Rechtbank Den Haag, 17-05-2023, ECLI:NL:RBDHA:2023:7099, C/09/632778 / HA ZA 22-633
Rechtbank Den Haag, 17-05-2023, ECLI:NL:RBDHA:2023:7099, C/09/632778 / HA ZA 22-633
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Den Haag
- Datum uitspraak
- 17 mei 2023
- Datum publicatie
- 17 mei 2023
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2023:7099
- Formele relaties
- Hoger beroep: ECLI:NL:GHDHA:2025:27
- Zaaknummer
- C/09/632778 / HA ZA 22-633
Inhoudsindicatie
Vordering tegen Braziliaanse vennootschap én gelieerde Nederlandse vennootschappen wegens schending Braziliaans mededingingsrecht. Artikel. 7 Rv. Misbruik van procesrecht. Rechtbank verklaart zich onbevoegd ten aanzien van de Braziliaanse vennootschap.
Uitspraak
Team Handel
Zaaknummer: C/09/632778 / HA ZA 22-633
Vonnis in incident van 17 mei 2023
in de zaak van
STICHTING CLAIM GRAN PETRO statutair gevestigd te Den Haag,
eiseres in de hoofdzaak,
verweerster in het incident,
advocaat: mr. M.H.J. van Maanen te Den Haag,
tegen
1 ROYAL DUTCH SHELL plcstatutair gevestigd te Londen, Verenigd Koninkrijk,2. SHELL BRAZIL HOLDING B.V.statutair gevestigd te Den Haag, 3. RAIZEN S.A.statutair gevestigd te Rio de Janeiro, Brazilië,
gedaagden in de hoofdzaak,
eiseressen in het incident,
advocaat: mr. J.M. Luycks te Amsterdam.
Eiseres zal hierna ‘de Stichting’ genoemd worden. Gedaagden zullen hierna afzonderlijk ook worden aangeduid als ‘Shell plc’, ‘Shell Brazil’ en ‘Raízen’.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaardingen van 9 en 14 december 2021;
- de akte overlegging producties van de Stichting, met producties 1 tot en met 33;
- de incidentele conclusie houdende exceptie van onbevoegdheid op grond van artikel 11 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv), met producties 1 tot en met 7;
- de conclusie van antwoord in het bevoegdheidsincident, met producties 34 tot en met 38;
- de akte overlegging aanvullende producties van gedaagden, met productie 8;
- de akte overlegging aanvullende producties van de Stichting, met producties 39 en 40.
Partijen hebben hun standpunten over de bevoegdheid van de rechtbank mondeling toegelicht op de zitting van 22 februari 2023. De advocaten van partijen hebben op deze zitting pleitnotities voorgedragen en aan de rechtbank overgelegd. De griffier heeft aantekeningen gemaakt van hetgeen op de zitting verder is besproken. Deze aantekeningen maken deel uit van het griffiedossier.
Ten slotte is in het incident een (nadere) datum voor vonnis bepaald.
2 De feiten
De vennootschap naar Braziliaans recht Gran Petro Distribuidora de Combustíveis Ltda (hierna: ‘Gran Petro’) houdt zich bezig met het distribueren van kerosine die wordt gebruikt als brandstof voor commerciële vliegtuigen (hierna: ‘QAv’).
De Stichting heeft (onder meer) als statutair doel om in eigen naam, doch voor rekening van Gran Petro, gerechtelijke procedures met betrekking tot schadeclaims te voeren.
Shell plc is de tophoudstervennootschap van het wereldwijde Shell-concern. Shell Brazil is één van de houdstervennootschappen binnen het Shell-concern. Shell plc houdt alle aandelen in Shell Brazil.
Raízen – opgericht in 2011 – is een vennootschap naar Braziliaans recht. Raízen houdt zich bezig met het distribueren van QAv op luchthavens in Brazilië. Raízen heeft een (jaar)omzet van circa 114,6 miljard Braziliaanse reais, omgerekend circa 22,1 miljard euro. Shell Brazil houdt tot op heden steeds (middellijk) minimaal 50% van de aandelen in Raízen. De overige aandelen in Raízen worden tot op heden gehouden door de vennootschap naar Braziliaans recht Cosan Combustíves E Lubrificantes S.A.
In Brazilië ligt een internationale luchthaven met de naam Guarulhos Airport (hierna: ‘de Luchthaven’).
Raízen distribueert in ieder geval sinds 2012 QAv op de Luchthaven. Hetzelfde geldt voor twee andere distributeurs, namelijk de vennootschappen Petrobras Distribuidora S.A. thans Vibra Energia S.A. (hierna: ‘Vibra’) en Air BP Brasil Ltda (hierna: ‘AirBP’). Er bestaat in ieder geval vanaf begin 2012 een samenwerkingsverband tussen Raízen, Vibra en Air BP voor het gezamenlijke beheer en gebruik van de op de Luchthaven aanwezige infrastructuur voor de distributie van QAv. Dit samenwerkingsverband wordt ook aangeduid als ‘Fuel Pool’.
Op 14 juni 2012 is de Luchthaven geprivatiseerd. De vennootschap Concessionâria do Aeroporto Internacional de Guarulhos S.A. (hierna: ‘de Concessiehouder’) is sinds 2012 de beheerder van de Luchthaven.
Op 30 april 2013 hebben enerzijds de Concessiehouder en anderzijds Raízen, Vibra en AirBP een overeenkomst gesloten met betrekking tot het gebruik van de relevante infrastructuur op de Luchthaven voor de distributie van QAv. Deze overeenkomst wordt hierna ‘de CCIAG-overeenkomst’ genoemd. In de CCIAG-overeenkomst is een ‘instemmingsbeding’ opgenomen, dat inhoudt dat de zittende distributeurs van QAv, toestemming moeten geven voor toetreding van een nieuwe distributeur.
Gran Petro heeft in 2013 en 2014 verzocht om toetreding tot de Fuel Pool. Gedurende lange tijd hebben Raízen, Vibra en AirBP deze toestemming niet gegeven.
Brazilië heeft een mededingingsautoriteit met de naam Conselho Administrativo de Defesa Econômica (hierna: ‘CADE’). Het tribunaal van CADE beoordeelt in een administratieve procedure of sprake is van schending van het Braziliaanse mededingingsrecht.
Op 30 januari 2014 heeft Gran Petro een klacht bij CADE ingediend over (onder meer en kort gezegd) gedragingen van de Concessiehouder, AirBP, BR en Raízen ten aanzien van toegang tot de markt voor distributie van QAv op de Luchthaven.
Gran Petro is per augustus 2022 tot de Fuel Pool toegelaten.
Op 9 november 2022 heeft het tribunaal van CADE een veroordeling uitgesproken tegen Raízen, Vibra, AirBP en de Concessiehouder inzake schending van het Braziliaanse mededingingsrecht ten aanzien van de distributie van QAv op de Luchthaven. CADE heeft daarbij boetes aan deze partijen opgelegd.