Rechtbank Rotterdam, 13-04-2022, ECLI:NL:RBROT:2022:4154, C/10/605404 / HA ZA 20-961
Rechtbank Rotterdam, 13-04-2022, ECLI:NL:RBROT:2022:4154, C/10/605404 / HA ZA 20-961
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Rotterdam
- Datum uitspraak
- 13 april 2022
- Datum publicatie
- 30 mei 2022
- ECLI
- ECLI:NL:RBROT:2022:4154
- Formele relaties
- Hoger beroep: ECLI:NL:GHDHA:2025:278, (Gedeeltelijke) vernietiging en zelf afgedaan
- Zaaknummer
- C/10/605404 / HA ZA 20-961
Inhoudsindicatie
Faillissement. Vorderingen curator tegen (o.a.) bestuurders failliet en groepsvennootschappen. Bestuurdersaansprakelijkheid. Beroep op artikelen 42 en 47 Fw. Verpanding was geen onverplichte rechtshandeling als bedoeld in artikel 42 Fw. Geen sprake van benadeling van de boedel. Ook geen sprake van gevallen als bedoeld in artikel 47 Fw. Levering producten en verrekening in rekening-courant was jarenlang gebruikelijke werkwijze. Afwijzing vorderingen curator.
Uitspraak
vonnis
Team handel en haven
zaaknummer / rolnummer: C/10/605404 / HA ZA 20-961
Vonnis van 13 april 2022
in de zaak van
[naam curator] in zijn hoedanigheid van curator in het faillissement van MVM SCHIEDAM B.V.,
kantoorhoudende te Rotterdam,
eiser in conventie,
verweerder in voorwaardelijke reconventie,
advocaat mr. J.G.M. Roijers te Rotterdam,
tegen
1. MINERVA HOLDING & INVESTMENTS B.V. ,
gevestigd te Rotterdam ,
2. [persoon A],
wonende te [woonplaats A]
3. MV NEDERLAND B.V.,
gevestigd te Schiedam ,
4. HYPERION CONSULTANCY B.V.,
gevestigd te Rotterdam ,
gedaagden in conventie,
eisers in voorwaardelijke reconventie,
advocaat mr. A.P. Macro te Amsterdam.
Eiser in conventie tevens verweerder in voorwaardelijke reconventie wordt hierna de curator genoemd. Gedaagden in conventie en eisers in voorwaardelijke reconventie worden hierna afzonderlijk Minerva , [persoon A] , MV Nederland en Hyperion en gezamenlijk Minerva c.s. genoemd.
1. De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- -
-
het vonnis in incident van 17 februari 2021 en de daaraan ten grondslag liggende stukken;
- -
-
de conclusie van antwoord tevens conclusie van eis in voorwaardelijke reconventie, met producties 1 tot en met 8;
- -
-
de akte overlegging producties tevens conclusie van antwoord in voorwaardelijke reconventie, met producties 93 tot en met 98;
- -
-
de notitie van de curator;
- -
-
de mondelinge behandeling op 23 november 2021, waarbij mr. R. Wijn (namens de curator) en mr. Macro spreekaantekeningen hebben overgelegd. De griffier heeft aantekening gehouden van het verhandelde.
Ten slotte is vonnis bepaald.
2. De feiten
MVM Schiedam B.V., voorheen genaamd Maverick Valves Manufacturing B.V. (hierna: MVM), is opgericht op 9 oktober 2012. Zij hield zich bezig met het ontwikkelen, testen en fabriceren van afsluiters en andere zaken ten behoeve van raffinaderijen, rederijen en tussenhandelaren.
Enig aandeelhouder en bestuurder van MVM is Minerva . Minerva is tevens enig bestuurder van MV Nederland , voorheen genaamd Maverick Valves B.V .
Enig aandeelhouder van Minerva is de Stichting Administratiekantoor Minerva Holding & Investments (hierna: STAK Minerva ). [persoon A] is enig bestuurder van zowel Minerva als STAK Minerva .
[persoon A] is tevens enig bestuurder van Hyperion en van de Stichting Administratiekantoor Hyperion , die op haar beurt enig aandeelhouder is van Hyperion .
De uiteindelijke zeggenschap in alle voornoemde rechtspersonen berust bij [persoon A] .
Op 3 oktober 2016 is Maverick Valves Manufacturing HQ B.V. (hierna: HQ) opgericht. Enig aandeelhouder en bestuurder van HQ is Centenario Holding & Investment B.V. (hierna: Centenario). Enig aandeelhouder van Centenario is [persoon A] . [persoon A] en zijn echtgenote zijn de bestuurders van Centenario.
Alle producten die MVM fabriceerde, werden verkocht en geleverd aan MV Nederland .
