vestigingen in Tilburg en Veldhoven laten uitvoeren. Tevens heeft zij bij e-mailbericht van haar advocaat van 6 oktober 2017 Eurogrit aansprakelijk gesteld voor alle schade die Hurks zal lijden als gevolg van tekortschieten van Eurogrit in de nakoming van haar verplichtingen uit hoofde van de overeenkomsten met Hurks .
Bij brief van 7 oktober 2017 heeft Eurogrit haar afnemers, waaronder Hurks , nader geïnformeerd. In dit bericht is, voor zover van belang, vermeld:
"(...)
De aanwezigheid van asbest (chrysotiel, ook wel "witte asbest" genoemd) is in analyses bevestigd. Gezien de specifieke toepassing van het straalgrit blijven wij u - uit voorzorg - het gebruik of doorleveren van het straalgrit afraden.
De tot nu toe gevonden concentratie van dit asbest is onder de 100 mg/kg droge stof zoals bedoeld in onder meer het <lx:regeling xmlns:lx="http://linkeddata.overheid.nl/lx/" name="BWBR0017778">Productenbesluit asbest</lx:regeling> en het Arbeidsomstandighedenbesluit.
Ten aanzien van het gebruikte product merken we het volgende op. Op enkele plaatsen waar het straalgrit is toegepast, hebben ook analyses door deskundigen plaatsgevonden. Hieruit is gebleken dat in het stof en in gebruikte grit op de meeste van die plekken geen asbestvezels (meer) te vinden zijn. Dit betekent dat er op die locaties al normale opruimacties plaats hebben gevonden, met inachtneming van de reguliere arbeidshygiëne.
Het zo spoedig mogelijk uitvoeren van een asbestanalyse door een deskundige op het stof en/of op het gebruikte straalgrit kan ook bijdragen om uw bedrijfsvoering optimaal te kunnen continueren.
Als u een asbestdeskundige hiertoe opdracht geeft of u dit reeds heeft laten doen, zijn wij bereid deze kosten te vergoeden. (...)"
Bij de in opdracht van Hurks uitgevoerde asbestinventarisaties zijn op de vestiging in Tilburg geen asbestvezels aangetroffen. Op de vestiging in Veldhoven zijn wel asbestvezels aangetroffen. Naar aanleiding daarvan heeft Hurks het saneerbedrijf Beelen opdracht gegeven tot het saneren van de asbest en heeft zij haar productielocatie te Veldhoven van 9 tot en met 13 oktober 2017 gesloten.
Hurks heeft haar medewerkers geïnformeerd bij e-mailberichten van 7 en 8 oktober 2017. Tevens heeft zij voor haar medewerkers op 10 oktober 2017 een bijeenkomst belegd waarop door de ArboUnie een toelichting is gegeven.
Op 31 oktober 2017 heeft de Inspectie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (verder: de ISZW) op haar website gemeld dat zij het opruimen van alle straalgrit met grondstoffen afkomstig uit Oekraïne heeft ingedeeld in de laagste risicoklasse, de zogenaamde risicoklasse 1.
Op 28 december 2017 heeft Eurogrit op verzoek van Hurks 15,8 ton ongebruikt straalgrit bij Hurks opgehaald en daarvoor een creditfactuur aan Hurks afgegeven.
Hurks heeft de resultaten van de in haar opdracht uitgevoerde asbestinventarisaties en –analyses met Eurogrit gedeeld.
Op 4 mei 2018 heeft Eurogrit ter vergoeding van de door Hurks gemaakte asbestinventarisatie en -analysekosten een bedrag van € 9.800 aan Hurks voldaan.
TNO heeft in opdracht van de ISZW het straalgrit onderzocht. Het eindrapport van TNO met nummer TNO 2017 R11273 vermeldt, voor zover hier van belang:
“[...]
Analyseresultaten straalgrit binnen huidige onderzoek
In opdracht van TNO heeft KIWA Compliance op diverse locaties in Nederland monsters genomen van partijen en batches ongebruikt en gebruikt straalgrit. [...]
[...]
Net zoals in de partijen straalgrit van Eurogrit zijn de gehalten aan chrysotiel (in de vorm van vezelrestanten) laag. Het gemiddelde gehalte is 5,1 (± 2.8) mg/kg ds [droge stof, opmerking rechtbank], met een spreiding in nominale waarden tussen de 0,7 en 9,9 mg/kg ds. De gehalten in het gebruikte straalgrit (3,1 ± 2,5 mg/kg ds) liggen lager dan in het nieuwe straalgrit (6,4 ± 4,4 mg/kg ds).
[...]”
Door de ILT is onderzoek ingesteld naar onder meer de oorzaak van de asbestverontreiniging van het straalgrit. De resultaten van dit onderzoek zijn gepubliceerd in het ‘Bevindingenrapport asbesthoudend straalgrit’ van 22 maart 2018. Dit rapport vermeldt, voor zover hier van belang:
“[...]
Onderzoek naar de oorzaak
[...]
