Rechtbank Den Haag, 29-08-2018, ECLI:NL:RBDHA:2018:10212, C/09/530449 / HA ZA 17-391

2.1.

De rechtbank gaat uit van de navolgende (gestelde en niet of onvoldoende gemotiveerd weersproken) feiten.

2.2.

De [PP-groep] (hierna: PP Groep) is een familiebedrijf, waarin een onderneming wordt gedreven die actief is in de visserij en visverwerking. Het bedrijf bestaat uit verschillende werkmaatschappijen. De aandelen in de werkmaatschappijen worden gehouden door [de Holding] B.V. (hierna: de Holding). De aandelen in de Holding worden gehouden door de Stichting Administratiekantoor van aandelen in [de Holding] (hierna: de STAK). De STAK heeft certificaten uitgegeven (hierna: de certificaten). De certificaten zijn verdeeld over vier staken, waarbij iedere staak in het bezit is van 25% van het totale aantal certificaten. Twee staken bestaan uit (beheermaatschappijen van) de [familie I] . Zij houden de certificaten J en A. De andere twee staken bestaan uit (beheermaatschappijen van) de [familie II] . Zij houden de certificaten N en D.

2.3.

Het geschil heeft betrekking op het belang van de [familie II] in de PP Groep. De D-certificaten van de staak van [X] worden door ieder van eiseressen voor 1/5e deel gehouden. De N-certificaten in de staak die is gerelateerd aan de broer van [X] , [Y] , werden in ieder geval tot 13 maart 2017 gehouden door MNB. De aandelen in MNB worden gehouden door de kinderen van [Y] , te weten [A] , [B] , [C] (hierna: [C] ) en [D] ( [D] ) [D] (hierna: [D] ). [Y] was tot 19 mei 2015 enig en zelfstandig bevoegd bestuurder van MNB. Vanaf 20 mei 2015 waren [D] en [C] gezamenlijk bevoegd bestuurders van MNB. Sinds 15 juni 2016 is [Y] weer enig bestuurder van MNB.

2.4.

In het verleden is op de door MNB gehouden N-certificaten een pandrecht gevestigd ten behoeve van [BV VI] (hierna: [BV VI] ) tot zekerheid van de terugbetaling van een aan MNB geleend bedrag van € 10.750.734,-.

2.5.

In een bericht van 10 oktober 2014 heeft [D] aan [X] geschreven, voor zover thans relevant:

2.6.

In een e-mailbericht van 19 november 2014 heeft [X] aan [D] geschreven, voor zover thans relevant:

2.7.

In een e-mailbericht van 23 november 2014 heeft [D] aan [X] geschreven, voor zover thans relevant:

2.8.

Hierop zijn van beide kanten schriftelijke voorstellen gevolgd. Op 23 december 2014 heeft [D] aan [X] gemaild, voor zover thans relevant:

2.9.

In een e-mailbericht van 28 december 2014 heeft [X] aan [D] geschreven, voor zover thans relevant:

2.10.

Als bijlage bij een e-mailbericht van 29 december 2014 heeft [X] aan [D] een koopovereenkomst voor de N-certificaten verzonden.

2.11.

In een e-mailbericht van 30 december 2014 heeft [D] aan [X] geschreven, voor zover thans relevant:

2.12.

Op enig moment is notaris [de notaris 1] (hierna: de notaris) door [BV I c.s.] betrokken bij de verkoop en levering van de N-certificaten. Op 10 februari 2015 heeft de notaris in een brief aan MNB, ter attentie van [Y] , gerefereerd aan hun bespreking van 2 februari 2015 en enkele opmerkingen gemaakt ten aanzien van de aanbiedingsprocedure. In de brief is onder meer het volgende opgenomen:

2.13.

In de voorbeeldbrief die de notaris heeft vervaardigd, staat dat de aanbieding geschiedt onder de uitdrukkelijke voorwaarde dat de aandelen worden aangeboden voor een vaststaande totaalprijs van € 122.500.000,-.

