Aflevering 3

Sinds 1 januari 2012 kent de overdrachtsbelasting een specifieke vrijstelling voor verkrijgingen van onroerende zaken in het kader van een juridische fusie. Deze regeling valt onder de vrijstelling voor fusie, splitsing en interne reorganisatie die is opgenomen in artikel 15, lid 1, aanhef en onderdeel h Wet op belastingen van rechtsverkeer. In twee bijdragen ga ik de nieuwe juridische fusiefaciliteit behandelen. Deze eerste bijdrage beschrijft de context waarin deze nieuwe faciliteit kan worden geplaatst. In de tweede bijdrage ga ik in op het toepassingsbereik en de voorwaarden van de nieuwe juridische fusiefaciliteit.

Op 16 december 2011 wees de Hoge Raad een tweetal arresten (nrs. 10/00158, V-N 2011/67.6 en 10/00610, V-N 2011/67.7) ter zake van de zogenoemde soortbenadering van het aanmerkelijkbelangregime. In dit artikel wordt ingegaan op de regels die daaruit kunnen worden afgeleid en staat de casus uit nr. 10/00158 centraal, waarin het huidige AB-regime een rol speelde.

In de MKB-sfeer komt de combinatie van een maatschap of vennootschap onder firma en onroerende zaken nog zeer regelmatig voor. Denk bijvoorbeeld aan vrije beroepers in de dienstensector die in maatschapsverband een praktijk uitoefenen. Op de balans van de maatschap staat een fraai, kapitaal pand dat door de maatschap is aangekocht en waarin de praktijk/onderneming wordt uitgeoefend. Geregeld treden maten, zowel natuurlijke als rechtspersonen, toe of uit. Daarbij wordt betaald voor de gekochte, respectievelijk verkochte goodwill en stille reserves in het pand. Deze betalingen gebeuren altijd ‘buiten de balans van de maatschap om’. Het toe- en uittreden leidt in veel gevallen tot heffing van overdrachtsbelasting over de onroerende zaken waarin de praktijk/ onderneming wordt uitgeoefend. Deze heffing wordt in de praktijk als bezwarend ervaren, vooral ook omdat deze niet aan de orde zou komen wanneer de onderneming zou zijn uitgeoefend in de vorm van een bv.

Op 1 januari 2012 is artikel 5.4 Wet Inkomstenbelasting 2011 aangepast. Zie in dit verband ook het artikel van Jacqueline Klinkert-Cino in FBN 2011, nr. 65. Een probleem dat ook al onder de oude regeling vraagtekens opriep, is bij de wetswijziging niet verduidelijkt. Op welk probleem wordt gedoeld? Stel dat twee echtgenoten hun (enige) kind (geheel of deel) willen onterven en willen dat hun (enige) kleinkind (naast de echtgenoot) erfgenaam is. Werkt de wettelijke verdeling dan bij het overlijden van een van de echtgenoten? En wat zijn de consequenties voor de inkomstenbelasting (defiscalisering)?

In Notafax 2010, nr. 229 maakten wij melding van een besluit van het ministerie van Financiën waarin onder meer tot 1 juli 2011 een goedkeuring was opgenomen voor de situatie waarbij van een nieuwe onroerende zaak in de zin van artikel 11.1.a.1 Wet OB eerst de economische eigendom en op een later tijdstip de juridische eigendom wordt overgedragen. Indien daarbij was voldaan aan bepaalde voorwaarden, kon ook bij de juridische levering de vrijstelling van overdrachtsbelasting als bedoeld in artikel 15.1.a WBR worden toegepast. Thans is gebleken dat de praktijk zich nog onvoldoende heeft kunnen voorbereiden op de intrekking van deze goedkeuring per 1 juli 2011. Mede omdat op dit moment het beleid inzake de samenloop van overdrachtsbelasting en omzetbelasting door het ministerie wordt geëvalueerd, heeft de Staatssecretaris van Financiën thans de goedkeuring verlengd tot een nog nader te bepalen tijdstip. De goedkeuring werkt terug voor verkrijgingen van de juridische eigendom tot en met 1 juli 2011. Daarnaast is van de gelegenheid gebruikgemaakt om de goedkeuring te verduidelijken in geval sprake is van een veiling of een levering door een commissionair.

X heeft in 2003 samen met zijn broer de nalatenschap van hun vader geërfd. Ten tijde van het overlijden woonde vader samen met een vriendin in een woning waarvan vader enig eigenaar was.

Onlangs zijn vanuit de Tweede Kamer enkele vragen gesteld aan de Staatssecretaris van Financiën waarin onder meer wordt aangegeven dat het ongewenst is dat erfgenamen een nalatenschap zouden moeten verwerpen, omdat zij de verschuldigde erfbelasting niet op tijd zouden kunnen betalen, omdat bijvoorbeeld een nagelaten woning niet tijdig is verkocht.

X (ondernemer) heeft in 2005 een bouwterrein als bedoeld in artikel 11, lid 4 Wet OB geleverd. Volgens de leveringsakte bedraagt de koopprijs € 2.495.791 te vermeerderen met 19% omzetbelasting ad € 474.

De vader van X is in 2006 overleden. X is voor een derde deel erfgenaam. De vader van X had in zijn testament een ouderlijke boedelverdeling ten gunste van X’s moeder opgenomen, maar zij heeft deze verdeling met gebruikmaking van de ‘tenzij-clausule’ in het testament tijdig ongedaan gemaakt voor wat betreft het ondernemingsvermogen dat vader had.