Aflevering 6

In deze bijdrage staat de auteur stil bij de uitspraak van Hof Amsterdam van 28 juli 2011, waarin de waarde van een vennootschapsaandeel voor de erfbelasting aan de orde was. De desbetreffende, in deze bijdrage besproken problematiek bevindt zich op het snijvlak van het vennootschapsrecht en de erfbelasting.

De notaris is regelmatig betrokken bij fiscale aangelegenheden. Denk bijvoorbeeld aan de aangifte overdrachtsbelasting, erfbelasting of schenkbelasting die moet worden opgesteld. Ook wordt de notaris regelmatig gevraagd om mee te denken over de fiscale implicaties van vastgoedtransacties en successieplanning en dan vooral over de mogelijkheden om de belasting zo laag mogelijk te houden. Het lastige is dat het recht niet altijd eenduidig is ten aanzien van de fiscale rechtsgevolgen. Dit leidt tot onzekerheid. Desalniettemin moet toch een standpunt worden ingenomen, bij voorkeur het fiscaal meest voordelige standpunt.

De aandelenfusiefaciliteit van artikel 3.55 Wet IB 2001 geeft onder voorwaarden uitstel van winstneming. In de wet is niet letterlijk de voorwaarde opgenomen dat de uitgereikte aandelen een gelijkwaardige tegenprestatie moeten vormen voor de verkregen aandelen. In deze bijdrage geven auteurs hun visie op de invulling van de in de jurisprudentie ontwikkelde eis van een gelijkwaardige tegenprestatie en beargumenteren zij waarom zij van mening zijn dat het ontbreken van een gelijkwaardige tegenprestatie onder de Fusierichtlijn niet altijd reden is de faciliteit te weigeren.

X heeft in 2009 een appartement in eigendom verworven. Omdat het appartement enkele weken vóór de levering aan X door een projectontwikkelaar was opgeleverd aan de verkoper (een particulier), heeft X voor de overdrachtsbelasting recht op een vermindering van de heffingsgrondslag krachtens artikel 13 WBR. X stelt dat de volledige koop/aanneemsom die de verkoper aan de projectontwikkelaar heeft betaald in mindering komt. Weliswaar had de projectontwikkelaar de grond in 2007 (dus meer dan zes maanden vóór de verkrijging door X) aan de verkoper geleverd, maar volgens X volgt uit HvJ EG 19 november 2009, Notafax 2009, nr. 275 (Don Bosco-arrest) dat de levering van de grond en de bouw van het appartement voor de omzetbelasting één handeling vormen die als geheel de levering van een nieuw appartement tot voorwerp heeft. De inspecteur stelt zich op het standpunt dat er voor de omzetbelasting sprake was van twee leveringen, te weten de levering van de grond en de oplevering van het gebouw. Alleen die laatste levering heeft plaatsgevonden binnen zes maanden vóór de verkrijging door X en daarom wordt aan hem slechts vermindering van overdrachtsbelasting verleend voor het bedrag waarover ter zake van de oplevering van het gebouw omzetbelasting verschuldigd was, te weten de bouwkosten (exclusief btw). De rechtbank heeft de inspecteur in het gelijkgesteld. Volgens de rechtbank is bij de koop/aannemingsovereenkomst overeengekomen de levering van de grond en de bouw van het appartement. Nu alleen de oplevering van het appartement binnen zes maanden vóór de verkrijging van X heeft plaatsgevonden, geldt artikel 13 WBR hier alleen voor het bedrag waarover ter zake van de oplevering btw was verschuldigd (zie Notafax 2011, nr. 72).

Tot haar echtscheiding in 2004 was X in algehele gemeenschap van goederen gehuwd. De ex-echtgenoot van X had de echtelijke woning op 1 november 2003 verlaten. Vanaf dat moment is X samen met haar kinderen in de woning blijven wonen en heeft X alle rente betaald die verband hield met de hypothecaire geldlening die in het verleden was afgesloten ter verwerving van de woning. Thans is voor het hof in geschil in hoeverre X de door haar betaalde hypotheekrente kan aftrekken voor de inkomstenbelasting met betrekking tot de jaren 2004 en 2005. De rechtbank heeft geoordeeld dat X de rente slechts voor de helft als eigenwoningrente kan aftrekken, omdat de woning pas in 2006 ten overstaan van een notaris aan X is toegedeeld, zodat de woning in 2004 en 2005 ingevolge artikel 3.111, lid 1 Wet IB 2001 slechts voor de helft als eigen woning van X was aan te merken. De rechtbank verwerpt het beroep van X op de echtscheidingsregeling als bedoeld in artikel 3.111, lid 4 Wet IB 2001, omdat deze regeling uitsluitend geldt voor de ex-echtgenoot die de woning heeft verlaten en derhalve niet voor X die in de woning is blijven wonen. Verder heeft de rechtbank geoordeeld dat de hypotheekrente evenmin bij X aftrekbaar is als alimentatie, omdat geen sprake is van een situatie waarbij met het betalen van de andere helft van de hypotheekrente bij het vaststellen van de hoogte van de alimentatie rekening is gehouden.