2.14.

[D] heeft bij brief van 18 februari 2015 gereageerd op de brief van de notaris van 10 februari 2015. Zij heeft in het post scriptum van haar brief het volgende geschreven:

2.15.

In een e-mail van 10 maart 2015 heeft de notaris aan [D] en [X] onder meer meegedeeld dat hij telefonisch contact heeft gehad met [Y] , die hem vroeg naar de stand van zaken. Daarbij heeft de notaris gemeld dat hij in het bezit is van de door alle certificaathouders ondertekende verklaring betreffende de instemming met de door MNB en eiseressen voorgenomen aanbieding/afname van de N-certificaten, maar nog niet van de verklaring van de bank. Bij brief van dezelfde datum, 10 maart 2015, heeft de notaris aan MNB, ter attentie van [Y] , de hiervoor bedoelde instemmingsverklaring gestuurd.

2.16.

In een bericht van 16 maart 2015 heeft [X] onder meer aan [D] het volgende vermeld:

2.17.

In een e-mailbericht van 15 april 2015 heeft [X] aan [D] gevraagd wanneer de overdracht kan plaatsvinden, waarbij hij heeft opgemerkt dat alle gevraagde documenten inmiddels via de notaris zijn aangeleverd.

2.18.

Bij e-mailbericht van 16 april 2015 heeft [D] aan [X] een overeenkomst gezonden. Zij heeft daarbij, kort gezegd, verzocht om een getekend exemplaar van die overeenkomst via de notaris retour te ontvangen. In de bijgevoegde overeenkomst is vermeld, voor zover relevant en verkort weergegeven:

1. dat eiseressen de kopers zijn van ieder 320.000 certificaten van aandelen N; eiseres sub 1 van de aandelen N1 tot en met N320.000, eiseres sub 2 van de aandelen N321.000 tot en met N640.000, eiseres sub 3 van de aandelen N641.000 tot en met N960.000, eiseres sub 4 van de aandelen N961.000 tot en met N1.280.000 en eiseres sub 5 van de aandelen N1.281.000 tot en met N1.600.000;

2. dat MNB de verkoper is;

3. dat deze partijen zijn overeengekomen hetgeen is vermeld in de e-mails van 23 en 28 december 2014;

4. dat kopers aan verkopers garanderen dat aan alle statutaire voorwaarden van de Holding en tevens aan de administratievoorwaarden van de STAK, de Nederlandse wet, alle statutaire eisen en eventuele andere eisen in de grootste zin des woords is voldaan en dat zij voor eventuele financiële gevolgen en kosten aansprakelijk zijn en garant staan,

5. dat kopers jegens verkopers verklaren volledig op de hoogte te zijn van de juridische en financiële situatie van de N-certificaten en van de juridische en financiële situatie van de STAK, van de Holding, en van de door de Holding gevoerde ondernemingen, en er nadrukkelijk mee instemmen dat door de verkoper geen enkele garantie of verklaring wordt verstrekt aangaande de N-certificaten, de Holding en de door de Holding gevoerde ondernemingen en dat door de verkoper in het kader van de koop, verkoop en levering van de certificaten geen enkele aansprakelijkheid wordt aanvaard, dit alles in de grootste zin des woords;

2.19.

In een e-mailbericht van 28 april 2015 van notaris [de notaris 1] aan [D] heeft de notaris een aantal wijzigingen in de overeenkomst voorgesteld, waaronder dat verkoper garandeert dat de N-certificaten vrij zijn van beslag en dat op de certificaten geen pandrecht of recht van vruchtgebruik rust en dat met betrekking tot de N-certificaten geen rechten bestaan krachtens welke enig persoon aanspraak kan maken op levering van een of meer van de N-certificaten. Op 4 mei 2015 heeft [X] aan [D] in dit kader nog bericht dat dit een hele normale bepaling is en dat verder geen grote veranderingen zijn voorgesteld.