MVM heeft rekening-courantovereenkomsten gesloten met acht groepsvennootschappen, waaronder Minerva , MV Nederland en Hyperion . Deze overeenkomsten zijn namens zowel MVM als Minerva , MV Nederland en Hyperion ondertekend door [persoon A] . In die rekening-courantovereenkomsten, die alle als datum van ondertekening 9 oktober 2012 dragen, is onder meer het volgende opgenomen:
“(...)
In aanmerking nemende dat:
• tussen de partijen formeel sedert de samenwerking, zijnde vanaf 9 oktober 2012, over en weer regelmatig schulden en vorderingen ontstaan;
• partijen de bedoeling hebben dat genoemde schulden en vorderingen niet afzonderlijk zullen worden voldaan, maar met elkaar verrekend worden door middel van boeking in rekening-courant, zonder dat terzake een verrekeningsverklaring is vereist;
Verklaren te zijn overeengekomen als volgt:
Artikel 1
Partijen komen overeen dat tussen hen een rekening-courant verhouding zal bestaan die beheerst wordt door de bepalingen van de onderhavige overeenkomst. De wederzijdse opeisbare geldvorderingen en geldschulden zullen worden opgenomen in één rekening-courant rekening. Hierdoor worden de geldvorderingen en de geldschulden van rechtswege verrekend in de volgorde waarin zij daarvoor vatbaar zijn geworden, en is op ieder tijdstip alleen het saldo verschuldigd.
Artikel 2
Deze rekening-courant overeenkomst heeft een onbepaalde looptijd. Partijen kunnen de overeenkomst na 30 jaar beëindigen met inachtneming van een redelijke opzegtermijn. De genoemde boekingen in rekening-courant zullen een bedrag van € 10.000.000,= (...) niet te boven gaan. Er bestaat geen verplichting tot aflossing.”
Uitsluitend in de rekening-courantovereenkomst tussen MVM en Hyperion is in artikel 7 het volgende opgenomen:
“Artikel 7
De ondergetekende sub 2 [MVM; opmerking rechtbank] zal op eerste verzoek tot zekerheid voor de voldoening van al haar verplichtingen onder deze rekening-courant verhouding jegens de ondergetekende sub 1 [ Hyperion ; opmerking rechtbank] haar bedrijfsinventaris als zekerheid overdragen middels het vestigen van een pandrecht.”
Op 31 december 2013 had MVM een rekening-courantschuld aan de groepsvennootschappen van in totaal ruim € 1,1 miljoen. Op 31 december 2014 was deze schuld € 2.790.780,00, op 31 december 2015 € 5.663.324,00 en op 31 december 2016 € 10.647.237,00.
In de jaarrekening 2015 van MVM is een verlies genoteerd van € 3.065.452,00.
In de voorlopige jaarrekening 2016 van MVM is een verlies genoteerd van € 3.806.728,00. Volgens deze jaarrekening had MVM op 31 december 2016 een negatief eigen vermogen van € 9.074.284,00. De waarde van de activa van MVM bedroeg op dat moment € 3.238.291,00 en haar schuld aan anderen dan de groepsvennootschappen was toen € 1.372.555,00.
De rekening-courantschuld van MVM aan MV Nederland bedroeg op 21 mei 2017 € 3.724.902,00.
Op 22 mei 2017 heeft MVM diverse facturen voor leveringen aan MV Nederland van in totaal € 2.202.208,00 geboekt in rekening-courant. Deze facturen zijn verrekend met de schuld van MVM aan MV Nederland .
Op 29 mei 2017 hebben MVM en Hyperion een akte van verpanding (hierna: de pandakte) ondertekend en laten registreren bij de Belastingdienst. In de pandakte is onder meer het volgende opgenomen:
“(...)
Artikel 1
Pandgever [MVM; opmerking rechtbank] verbindt zich jegens pandnemer [ Hyperion ; opmerking rechtbank] tot het verpanden van de navolgende zekerheden aan de pandnemer, welke zekerheden pandnemer van pandgever bedingt;
de bedrijfsinventaris zoals omschreven in bijlage I en gehecht aan deze akte en de voorraad van de onderneming.
Artikel 2
Pandgever verpandt deze zekerheden bij deze aan pandnemer, gelijk pandnemer bij deze als pand aanvaardt:
-
de gehele bedrijfsinventaris behorende tot de onderneming, zoals deze thans aanwezig is in de tot de onderneming te rekenen bedrijfsgebouwen en bedrijfsterreinen, partijen genoegzaam bekend, omschreven in bijlage I;
-
alle sub 1 bedoelde zaken, welke in de toekomst tot de bedrijfsinventaris van de
onderneming zullen gaan behoren;
3. de gehele voorraad behorende tot de onderneming, zoals deze thans aanwezig is in of op de tot de onderneming te rekenen bedrijfsgebouwen en bedrijfsterreinen of elders, partijen genoegzaam bekend, zodat geen nadere specificatie vereist is;
4. alle sub 3 bedoelde zaken, welke in de toekomst tot de voorraad van de onderneming zullen behoren;
5. de gehele machinerieën behorende tot de onderneming, zoals deze thans aanwezig is in of op de tot de onderneming te rekenen bedrijfsgebouwen en bedrijfsterreinen of elders en die niet geleased zijn, partijen genoegzaam bekend, omschreven in bijlage I;
6. alle sub 5 bedoelde zaken, welke in de toekomst tot de machinerieën van de onderneming zullen behoren zover deze niet geleased zijn;
7. alle zaken, welke in de toekomst tot de onderneming zullen gaan behoren;
(...)”
