Aflevering 12

De jurisprudentie en regelgeving over algemeen nut beogende instellingen (ANBIs) heeft in 2010 niet stilgestaan. Alle reden om ook dit jaar een samenvattend overzicht te geven van een aantal ontwikkelingen op dit gebied. Ik besteed hierna aandacht aan een nieuw besluit, een selectie uit de jurisprudentie en de infractieprocedures van de Europese Commissie.

In het kader van het Belastingplan 2011 wordt de regeling rond zogenoemde onroerendezaaklichamen als bedoeld in artikel 4 van de Wet op belastingen van rechtsverkeer (Wet WBR) aangepakt. De Tweede Kamer heeft reeds ingestemd met het wetsvoorstel daartoe. Nu buigt de Eerste Kamer zich hierover. Deze antimisbruikbepaling wordt verder aangescherpt. Eerder dan voorheen zal sprake zijn van een onroerendezaaklichaam. Dat is al het geval indien de bezittingen van het lichaam voor meer dan 50% uit vastgoed bestaan. Thans is het percentage van deze bezitseis op 70% gesteld. De heffing van overdrachtsbelasting ter zake van deze fictieve onroerende zaken zal daarom vaker aan de orde zijn. Een kans voor de notaris doet zich in dit verband voor nu uit recente Europeesrechtelijke ontwikkelingen naar voren komt dat bij de heffing van overdrachtsbelasting ter zake van de verkrijging van deze fictieve onroerende zaken kanttekeningen kunnen worden geplaatst indien sprake is van de verkrijging van nieuw uitgegeven aandelen.

Vanaf 1 januari 2010 levert de erfrechtelijke verkrijging van het aanmerkelijk belang een vervreemding op en geldt de doorschuiffaciliteit niet meer automatisch, maar slechts op verzoek. Hiernaast is een nieuwe doorschuiffaciliteit geïntroduceerd voor de schenking van een aanmerkelijk belang. Voor een deel werkt deze faciliteit conform de aangepaste bedrijfsopvolgingsregeling in de SW, maar er zijn ook uitzonderingen. In de Fiscale verzamelwet 2010 is voorgesteld om de doorschuiffaciliteit bij de verdeling van de huwelijksgemeenschap te beperken tot de situatie dat de huwelijkse gemeenschap is ontbonden anders dan door overlijden (Kamerstukken II 2009/10, 32 401, nr. 5). In deze bijdrage wordt ingegaan op de gewijzigde aanmerkelijkbelangregeling en op dit wetsvoorstel.

Stichting X verhuurt sociale huurwoningen en is een toegelaten instelling in de zin van artikel 70 Woningwet. In 2005 heeft X het vastgoedbezit van een andere Woningwetinstelling in eigendom verworven.

De opa van X heeft tot zijn overlijden meer dan vijf jaar een gemeenschappelijke huishouding gevoerd met een vriendin (Y). In 2003 is Y overleden. In haar testament is X onder meer benoemd tot erfgenaam.