2.20.

Op 5 mei 2015 heeft [D] aan [X] een aangepaste overeenkomst verzonden, waarbij zij onder meer schrijft

2.21.

[X] heeft op 6 mei 2015 aan [D] een kopie van de akte van verpanding van 14 december 2002 gestuurd, met de mededeling dat dit pandrecht er moet worden afgehaald.

2.22.

Op 18 mei 2015 heeft [D] aan [X] gemaild:

2.23.

In de bijgevoegde overeenkomst zijn onder meer de onder 2.18 vermelde punten opgenomen alsmede de tekst als vermeld onder 2.20.

2.24.

Op 19 mei 2015 heeft [X] aan [D] gemaild:

2.25.

Op 20 mei 2015 zijn [D] en [C] verschenen op het kantoor van de notaris. Ook [Y] was aanwezig. [D] heeft toen geconstateerd dat in het door de notaris voorgelegde exemplaar van de overeenkomst de woorden “de certificaten” als vermeld in de uitsluiting van de garantie als hiervoor weergegeven onder 2.18 sub v ontbraken. Die overeenkomst is door hen vervolgens niet voor akkoord ondertekend.

2.26.

Op 22 mei 2015 heeft [D] aan [X] gemaild:

2.27.

Op 29 mei 2015 heeft [D] aan [X] gemaild:

2.28.

In de maanden hierna hebben partijen met elkaar gecorrespondeerd maar dit heeft niet geleid tot de ondertekening van een overeenkomst.

2.29.

Bij e-mail van 25 augustus 2015 van [D] aan [X] heeft [D] een nieuw voorstel gedaan:

2.30.

Bij e-mail van 1 september 2015 heeft [D] dit voorstel herhaald en toegelicht:

2.31.

Op 11 november 2015 hebben [BV I c.s.] een verzoek bij deze rechtbank ingediend voor het houden van een voorlopig getuigenverhoor. MNB en [BV VI] hebben hier verweer tegen gevoerd en zij hebben zelfstandig verzocht een voorlopig getuigenverhoor te bevelen. Bij beschikking van 31 maart 2016 zijn [BV I c.s.] niet-ontvankelijk verklaard in hun verzoek ten aanzien van [BV VI] en is onder meer een voorlopig getuigenverhoor bevolen ter beantwoording van de vraag of het bij het sluiten van de koopovereenkomst met betrekking tot de N-certificaten de bedoeling van partijen is geweest dat die certificaten door MNB zonder pandrecht verkocht zijn en geleverd moeten worden. Het hoger beroep van MNB tegen deze beschikking is afgewezen.

2.32.

Op 3 juni 2016 en 16 augustus 2016 zijn de voorlopige getuigenverhoren gehouden.

2.33.

Op 19 oktober 2016 heeft de voorzieningenrechter van deze rechtbank vonnis gewezen in een door [BV I c.s.] gestarte procedure tegen MNB die tot doel had de overdracht van de (onbezwaarde) N-certificaten te bewerkstelligen. De voorzieningenrechter heeft op de vorderingen van [BV I c.s.] onder meer als volgt beslist:

5.2.

5.5.

2.34.

[BV I c.s.] hebben het vonnis van 19 oktober 2016 op 20 oktober 2016 laten betekenen aan MNB, maar MNB heeft aan de veroordeling als vermeld onder 5.1 van dat vonnis geen gehoor gegeven.

2.35.

[BV I c.s.] zijn op 23 november 2016 opnieuw een kort geding gestart tegen MNB, stellende dat zij met de bepaling als in het vonnis onder 5.2 vermeld niet de overeengekomen overdracht van alle N-certificaten kunnen bewerkstelligen, omdat in het vonnis wordt gerefereerd aan onjuiste nummers en hierin een aantal N-certificaten ontbreken. In de opsomming bij de toewijzing van de N-certificaten aan de verschillende vennootschappen is volgens [BV I c.s.] op enig moment een fout gemaakt, die daarna in verschillende documenten is overgenomen. Dat was volgens [BV I c.s.] onmiskenbaar een verschrijving, nu partijen de verkoop van álle N-certificaten zijn overeengekomen, te weten 1.600.000 stuks.