Op 2 juni 2017 zijn MVM en Hyperion een addendum behorende bij de rekening-courantovereenkomst overeengekomen. Het addendum is namens beide partijen ondertekend door [persoon A] . In het addendum is het volgende vermeld:
“(...) Ten aanzien van artikel 7 verklaren beide partijen, dat onder bedrijfsinventaris wordt verstaan alle roerende zaken inclusief voorraden. (...)”
MVM heeft in juni 2017 zaken aan MV Nederland geleverd voor een totaalbedrag van € 573.236,00. MV Nederland heeft aan MVM in juni 2017 in totaal € 251.028,00 betaald. Het restantbedrag is in rekening-courant verrekend.
Quality Tools Holland B.V. (hierna: Quality Tools), een schuldeiser van MVM, heeft op 12 juni 2017 het faillissement van MVM aangevraagd. De faillissementszitting stond gepland op 18 juli 2017.
Op 6 juli 2017 heeft de advocaat van MVM aan de advocaat van Quality Tools onder meer het volgende geschreven:
“In navolging op ons gesprek van zojuist bevestig ik nog even de door ons gemaakte afspraken inzake het door Quality Tools Holland B.V. aangevraagde faillissement waarvan de behandeling zal plaatsvinden op 18 juli 2017.
Ik liet u weten dat ik betrokken ben bij het aantrekken van een externe financier en in afwachting ben van enkele terugkoppelingen die ik binnen nu en vier, maximaal vijf weken verwacht te ontvangen.
Mijn cliënte is bereid om met ingang van komende week, wekelijks een bedrag van 5.000,- in te lossen op het openstaande bedrag indien de zitting aangehouden wordt door uw cliënte. De zitting zal aangehouden worden voor een termijn van twee weken dus tot 1 augustus. Indien mijn cliënte de wekelijkse termijn van 5.000,- zal blijven voldoen zult u vervolgens de zitting steeds aanhouden totdat het bedrag is ingelost. U liet mij weten dat dit in principe akkoord is en ik zie uw bevestiging en uw derdenrekeningnummer graag tegemoet.
(...)”
Op 11 juli 2017 heeft MVM aan Quality Tools een bedrag van € 5.000,00 betaald.
Op 11 juli 2017 heeft MVM betalingsonmacht gemeld bij de Belastingdienst.
MVM heeft in juli 2017 aan MV Nederland diverse facturen gestuurd voor geleverde zaken met een totaalbedrag van € 841.296,00. MV Nederland heeft aan MVM in juli 2017 in totaal € 190.343,00 betaald door overschrijving. Het restant is in rekening-courant verrekend.
Op 21 juli 2017 heeft de advocaat van MVM aan de advocaat van Quality Tools het volgende bericht:
“Tot mijn spijt heeft de beoogde investeerder laten weten de gesprekken niet te zullen voortzetten waarmee cliënte aan het einde van een pijnlijke en ook voor haar, althans haar investeerders, erg kostbare rit is gekomen.
Ik heb cliënte zojuist gevraagd of zij instaat is de betalingsregeling verder na te komen maar dat is blijkbaar geen optie.
Ik heb daarbij duidelijk gemaakt dat u cliënte dan opnieuw zult oproepen en dat op dinsdag 1 augustus 2017 uw faillissementsrequest behandeld zal worden en dat begrijpt zij. (...)”
Op 21 juli 2017 hebben MVM en Hyperion een zogenoemde kwijtscheldingsovereenkomst ondertekend. In deze overeenkomst is onder meer het volgende opgenomen:
“(...)
-
Schuldeiser [ Hyperion ; opmerking rechtbank] heeft een vordering uit hoofde van een rekening-courantovereenkomst d.d. 9 oktober 2012, hierna te noemen 'Vordering' op Schuldenaar [MVM; opmerking rechtbank] ten bedrage van € 4.364.245,12 per 21 juli 2017 (...)
-
De Vordering van Schuldeiser op Schuldenaar is niet voor verwezenlijking vatbaar en Schuldenaar heeft aangegeven de professionele relatie met Schuldenaar zo spoedig mogelijk te beëindigen.
