Aflevering 7-8

Op 27 februari 2009 is een arrest gewezen in verband met de aftrek van een periodieke lijfrentegift in de inkomstenbelasting. Naar aanleiding van dit arrest behandelt de auteur in dit artikel deze materie.

Op grond van artikel 12 SW wordt al wat binnen 180 dagen voorafgaand aan het overlijden is geschonken door een erflater, die ten tijde van zijn overlijden in Nederland woonde, geacht krachtens erfrecht te zijn verkregen, tenzij de ver­ krijger vóór de erflater is overleden. De schenking is hierdoor als fictieve erf­ rechtelijke verkrijging belast met successierecht. In zijn arrest van 10 april 2009 (V-N 2009/17.23) oordeelde de Hoge Raad dat artikel 12 SW ook van toepassing is wanneer de erflater ten tijde van de schenking niet in Nederland woonde en bovendien de begiftigde geen erfgenaam van de schenker is.

Beschouwing naar aanleiding van de uitspraak van Hof Amsterdam van 28 januari 2009, nr. 07/00201, NFX 2009­57, 10­03­09, V-N 2009/27.18. De agrarische bedrijfsopvolging staat weer volop in de juridische spotlights na de arresten van de Hoge Raad van 13 februari 2004, nr. C02/233HR (erfrechtelijk) en 20 maart 2009, nrs. 43 393 en 43 394 (schenkingsrechtelijk). Voor de totaal­ winstbepaling in de inkomstenbelasting is in dit verband maatgevend of op overwegend zakelijke gronden wordt gehandeld. Hof Amsterdam heeft zich daarover in algemene bewoordingen uitgelaten in een situatie waarin een vader landbouwgrond en gebouwen verpachtte aan zijn zoon­bedrijfsopvolger. Tevens geeft het hof een opvallende uitleg aan het beleid inzake zogenaamde ‘tweede pachtersvoordelen’.

X BV (een holding) heeft in juni 2006 een bedrijfspand verworven dat is verhuurd aan een werkmaatschappij van X BV. De koopprijs bedraagt € 400.000. Daarnaast heeft X BV aan de verkoper een bedrag van ruim € 150.000 betaald als vergoeding voor te derven toekomstige huurinkomsten over een periode van vier jaar. Ter zake van de overdracht is over een bedrag van € 400.000 aan overdrachtsbelasting voldaan. De inspecteur heeft aan X BV een naheffingsaanslag overdrachtsbelasting opgelegd. Naar zijn mening behoort de betaalde huurdervingsvergoeding tot de tegenprestatie als bedoeld in artikel 9 WBR. X BV is het hier niet mee eens. Volgens X BV gaat het hier om een vergoeding die haar werkmaatschappij aan de verhuurder was verschuldigd op grond van een overeenkomst tot voortijdige beëindiging van de huur die reeds vóór de koopovereenkomst was gesloten. De werkmaatschappij was namelijk van plan te verhuizen. Uiteindelijk is dit niet doorgegaan. X BV heeft de betaalde huurdervingsvergoeding doorbelast aan de werkmaatschappij.

Vader bezit aandelen in een NV die behoren tot een aanmerkelijk belang. Hij overlijdt in 1998. Zoon Z is zijn enige erfgenaam. Omdat Z in het buitenland woont, worden de ab-aandelen voor de inkomstenbelasting onmiddellijk voorafgaande aan het overlijden geacht te zijn vervreemd. Geruisloze doorschuiving van de ab-claim naar Z is niet mogelijk (artikel 20a, leden 6 en 7 Wet IB 1964; thans artikelen 4.16 en 4.17 Wet IB 2001). Daarom is aan erflater een aanslag in de inkomstenbelasting opgelegd van ƒ 1,7 miljoen. Z maakt echter van de mogelijkheid gebruik om de ab-heffing uit te stellen middels een zogenoemde conserverende aanslag (zie artikel 25, lid 8 Invorderingswet). Dit betekent dat als Z de aandelen niet binnen tien jaar vervreemdt, Z na het verstrijken van die periode een verzoek kan indienen om de aanmerkelijkbelangheffing volledig kwijt te schelden (thans artikel 26, lid 4 Invorderingswet).