2.36.

Bij vonnis van 6 december 2016 heeft de voorzieningenrechter onder meer beslist:

5.4.

2.37.

Op 28 november 2016 hebben de certificaathouders van de J-certificaten, A-certificaten en D-certificaten (hierna: de overige certificaathouders) opnieuw verklaard in te stemmen met de door MNB en [BV I c.s.] voorgenomen aanbieding/afname van de N-certificaten.

2.38.

[BV I c.s.] hebben het vonnis van 6 december 2016 op 7 december 2016 aan MNB laten betekenen. Zij hebben daarna de – daartoe ingeschakelde - notaris gevraagd om de akte van levering van de N-certificaten voor te bereiden en te passeren. De notaris heeft aan MNB gevraagd of zij wil meewerken aan het passeren van de akte van levering, daarbij kenbaar gemaakt dat zij als partijnotaris optreedt, MNB gevraagd of zij daar bezwaar tegen heeft en zo ja, om dan een andere notaris aan te wijzen en MNB gevraagd om duidelijkheid te verschaffen over het pandrecht. MNB heeft die vragen deels door haar advocaat laten beantwoorden, aldus dat zij niet zal meewerken aan de levering van de N-certificaten en dat zij bezwaar heeft tegen het optreden van de notaris als passerend notaris. Daarbij heeft MNB de notaris voor alsdan aansprakelijk gesteld voor alle gevolgen van het passeren van de leveringsakte en bezwaar gemaakt tegen het feit dat de verzekering van de notaris (slechts) een dekking biedt tot een maximum van € 25.000.000,-. De overige vragen zijn door MNB niet beantwoord en MNB heeft, desgevraagd door de notaris, ook geen schriftelijke verklaring van [BV VI] aangeleverd op basis waarvan het pandrecht, voor zover nog bestaand, kon worden doorgehaald.

2.39.

Een door de notaris aan [BV VI] verzonden brief met daarin het verzoek om duidelijkheid te geven over het pandrecht heeft [BV VI] niet in ontvangst genomen. De notaris heeft daarna [BV I c.s.] geïnformeerd dat zij niet aan haar ministerieplicht kon voldoen.

2.40.

Dit heeft ertoe geleid dat [BV I c.s.] een derde kort geding zijn gestart tegen MNB om (onder meer) antwoord te krijgen op de vraag of de in de pandakte bedoelde vordering nog bestaat en of de N-certificaten nog steeds verpand zijn. Tevens hebben [BV I c.s.] gevorderd het vonnis in de plaatst te laten treden van een leveringsakte dan wel de notaris te gelasten ministerie te verlenen tot het passeren van de akte van levering.

2.41.

Bij vonnis van 1 maart 2017 heeft de voorzieningenrechter in r.o. 4.15 als volgt overwogen:

2.42.

In r.o. 5.1 en verder (het dictum) heeft de voorzieningenrechter op deze wijze beslist. Na betekening van dit vonnis bleef de verklaring van [BV VI] uit. De overdracht van de N-certificaten is, op grond van het vonnis, voortgezet zonder de betreffende verklaring. Op 13 maart 2017 heeft notaris [de notaris 2] de akte tot levering van de N-certificaten gepasseerd.

2.43.

MNB heeft hoger beroep ingesteld tegen de vonnissen in kort geding van 19 oktober 2016 en 1 maart 2017. Op 12 mei 2017 heeft een comparitie na aanbrengen plaatsgevonden bij het gerechtshof Den Haag. Ter zitting zijn partijen overeengekomen de procedures in hoger beroep te royeren en hun geschil in de bodemprocedure te laten beslechten.