De ILT acht het [...] waarschijnlijk dat een bron in de Oekraïne oorzaak is van de verontreiniging maar heeft de exacte bron niet kunnen vaststellen. Dit strookt niet alleen met het feit dat asbest is aangetroffen in alle partijen Oekraïense slak die in Nederland zijn bemonsterd, maar wordt tevens ondersteund door het feit dat er ook asbest is aangetroffen in de voorraden slak die in de Oekraïense havens gereedlagen voor verscheping naar Nederland op het moment van ontdekking van de asbestverontreiniging bij Eurogrit.
[...]”
Op alle leveringen en diensten van Eurogrit aan Hurks zijn de algemene voorwaarden van Eurogrit van toepassing. De relevante bepalingen in deze algemene voorwaarden luiden:
“[...]
Artikel 10 — Garantie en reclames
Reclames over de hoeveelheid of gewicht van geleverde goederen en van uiterlijk zichtbare gebreken dienen terstond na ontvangst der goederen te worden ingediend. Alle overige gebreken dienen terstond na ontdekking, maar niet later dan 30 dagen na levering of aankomst der goederen, te worden gereclameerd.
Indien niet tijdig wordt gereclameerd in overeenstemming met het vorige lid, vervallen alle aanspraken van koper.
Ingeval van een geaccepteerde reclame zullen onze verplichtingen gelimiteerd zijn tot het vervangen of herstellen van de gebrekkige goederen of het vergoeden van het netto factuurbedrag, zulks te onzer keuze, zonder dat er enige andere verplichting tot schadevergoeding van onze kant zal zijn.
[...]
Artikel 11 — Aansprakelijkheid
Onverminderd wettelijke bepalingen met betrekking tot productaansprakelijkheid, zijn wij onder door ons gesloten overeenkomsten slechts aansprakelijk voor directe schade.
Koper zal ons vrijwaren en schadeloos stellen indien derden ons aanspreken ter zake van hetgeen wij onder de overeenkomst met koper hebben geleverd of verricht, en waarvoor wij ingevolge het vorige lid niet aansprakelijk zijn.
[...]”
3 Het geschil
Hurks vordert na vermeerdering van eis samengevat - :
-
te verklaren voor recht dat Eurogrit c.s. hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de schade die Hurks heeft geleden ten gevolge van de verkoop en levering van met asbest verontreinigd straalgrit door Eurogrit aan Hurks ;
-
Eurogrit c.s. hoofdelijk te veroordelen tot betaling, des dat de één betalende de anderen zullen zijn gekweten, van € 331.457,16 primair te vermeerderen met wettelijke handelsrente, subsidiair met wettelijke rente, vanaf 5 oktober 2017, subsidiair 7 oktober 2017, meer subsidiair 28 december 2017, althans vanaf de dag van dagvaarding, telkens tot die van de algehele voldoening,
-
Eurogrit c.s. hoofdelijk te veroordelen tot betaling, des dat de één betalende de anderen zullen zijn gekweten, van de nadere schade die Hurks aanvullend op het onder 2 gevorderde bedrag lijdt, op te maken bij staat en te vereffenen volgens de wet;
-
Eurogrit c.s. hoofdelijk te veroordelen in de proceskosten en het nasalaris, te vermeerderen met wettelijke rente daarover vanaf veertien dagen na het wijzen van het vonnis.
Naast nakoming van de bij de brief van 7 oktober 2017 door Eurogrit gedane toezegging baseert Hurks haar vorderingen jegens Eurogrit primair op een (toerekenbare) tekortkoming van Eurogrit in de nakoming van de met Hurks gesloten koopovereenkomst en subsidiair op een onrechtmatige daad van Eurogrit. Haar beroep op productaansprakelijkheid van Eurogrit heeft Hurks ter gelegenheid van de comparitie van partijen uitdrukkelijk laten varen.
Haar vorderingen jegens Sibelco en Sibelco SCR baseert Hurks op hun 403 verklaringen.
Eurogrit c.s. voert verweer en concludeert tot afwijzing van de vordering met veroordeling van Hurks in de proceskosten, te vermeerderen met de gebruikelijke nakosten en wettelijke rente over elk van deze bedragen indien deze twee weken na het te wijzen vonnis niet geheel zijn voldaan.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.
in reconventie
Eurogrit vordert samengevat - te verklaren voor recht dat Hurks verplicht is om Eurogrit te vrijwaren en schadeloos te stellen voor alle aanspraken van derden die verband houden met het met chrysotiel verontreinigde aluminiumsilicaat dat Eurogrit aan Hurks heeft geleverd, met veroordeling van Hurks in de proceskosten, te vermeerderen met de gebruikelijke nakosten en wettelijke rente over elk van deze bedragen indien deze twee weken na het te wijzen vonnis niet geheel zijn voldaan.
Eurogrit baseert haar vordering op artikel 11.2 van haar algemene voorwaarden.
Hurks voert verweer en concludeert tot afwijzing van de vordering met veroordeling van Eurogrit c.s. in de proceskosten, te vermeerderen met nakosten.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.