Aflevering 12

Een economisch eigendomsoverdracht schept een verbintenisrechtelijke rechtsverhouding tussen een juridische en een economische eigenaar. Naar aanleiding van een recent arrest van de Hoge Raad van 9 september 2011 (LJN BQ5989) is de vraag gerezen of de economische eigenaar als bezitter kan worden gekwalificeerd. Dit laatste is van belang voor de vraag in hoeverre een economisch eigenaar door verjaring eigenaar kan worden. Verjaring brengt op haar beurt een voor de overdrachtsbelasting uitgezonderde verkrijging met zich. Eerst volgt een bespreking van het betreffende arrest, daarna volgen enkele beschouwingen over bezit versus houderschap. Ter afsluiting wordt een voorzichtige conclusie getrokken.

In het wetsvoorstel Overige Fiscale Maatregelen 2012 wordt voorgesteld per 1 januari 2012 de regels voor defiscalisering van erfrechtelijke verkrijgingen in box 3 (artikel 5.4 Wet IB 2001) uit te breiden. De auteur bespreekt de voorgestelde wetswijzigingen en de behandeling daarvan in het parlement tot en met de stemming in de Tweede Kamer.

Zonder nadere actie komen per 1 januari 2012 naar verwachting veel verliezen te vervallen als gevolg van de beperkte termijn voor voorwaartse verliesverrekening in de inkomsten- en vennootschapsbelasting. Praktisch gezien betekent dit dat belastingplichtigen zullen trachten te voorkomen dat deze verliezen zullen verdampen. In dit artikel wordt stilgestaan bij de fiscale spelregels die gelden bij verliesverjonging.

In de situatie dat een notaris zijn werkzaamheden verricht via een persoonlijk vennootschap, moet voor de vaststelling van zijn loon rekening worden gehouden met de ficties uit de Wet op de loonbelasting 1964. Er zal sprake zijn van een fictieve dienstbetrekking tussen de notaris en zijn vennootschap alsmede dient er rekening te worden gehouden met de fictie van het gebruikelijk loon. Laatstgenoemde fictie houdt in dat het loon voor de loonbelasting en premies volksverzekeringen ten minste € 41.000 (bedrag 2011) dient te bedragen. Veelal zal de Belastingdienst echter het standpunt innemen dat het gebruikelijk loon hoger dient te zijn. In dit artikel bespreken wij de methode die de Belastingdienst daarvoor gebruikt. Tevens bespreken wij een uitspraak van Rechtbank Arnhem over deze methode in relatie tot een notaris.

V heeft in het jaar 2000 een onroerende zaak overgedragen aan K. Hierbij is op de voet van artikel 11.1.a.2 Wet OB geopteerd voor een btw-belaste levering. Later ontdekt de inspecteur dat K de onroerende zaak niet gebruikt voor btw-belaste prestaties en heeft hij op grond van artikel 12a Wet OB aan K een naheffingsaanslag omzetbelasting opgelegd. Het betreft de omzetbelasting die bij V zou zijn herzien (V had de onroerende zaak met btw verworven) als de levering aan K zonder heffing van omzetbelasting had plaatsgevonden. Het hof heeft de naheffingsaanslag vernietigd, omdat het van oordeel is dat de tekst van artikel 12a Wet OB niet de mogelijkheid biedt om de herzieningsbtw na te heffen (FBN 2009, nr. 56).

Een notaris is betrokken bij de afwikkeling van een negatieve nalatenschap. Voor de heffing van erfbelasting is de nalatenschap evenwel positief op grond van artikel 21, lid 5 SW, omdat de WOZ-waarde van de woning die tot de nalatenschap behoorde aanzienlijk hoger is dan de werkelijke waarde van het huis volgens een taxatie van een makelaar. Naar aanleiding hiervan heeft de notaris een brief gestuurd naar het specialistenteam van de Belastingdienst met de vraag of de verschuldigde erfbelasting op het privévermogen van de erfgenamen kan worden verhaald indien zij de nalatenschap beneficiair hebben aanvaard. Thans heeft de notaris een antwoord ontvangen. Wij citeren hieronder de relevante passage uit de brief.