-
Schuldeiser heeft een pandrecht op de voorraden en materi[ë]le vaste activa van Schuldenaar. Schuldeiser verklaart hierbij jegens Schuldenaar de Vordering kwijt te schelden, met dien verstande dat Schuldeiser eerst haar pandrecht zal uitoefenen. De vordering van Schuldeiser op Schuldenaar die resteert na uitoefening van het pandrecht wordt door Schuldeiser kwijtgescholden.
-
Schuldeiser doet afstand van haar vorderingsrecht om niet en Schuldenaar aanvaardt deze afstand van het vorderingsrecht om niet door de Schuldeiser. De bovengenoemde rekening-courantovereenkomst wordt hiermee met wederzijdse instemming beëindigd, zodat Partijen te dier zake niets meer van elkaar te vorderen hebben en afstand doen van alle eventuele aanspraken welke direct of indirect uit deze rekening-courantovereenkomst, de beëindiging daarvan of anderszins te dezer zaken zouden kunnen voortvloeien.
(...)”
Eveneens op 21 juli 2017 hebben MVM en Hyperion een vuistpandovereenkomst ondertekend. Daarin is onder meer het volgende opgenomen:
“(...) Pandgever in verzuim is met de voldoening van hetgeen waarvoor de pand tot waarborg strekt;
Conform artikel 10 van de akte van verpanding de verpande zaken in de macht van pandhouder zijn gebracht waarmee er sprake is een gevestigde vuistpand;
Pandhouder bevoegd is tot verkoop van de verpande zaken over te gaan;
(...)
Artikel 1
Pandgever geeft pandhouder hierbij expliciet toestemming voor onderhandse verkoop van de verpande zaken.
(...)”
Hyperion heeft diverse zaken van MVM in vuistpand genomen en (later) onderhands verkocht.
Op 25 juli 2017 heeft de advocaat van MVM aan de advocaat van Quality Tools het volgende meegedeeld:
“Nu ook het loon van deze maand niet voldaan zal kunnen worden naar ik begreep is het voor de werknemers belangrijk geworden dat zij zich zo snel mogelijk tot het UWV kunnen wenden voor hun loonbetalingen. Hoewel ik niet optreed namens de werknemers zou het vanzelfsprekend buitengewoon vervelend zijn wanneer de werknemers onnodig in nog grotere problemen zouden geraken door onnodige vertragingen. Ik 'hoop' en ga er vanuit dat de behandeling volgende week zal plaatsvinden zoals eerder door u aangeko[n]digd. Ik zou het erg waarderen wanneer u mij ook even kort kunt bevestigen dat de zitting de komende week doorgaat nu ik daar zelf geen melding van krijg en ik tot aanstaande zondag in het buitenland verblijf.”
Per e-mail van 26 juli 2017 heeft de advocaat van Quality Tools aan de advocaat van MVM het volgende bericht:
“Die kosten ga ik voor cliënte wellicht niet meer maken. Ik heb nog geen overleg kunnen hebben in verband met vakantie.
Ik raad u dus aan een eigen aangifte voor te bereiden.”
Als reactie hierop heeft de advocaat van MVM op dezelfde datum aan de advocaat van Quality Tools geschreven:
“Dan zal de behandeling nooit komende week plaats kunnen vinden waardoor de werknemers onnodig in nog grotere problemen zullen geraken. Ik denk dat ik cliënte wel kan bewegen uw extra kosten te dragen. Is dat een optie voor u? Zo ja, dan ontvang ik graag een opgave van de kosten om voor een nieuwe oproep zorg te dragen. Ik ben zelf op het ogenblik nog op vakantie waardoor een eigen aangifte ook erg lastig te verwezenlijken zal zijn. Ik verneem graag uw reactie omdat ik anders wellicht een andere advocaat zou moeten benaderen.”
Quality Tools heeft op 26 juli 2017 haar verzoek tot faillietverklaring van MVM ingetrokken. Op 28 juli 2017 heeft MVM haar eigen faillissement aangevraagd.
MVM is op 1 augustus 2017 in staat van faillissement verklaard, met aanstelling van de curator als zodanig.
Bij afzonderlijke brieven van 18 maart 2020 heeft de curator Minerva c.s. aansprakelijk gesteld voor de in elk van die brieven nader omschreven schade en verzocht deze uiterlijk op 15 april 2020 aan de curator te vergoeden.
Naar aanleiding van voornoemde brieven heeft geen betaling aan de curator plaatsgevonden.
De curator heeft op 30 september 2020, na daartoe verkregen verlof van de voorzieningenrechter van de rechtbank Zeeland-West-Brabant, ten laste van [persoon A] conservatoir beslag gelegd op de (onverdeelde helft van de) onroerende zaak aan de [adres] te Oisterwijk.