Rechtbank Midden-Nederland, 23-02-2018, ECLI:NL:RBMNE:2018:750, C/16/453224 / KG ZA 18-20

Stichting Zorgrecht behartigt de belangen van zelfstandigen zonder personeel (hierna: zzp'ers) en van bedrijven die actief zijn in de zorgverlening in het algemeen en in de thuiszorgsector in het bijzonder.

De eisers-thuiszorgaanbieders voeren allen een onderneming die zich (mede) bezig houdt met het bieden van thuiszorg.

De gedaagde partijen houden zich allen bezig met zorgverzekeringen of zijn daarbij betrokken. Zij handelen allen (onder meer) onder de naam Zilveren Kruis.

In een zorgverzekering zijn tussen een zorgverzekeraar en verzekerden diverse vormen van zorgverlening verzekerd. Zorgverzekeraars kunnen met een aanbieder van bepaalde zorgverlening een overeenkomst (hierna zorgcontract genoemd) sluiten, waarin voorwaarden, zoals tarieven, zijn opgenomen waaronder de desbetreffende zorgaanbieder de verzekerde zorg aan de verzekerden van die zorgverzekeraar mag verlenen. Deze zorgaanbieder wordt dan ten aanzien van de desbetreffende zorgverzekeraar aangeduid als een gecontracteerde zorgaanbieder. De zorgaanbieder met wie een zorgverzekeraar geen zorgcontract heeft gesloten, wordt ten aanzien van deze zorgverzekeraar aangeduid als een niet-gecontracteerde zorgaanbieder.

In de Zorgverzekeringswet (hierna ook: Zvw) zijn bepalingen ten aanzien van zorgverzekeringen vastgelegd. In deze wet is onder meer in artikel 13 het volgende bepaald:

Artikel 13

1 Indien een verzekerde krachtens zijn zorgverzekering een bepaalde vorm van zorg of een andere dienst dient te betrekken van een aanbieder met wie zijn zorgverzekeraar een overeenkomst over deze zorg of dienst en de daarvoor in rekening te brengen prijs heeft gesloten of van een aanbieder die bij zijn zorgverzekeraar in dienst is, en hij deze zorg of andere dienst desalniettemin betrekt van een andere aanbieder, heeft hij recht op een door de zorgverzekeraar te bepalen vergoeding van de voor deze zorg of dienst gemaakte kosten.

2 De zorgverzekeraar neemt de wijze waarop hij de vergoeding berekent in de modelovereenkomst op.

3 Indien bij of krachtens de algemene maatregel van bestuur, bedoeld in artikel 11, is bepaald dat een deel van de kosten van een bepaalde vorm van zorg of van een bepaalde andere dienst voor rekening van de verzekerde komt, verwerkt de zorgverzekeraar dit in de wijze waarop hij de vergoeding voor de desbetreffende vorm van zorg of dienst berekent.

4 De wijze waarop de vergoeding wordt berekend is voor alle verzekerden, bedoeld in het eerste lid, die in een zelfde situatie een zelfde vorm van zorg of dienst behoeven, gelijk.

5 Indien een overeenkomst tussen een zorgverzekeraar en een aanbieder als bedoeld in het eerste lid wordt beëindigd, houdt een verzekerde die op het moment van beëindiging van de overeenkomst zorg ontvangt van deze aanbieder, recht op zorgverlening door die aanbieder voor rekening van deze zorgverzekeraar.

De in lid 1 bedoelde vergoeding voor de niet-gecontracteerde zorgaanbieder is veelal bepaald op 75% van de gemaakte kosten. Dit is ook het geval bij de zorgverzekeringsovereenkomsten van Zilveren Kruis.

In de zorgverzekeringsovereenkomsten tussen Zilveren Kruis en haar verzekerden gelden de “Voorwaarden basisverzekeringen en aanvullende verzekeringen”, hierna: de polisvoorwaarden. In deze polisvoorwaarden zijn in paragraaf 28 de voorwaarden opgenomen voor “Verpleging en verzorging in de eigen omgeving (extramuraal)”, hierna te noemen: de thuiszorg. Met ingang van 1 januari 2018 heeft Zilveren Kruis deze polisvoorwaarden betreffende de thuiszorg aldus gewijzigd dat daarin aanvullende voorwaarden zijn opgenomen voor het verlenen van thuiszorg wanneer dit door een niet-gecontracteerde thuiszorgaanbieder gebeurt. Die aanvullende voorwaarden houden in (i) dat dan door Zilveren Kruis vooraf toestemming moet worden verleend in de vorm van een machtiging (hierna te noemen: het machtigingsvereiste), die door middel van een aanvraagformulier voor machtiging kan worden aangevraagd, en (ii) dat de verzekerde zelf de nota's van de niet-gecontracteerde thuiszorgverlener bij Zilveren Kruis moet indienen, welke voorwaarde hierna het cessieverbod zal worden genoemd, nu dit immers betekent dat een cessie van de vordering op dit punt niet meer mogelijk is. Daarbij is tevens bepaald dat uitbetaling van die nota's pas na het verlenen van de machtiging zal plaatsvinden. De polisvoorwaarden die gelden voor 2018 zijn door Zilveren Kruis overgelegd (productie 1 van Zilveren Kruis) en zullen hierna de polisvoorwaarden 2018 worden genoemd.

Bij brief van 10 november 2017 heeft Zilveren Kruis aan niet-gecontracteerde thuiszorgaanbieders de hiervoor bedoelde wijzigingen in de polisvoorwaarden betreffende de thuiszorgverlening door niet-gecontracteerde thuiszorgaanbieders aangekondigd. Daarbij heeft zij tevens meegedeeld dat voor wijkverpleging geen betaalovereenkomsten meer verleend zullen worden.

Bij brief van 5 december 2017 aan Zilveren Kruis heeft de advocaat van Zorgrecht c.s. namens Stichting Zorgrecht de bezwaren uiteengezet die voor de niet-gecontracteerde thuiszorgaanbieders zijn verbonden aan de aangekondigde maatregelen in de onder 2.8 vermelde brief van Zilveren Kruis. Hij heeft daarbij verzocht om met Stichting Zorgrecht te overleggen over de mogelijkheid om alsnog af te zien van die aangekondigde maatregelen.

Bij brief van 19 december 2017 aan de advocaat van Zorgrecht c.s. heeft Zilveren Kruis meegedeeld dat zij – kort weergegeven – bij de aangekondigde maatregelen zal blijven en dat zij niet bereid is tot overleg.