Hoge Raad, 21-02-2025, ECLI:NL:HR:2025:315, 23/03992

In deze procedure heeft [W] verdeling gevorderd van de percelen, aldus dat primair de percelen aan hem worden toegedeeld, subsidiair twee percelen aan hem worden toegedeeld en één perceel aan [L] en [S], en meer subsidiair de drie percelen worden verkocht en de opbrengst wordt verdeeld. [L] en [S] hebben bepleit dat de drie percelen aan hen worden toegedeeld.

De rechtbank heeft bij eindvonnis de wijze van verdeling gelast in die zin dat de drie percelen worden toegedeeld aan [L] en [S] tegen de door een taxateur vast te stellen waarde en onder de verplichting van [L] en [S] om aan [W] een derde van de getaxeerde waarde te betalen. De rechtbank heeft voorts een taxateur aangewezen die de waarde van de percelen vaststelt en heeft bepaald dat indien een partij weigert mee te werken aan de toedeling, het vonnis in de plaats van de akte of een deel daarvan zal treden. De rechtbank heeft daartoe onder meer het volgende overwogen:

Gelet op wat hiervoor is overwogen, zal de rechtbank dus overgaan tot het aanwijzen van een taxateur om de waarde vast te stellen waartegen de percelen aan [L] en [S] kunnen worden toegedeeld.Deze taxatie zal bindend dienen te zijn tussen partijen en niet opnieuw reden mogen worden voor het ontstaan van nieuwe discussies of een voortzetting van reeds lopende discussies. Om die reden van proces-economie, zal de rechtbank een eindvonnis wijzen, waarin de taxateur wordt aangewezen. Zowel de taxatie als de toedeling en levering zullen moeten plaatsvinden na het wijzen van dit vonnis. (...)”.

Bij tussenarrest van 21 september 2021¹ heeft het hof vastgesteld dat de eigendomsoverdracht van de percelen aan [L] en [S] op 15 juli 2020 heeft plaatsgevonden op basis van het vonnis en dat [W] het door hem ingestelde hoger beroep niet heeft ingeschreven in het rechtsmiddelenregister (art. 3:301 lid 2 BW). Het hof heeft geoordeeld dat als gevolg daarvan [W] in zijn hoger beroep niet ontvankelijk is voor zover zijn grieven betrekking hebben op de toedeling van de percelen aan [L] en [S] en de levering daarvan. Het hof heeft [W] wel ontvankelijk geacht in zijn hoger beroep voor zover het betrekking heeft op de beslissing van de rechtbank om de taxateur de waarde van de percelen bindend te laten bepalen en op de waardebepaling van de percelen.

Bij tussenarrest van 28 februari 2023² heeft het hof partijen in de gelegenheid gesteld zich uit te laten over zijn voornemen om drie deskundigen te benoemen met de opdracht een gezamenlijk oordeel te geven over de waarde van de percelen. Het hof heeft daartoe, voor zover in cassatie van belang, overwogen:

Met toebedeling van de onroerende zaken aan [L] en [S] (...) lag ook de vaststelling van de actuele waarde van de onroerende zaken ter beoordeling aan de rechtbank voor. Het hof is van oordeel dat de rechtbank op grond van de door [W] ingestelde vordering niet tot benoeming van een taxateur heeft kunnen komen, zoals de rechtbank dat in het bestreden eindvonnis heeft gedaan, en baseert dit oordeel op het navolgende.

Vooropgesteld zij dat [W] heeft gevorderd dat de actuele waarde door een deskundige wordt bepaald. Dat [W] daadwerkelijk de benoeming van een deskundige (in de zin van artikel 194 Rv) voor ogen had, en niet een taxateur, blijkt niet alleen uit zijn spreekaantekeningen ten behoeve van de mondelinge behandeling op 6 februari 2019, waarin staat dat [W] de rechtbank verzoekt een onafhankelijke deskundige aan te wijzen om de waarde van de onroerende zaken te laten vaststellen, maar ook uit het proces-verbaal van die mondelinge behandeling. (...)

Partijen hebben tijdens de mondelinge behandeling bij de rechtbank weliswaar ook gesproken over de mogelijkheid om een of meerdere taxateurs in samenspraak te benoemen, maar die overeenstemming is uitgebleven waarna [L] en [S] zich hebben uitgelaten over de gevorderde deskundigenbenoeming (...).

Voorts is gesteld noch anderszins gebleken, dat partijen vóór het wijzen van het vonnis overeenstemming hebben bereikt over het aanwijzen van een of meerdere taxateurs.

De rechtbank heeft evenmin tot het oordeel kunnen komen dat het door de taxateur te geven advies bindend dient te zijn. Het hof baseert zijn oordeel op het navolgende.

De vordering van [W] kan niet zo worden uitgelegd dat hij een bindend advies heeft gevorderd. De (tekst van de) vordering noch de door [W] in eerste aanleg ingebrachte stukken geven hiertoe grond. Dat in de e-mails van [W] aan [L] en [S] van 16 respectievelijk 17 januari 2020 wordt geschreven over een 'zeer positieve uitspraak' en 'beide partijen deze uitkomst hebben gevorderd’, maakt - anders dan [L] en [S] aanvoeren - dit niet anders. Beide e-mails zijn immers van na datum eindvonnis en bovendien geen uitlatingen in rechte.

Gesteld noch anderszins gebleken is dat partijen vóór het eindvonnis overeenstemming hadden bereikt over een door een (door de rechtbank aan te wijzen) taxateur uit te brengen bindend advies. Dat, zoals [L] en [S] tijdens de mondeling behandeling in hoger beroep hebben aangevoerd, uit het begrip ''taxateur” volgt dat ook dan sprake is van een bindend advies, volgt het hof alleen al niet omdat een taxateur ook niet-bindende adviezen kan geven.”

Het hof³ heeft bepaald dat van het tussenarrest van 28 februari 2023 tussentijds cassatieberoep kan worden ingesteld.